Cho con học trường công hay trường tư từ lâu đã là bài toán khiến nhiều phụ huynh trăn trở. Với những gia đình có thu nhập không quá cao, quyết định này càng trở nên khó khăn khi đi kèm hàng loạt áp lực về tài chính và kế hoạch tích lũy dài hạn.
QUYẾT CHO CON HỌC TRƯỜNG TƯ
Câu chuyện bắt đầu từ chia sẻ của một người mẹ có thu nhập khoảng 25 triệu đồng mỗi tháng nhưng vẫn ấp ủ mong muốn cho con theo học trường tư trong tương lai.
“Thu nhập vỏn vẹn 25 triệu đồng và có 1 con, mình vẫn muốn cho con học trường tư.
Bé nhà mình sinh năm 2024, mình bắt đầu nghĩ tới chuyện để dành quỹ học cho con từ giờ, chứ không đợi tới khi con đi học mới lo. Mình nằm vùng trong mấy nhóm review tiểu học, thấy các mẹ đầu tư học cho con sớm lắm và cũng ôn luyện thi vào trường top.
Học công thì nhẹ tiền (bán trú, câu lạc bộ... tầm 2 triệu đồng). Trường tư thì muôn vẻ, có trường 6 - 10 triệu đồng, cũng có trường 15 triệu đồng, nhiều trường xịn quốc tế thì thôi mình chẳng nghĩ tới.
Mình thích cho con học trường tư giai đoạn đầu, trường thiên tiếng Anh để con có môi trường phát triển ngôn ngữ, bởi vậy tham vọng học trường tư lắm. Thu nhập của mình cũng ít, khả năng tăng đang không thấy nên mình chọn cách để dành từ bây giờ.
Mình tính chia thành hai khoản. Một là gửi tiết kiệm, kiểu gửi góp hàng ngày/hàng tuần hoặc cứ có khoản phát sinh nào là mình đập vào ngay. Mình chia ra nhiều gói nhỏ để lỡ sau này có việc cần gấp thì rút ra dùng được luôn mà không mất lãi của các gói khác.
Hai là trích một phần nhỏ mua cổ phiếu tích lũy, coi như đây là quỹ học dài hạn cho con sau này. Chỉ cần chọn mã cổ phiếu của mấy công ty lớn, đặt số tiền và chu kỳ hàng tuần là đến hẹn hệ thống tự động gom cho mình luôn.
Chắt bóp từng đồng, thậm chí mỗi ngày chỉ tiết kiệm 50.000 đồng mình cũng gom lại, chuyển vào quỹ tiết kiệm và danh mục tích sản dài hạn. Khuất mắt trông coi, khỏi lo tiền sẵn trong tài khoản rồi lại ngứa tay mua sắm linh tinh.
Khi chia sẻ tham vọng con học trường tư nhiều người gàn mình lắm. Nhưng mình cũng nghĩ nhiều rồi, hy vọng mình đang làm đúng và mình tin là thế.
Ai cũng đang lo tiền học cho con như mình thì có thể thử hoặc có cách hay hơn chia sẻ mình nhé”.
Chia sẻ nhanh chóng thu hút nhiều ý kiến trái chiều. Không ít người cho rằng với mức thu nhập hiện tại, việc theo đuổi trường tư có thể tạo áp lực tài chính kéo dài nhiều năm.
“Tiền ít mà đu trường tư nặng gánh lắm bạn ơi. Lúc nào chữ tiền cũng in lên mặt, có phải chỉ tiền học thôi đâu, chưa kể không phải trường tư nào cũng ổn, thỏa kỳ vọng của bạn. Học trường công ngon bổ rẻ mà con vẫn đầy cơ hội tỏa sáng”.
Từ trải nghiệm thực tế, một phụ huynh khác cũng cho rằng học phí chỉ là một phần của bài toán.
“Mình cũng cho con học trường tư từ bé đây. Cuối cùng cũng chỉ là học đại học thôi mà. Con nhà nghèo không có tiền đầu tư những cái khác thì nhiều khi còn đau khổ vì bất lực nữa đó. Ví dụ bình thường trường công quỹ lớp nộp 300.000 đồng, trường tư 3 triệu đồng/kỳ. Còn dã ngoại liên hoan các thứ…”.
Bên cạnh những tranh luận về trường công hay trường tư, một số thành viên lại tập trung vào cách xây dựng quỹ học tập cho con.
“Em cân nhắc mua chứng chỉ quỹ, kênh đầu tư có sự đa dạng mã cổ phiếu trong danh mục. Tốt hơn là mua cổ phiếu riêng lẻ. Bên cạnh đó, em cần có quản trị rủi ro, để trong bất cứ tình huống nào mình cũng có phương án tối ưu nhất cho mục tiêu tạo quỹ học vấn cho con”.
BÀI TOÁN NHIỀU PHỤ HUYNH DỄ BỎ QUA
Trong khi nhiều ý kiến tập trung vào việc so sánh giữa trường công và trường tư, một người làm trong lĩnh vực tài chính đã đưa ra góc nhìn cụ thể cho trường hợp trên.
Theo đó, bé sinh năm 2024, tức là năm nay mới khoảng 2 tuổi, nhưng chủ bài đăng đã chủ động "nằm vùng" tìm hiểu và lên kế hoạch tài chính cho con từ bây giờ. Đây là một điểm cộng cực kỳ lớn mà không phải ông bố bà mẹ nào cũng làm được.
Tuy nhiên, để tham vọng này không biến thành gánh nặng tâm lý hay rủi ro tài chính cho hai mẹ con trong suốt 5 - 10 năm tới, cần đưa những con số lên bàn cân một cách thực tế và khoa học nhất.
Đầu tiên, về sức bền tài chính, với thu nhập 25 triệu đồng/tháng (mức cố định, chưa tính tăng trưởng) và nuôi 1 con, nếu học trường công (khoảng 2 triệu đồng/tháng), chi phí học tập chiếm khoảng 8% thu nhập. Như vậy, phụ huynh sẽ cực kỳ thảnh thơi, có dư địa lớn để tích lũy cho bản thân, gia đình và quỹ học đại học của con sau này.
Nếu học trường tư phân khúc thấp (6 - 8 triệu đồng/tháng), chi phí này liệu đã bao gồm tiền học phí, tiền ăn bán trú, xe đưa đón (nếu có) và các khoản phụ phí chưa? Thông thường, học phí danh nghĩa là 6 triệu đồng thì tổng chi thực tế phải rơi vào 7 - 9 triệu đồng/tháng. Con số này chiếm từ 28 - 36% tổng thu nhập 25 triệu đồng.
Trong tài chính cá nhân, chi phí học tập của con chỉ nên chiếm tối đa 15 - 20% tổng thu nhập của gia đình. Nếu đẩy lên mức lớn hơn 30%, hệ thống tài chính sẽ rơi vào trạng thái căng thẳng. Phụ huynh sẽ phải thắt lưng buộc bụng rất nghiêm ngặt, gần như không có quỹ dự phòng cho các biến cố lớn (ốm đau, mất việc) và không có tiền cho quỹ hưu trí của chính mình.
Về chiến lược tích lũy hiện tại, cách chủ bài đăng đang làm có những điểm rất thông minh nhưng cũng có điểm cần tối ưu lại.
Trong đó, điểm cộng là tích lũy từ sớm (giai đoạn vàng) khi có khoảng 4 năm chuẩn bị trước khi con vào lớp 1 (2030). Khuất mắt trông coi, gom tiền nhỏ (50.000 đồng/ngày) thành khoản lớn, cài đặt tự động để kỷ luật bản thân. Đồng thời, chia nhỏ sổ tiết kiệm rất đúng để tối ưu hóa lãi suất khi cần rút tiền gấp.
Điểm cần điều chỉnh là đầu tư cổ phiếu tích sản. Chọn các mã công ty lớn (Bluechip) là đúng hướng. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán có chu kỳ. Quỹ học tiểu học là quỹ ngắn – trung hạn (4 năm nữa là dùng).
Nếu đến năm 2030, thị trường rơi vào giai đoạn sụt giảm, tài sản bị chia đôi hoặc giảm 30% đúng lúc con cần nộp học phí, phụ huynh sẽ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan là nên bán cắt lỗ để đóng tiền học cho con hay là cho con dừng học tư?
Về giải pháp thiết kế lại quỹ giáo dục toàn diện, để hiện thực hóa giấc mơ trường tư cho con một cách an toàn, nên cơ cấu lại dòng tiền theo lộ trình 3 bước.
Bước 1: Phân bổ lại rổ tích lũy (Công thức 70 - 30)
Trong 4 năm tới (từ nay đến năm 2030), mỗi tháng quyết tâm trích ra một khoản cố định (ví dụ 5 triệu đồng/tháng để tích lũy cho quỹ giáo dục).
Theo đó, 70% tiền tích lũy (gửi tiết kiệm ngân hàng/chứng chỉ tiền gửi), phần này tuyệt đối an toàn. Mục tiêu là để đảm bảo chắc chắn có tiền đóng học phí cho con trong ít nhất 2 năm đầu cấp 1, bất chấp thị trường kinh tế có ra sao.
Đồng thời, 30% tiền tích lũy (cổ phiếu tích sản). Hãy coi đây là quỹ dài hạn (dành cho cấp 2, cấp 3 hoặc đại học của con). Vì thời gian dài hơn (10 - 15 năm), cổ phiếu mới có đủ thời gian vượt qua các chu kỳ sụt giảm và mang lại lợi nhuận vượt trội để chống lạm phát giáo dục.
Bước 2: Xây dựng lá chắn phòng thủ trước khi tấn công
Trước khi nghĩ đến việc cho con học trường xịn, phụ huynh phải có quỹ dự phòng khẩn cấp bằng 3 - 6 tháng chi phí sinh hoạt (khoảng 50 - 70 triệu đồng) gửi ở một tài khoản riêng, không động vào.
Đồng thời, vì chỉ có một nguồn thu nhập duy nhất tạo ra 25 triệu đồng để nuôi con và tích lũy nên cần có một giải pháp bảo vệ thu nhập của chính mình (như bảo hiểm). Nếu người trụ cột có rủi ro, quỹ học vấn của con vẫn phải được đảm bảo thực hiện.
Bước 3: Chiến lược mở đường lui (linh hoạt theo thực tế)
Tài chính là dòng chảy, không phải là một con số cố định vững bền mãi mãi. Từ nay đến năm 2030, nếu thu nhập tăng lên (lên mức 35 - 40 triệu đồng), việc học trường tư 8 - 10 triệu đồng là hoàn toàn khả thi và an toàn.
Nếu thu nhập vẫn giữ nguyên ở mức 25 triệu đồng, nên cân nhắc phương án cho con học trường công tuyến đầu (hoặc trường công chất lượng cao). Đầu tư mạnh cho con học trung tâm tiếng Anh hoặc thuê gia sư bản xứ bên ngoài.
Phương án này giúp kiểm soát được chi phí biến đổi (tháng nào dư dả thì học nhiều, tháng nào khó khăn thì cắt bớt câu lạc bộ/tiếng Anh ngoại khóa), thay vì bị "chết cứng" vào một mức học phí cố định của trường tư.
Người này nhận xét chủ bài đăng đang đi những bước đi đầu tiên rất đúng đắn là kỷ luật và tích lũy. Đồng thời, động viên tiếp tục duy trì việc gom 50.000 đồng mỗi ngày, tự động hóa danh mục đầu tư, nhưng phải nhớ phân định rõ tiền nào ngắn hạn để con đi học cấp 1 (ưu tiên an toàn), tiền nào dài hạn cho con vào đại học (ưu tiên tăng trưởng).