Chủ động ứng phó và linh hoạt với "cú sốc" mới

Những biến số mới của kinh tế thế giới và trong nước khiến các kế hoạch kinh doanh và cả gói giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp phục hồi và phát triển đối mặt với nhiều thách thức, nhưng cũng nhiều cơ hội.

Giá xăng tăng khiến chi phí vận chuyển tăng, giá cả leo thang và đe dọa lạm phát toàn cầu.

Lúc này, ứng phó và linh hoạt là những từ khóa để hóa giải khó khăn.

Cơ hội trong ngắn hạn

Cuộc chiến Nga - Ukraine đã xáo trộn cả thế giới, khiến cho những biến số của các kế hoạch kinh doanh vốn đang khá bất định càng trở nên khó nắm bắt.

“Giá xăng dầu nhảy múa khiến chúng tôi cực kỳ khó khăn”, bà Đinh Hoài Giang - Tổng giám đốc Công ty cổ phần Vật liệu xây dựng Secoin chia sẻ.

Trong hoạt động sản xuất vật liệu xây dựng, xăng dầu là yếu tố ảnh hưởng rất lớn tới giá thành, vì tỷ trọng chi phí vận chuyển trong giá bán chiếm đến 10%. Đây là lý do mà Secoin chọn cách xây dựng nhà máy gần vùng nguyên vật liệu, gần thị trường tiêu thụ để đảm bảo giá thành hợp lý cho sản phẩm. Nhưng khi giá xăng dầu tăng, không chỉ chi phí vận chuyển tăng mà giá nguyên vật liệu tăng chóng mặt. Bài toán mà bà Giang phải giải lúc này là không được tăng giá bán.

“Các đơn hàng lớn của Secoin đã được ký từ trước, nhiều đơn hàng thực hiện trong cả năm, nếu tăng giá, chúng tôi sẽ phải đàm phán lại với đối tác. Dù trong hợp đồng có điều khoản điều chỉnh giá vì những lý do bên ngoài, nhưng vẫn cần có sự đồng thuận của cả hai bên. Nếu đối tác không chấp nhận, chúng tôi sẽ có rủi ro là mất đi đơn hàng lớn trong nước, trong khi các đơn hàng xuất khẩu tiếp tục khó khăn do đứt gãy chuỗi cung ứng, sản xuất”, bà Giang thẳng thắn.

Các hãng taxi bị ảnh hưởng kép của đại dịch và giá xăng dầu tăng cao (Ảnh: Kim Khánh)

Cho tới thời điểm này, phương án được vị tổng giám đốc lựa chọn là cắt giảm tối đa chi phí vận hành, bố trí nhân lực, mặt bằng sản xuất... để đảm bảo giá thành ít thay đổi nhất. “Nhưng đó là giải pháp trước mắt, còn tới đây, tùy tình hình, chúng tôi sẽ có đối sách phù hợp”, bà Giang nói.

Đây là cách mà phần lớn doanh nghiệp đang áp dụng trong bối cảnh các biến số trên thị trường ngày càng khó lường. Thậm chí, ở Công ty cổ phần Tập đoàn PAN, kế hoạch kinh doanh đang được triển khai theo quý, theo tháng, chứ không chỉ theo giai đoạn 3-5 năm như trước.

Bà Nguyễn Thị Trà My, Tổng giám đốc Công ty cổ phần Tập đoàn PAN lấy ví dụ, khi chiến sự nổ ra ở Ukraine, lãnh đạo tập đoàn họp trực tuyến, ngay lập tức quyết định tăng cường dây truyền sản xuất, đầu vào để đủ hàng cung cấp nhanh cho thị trường EU khi lượng cá tuyết từ Nga sang EU bị ảnh hưởng.

Cũng phải nói thêm, Từ Tết Nguyên đán đến nay, cả 4 thị trường lớn nhập mặt hàng cá tra Việt Nam là Hoa Kỳ, Trung Quốc, EU và châu Á đều tăng cả lượng nhập khẩu và giá bán. Hiện tại, giá cá tra xuất khẩu dự báo sẽ tăng khoảng 5%, thậm chí cao hơn.

“Chúng tôi sẽ đáp ứng đủ hàng”, bà Trà My chia sẻ về cơ hội xuất hiện ngay trong thời điểm không ngờ.

Thách thức gia tăng

Sự linh hoạt, năng động của các doanh nghiệp là điều mà TS. Võ Trí Thành - Viện trưởng Viện Nghiên cứu chiến lược thương hiệu và cạnh tranh - luôn nhắc đến trong suốt hơn 2 năm nền kinh tế chịu tác động của Covid-19. Đây cũng là một trong những cơ sở để ông tin rằng, dù khó khăn lớn, nhưng khả năng phục hồi của nền kinh tế là hiện hữu.

Quảng cáo

“Các biến số mới khiến tốc độ phục hồi kinh tế có thể chậm hơn, cũng có thể tốc độ tăng trưởng GDP năm nay khó đạt kịch bản cao là 7%, nhưng ở mức trên 5% là khả thi”, ông Thành tin tưởng. Hỗ trợ cho niềm tin này là nền tảng kinh tế vĩ mô của Việt Nam ổn định suốt chặng đường vừa qua. Cụ thể, dù là quốc gia còn thâm hụt ngân sách, nhưng tính bền vững của ngân sách đã tốt lên, biểu hiện ở tỷ lệ nợ công/GDP, thâm hụt ngân sách không theo chiều hướng gia tăng; lạm phát được giữ ở mức tương đối thấp; hệ thống tài chính ngân hàng còn không ít vấn đề, nhưng cũng lành mạnh hơn.

Đặc biệt, Chương trình Phục hồi và Phát triển kinh tế với gói hỗ trợ 350 ngàn tỷ đồng đang được rốt ráo triển khai sẽ tạo nên yếu tố gia tăng tính khả thi của dự báo trên. Tuy nhiên, TS. Thành khá sốt ruột với cách thức triển khai các giải pháp của Chương trình này. Cho tới thời điểm này, các giải pháp về giảm thuế, phí đã được thực hiện; chính sách cấp bù lãi suất 2% đang trong giai đoạn hoàn tất dự thảo Nghị định; các dự án đầu tư công sử dụng nguồn vốn của Chương trình đang được lên danh sách.

Trong báo cáo cập nhật kinh tế vĩ mô Việt Nam 2 tháng đầu năm, Ngân hàng Thế giới (WB) cũng nhận định, tác động của các chính sách gia hạn, miễn, giảm thuế trong Chương trình phục hồi và phát triển kinh tế chưa được thể hiện rõ trong kết quả thu ngân sách. Cơ sở là trong 2 tháng đầu năm, tổng thu ngân sách của Chính phủ đã đạt 22,9% dự toán.

“Tình hình hiện tại diễn biến quá nhanh nên sẽ có những cú sốc mới, đòi hỏi các phương án được đặt lên bàn tính toán để có những điều chỉnh phù hợp. Quan trọng là thời gian từ đánh giá tác động, thiết kế chính sách và đưa chính sách vào thực hiện cần rất nhanh, theo nguyên tắc là thực hiện ngay và không đòi hỏi quá hoàn hảo, quan trọng là hướng tới mục đích, đối tượng hưởng chính sách và kết quả chung. Hơn thế, chúng ta hoàn toàn có thể điều chỉnh khi xuất hiện các biến số mới”, ông Thành nói.

Cú sốc vào thời điểm này được hàm ý là tốc độ phục hồi của kinh tế thế giới vốn được dự báo là sẽ chậm lại nay càng chậm hơn bởi tác động của cuộc chiến giữa Nga và Ucraina; thậm chí tình trạng đình lạm (tốc độ tăng trưởng giảm cộng với lạm phát tăng cao) đã có trong một số dự báo. Áp lực lạm phát vốn dĩ đã có nhưng đang tăng do tái đứt gãy chuỗi cung ứng, sản xuất; giá xăng tăng...

Là nền kinh tế mở, Việt Nam sẽ đối mặt với nhiều thách thức hơn những dự báo đưa ra vào thời điểm xây dựng Chương trình Phục hồi và Phát triển kinh tế 2022-2023. Như vậy, nếu các doanh nghiệp tiếp cận nhanh với các gói hỗ trợ, thì khả năng tận dụng những ngõ ngách của thị trường cũng như giảm thiểu các tác động tiêu cực, như trường hợp của PAN hay Secoin, sẽ tích cực hơn.

Nhưng điều này cũng có nghĩa nếu chậm, hiệu ứng chính sách sẽ giảm đi khá lớn.

Cần thông điệp chính sách rõ ràng

Trong phần góp ý của VCCI gửi Ngân hàng Nhà nước về Dự thảo Nghị định về chính sách hỗ trợ lãi suất giai đoạn 2022-2023 dự kiến phải hoàn tất trong quý 1/2022, VCCI đã nhắc tới băn khoăn của các ngân hàng thương mại về những điều kiện quy định cho khách hàng tiếp cận gói hỗ trợ lãi suất 2%.

“Quy định khách hàng vay vốn phải “có khả năng trả nợ, có khả năng phục hồi” là các tiêu chí định lượng khó đánh giá trên thực tế. Đề nghị chuyển thành “có khả năng duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh” để bảo đảm tính hợp lý, khả thi của quy định”, VCCI gửi kiến nghị tới Ngân hàng Nhà nước.

Cùng với đó, VCCI cũng đề xuất phương án cho cho phép các ngân hàng thương mại được tạm cấp bù lãi suất và quyết toán số tiền đã hỗ trợ lãi suất cho khách hàng thông qua Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, thay vì Bộ Tài chính. Lý do là, hệ thống báo cáo thống kê của các ngân hàng thương mại đã được kết nối trực tiếp với Ngân hàng Nhà nước, do đó việc quản lý thông tin của khách hàng nhận hỗ trợ lãi suất sẽ được cập nhật kịp thời. Bên cạnh đó, các ngân hàng thương mại đều đã có tài khoản mở tại Ngân hàng Nhà nước, việc thanh toán bù lãi suất sẽ tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các ngân hàng tích cực trong việc hỗ trợ lãi suất cho khách hàng đủ điều kiện. Ngân hàng Nhà nước sẽ làm thủ tục quyết toán sau với Bộ Tài chính hoặc nhận tạm ứng trước từ Bộ Tài chính số tiền tổng cho toàn hệ thống ngân hàng thương mại.

Với phương án này, việc quản lý, theo dõi, quyết toán, đối chiếu, xử lý chênh lệch số liệu, thu hồi số tiền cấp bù lãi suất đối với các ngân hàng thương mại qua Ngân hàng Nhà nước là hợp lý, hiệu quả hơn so với việc thực hiện trực tiếp giữa các ngân hàng thương mại và Bộ Tài chính theo dự thảo Nghị định.

Điều quan trọng là các phương án trên sẽ giúp các hoạt động hỗ trợ lãi suất cho doanh nghiệp, hợp tác xã, hộ gia đình do ngân hàng thương mại thực hiện được thống nhất, minh bạch, đơn giản và rõ ràng và cũng tạo thuận lợi cho các ngân hàng thương mại triển khai chương trình này một cách rộng rãi và công bằng tới các đối tượng khách hàng.

Tiến sĩ kinh tế Võ Trí Thành

Đồng tình, nhưng TS. Thành còn mong, sẽ không có Thông tư hướng dẫn Nghị định này nữa.

“Theo tôi, cần quy định rõ trong Nghị định để khi được ban hành là có thể triển khai ngay khi được ban hành. Hay như chính sách giảm mức thuế bảo vệ môi trường đối với xăng dầu mà Chính phủ vừa thông qua Nghị quyết để trình Ủy ban thưởng vụ Quốc hội, tại sao thời điểm thực hiện không là “ngay khi được ban hành” mà phải đợi đến 1/4/2022...”, ông Thành đặt vấn đề.

Có thể thấy, nếu đứng ở góc độ cơ hội tiếp cận của doanh nghiệp chứ không phải ở góc độ trách nhiệm của cơ quan nhà nước, việc hóa giải những thách thức, khó khăn cua doanh nghiệp sẽ thuận hơn, thực tế hơn rất nhiều.

Có thể bạn quan tâm

Như đã phân tích ở bài trước, bên cạnh các kết quả đạt được, việc thực thi các FTA thế hệ mới ở Việt Nam cũng đang phải đối mặt với những thách thức và khó khăn về đảm bảo an ninh tài chính quốc gia trong giai đoạn tới.

Thứ năm, 26/05/2022
Trải nghiệm báo 4.0 với ứng dụng đọc tin của tạp chí Thương gia
Trải nghiệm báo 4.0 với ứng dụng đọc tin của tạp chí Thương gia