Năm 2019, The Zei là dự án duy nhất thắng cuộc trong hạng mục Best Highend Condo Development (Ha Noi) - Dự án chung cư cao cấp tốt nhất tại Hà Nội, top 5 Best Highend Condo Architectural Design - Dự án chung cư cao cấp có thiết kế kiến trúc tốt nhất, được Property Guru Việt Nam trao tặng.
Đứng sau dự án này là Finko Architect, một văn phòng thiết kế mang tính toàn cầu khi sinh ra ở Berlin, lớn lên với DA Group Mỹ và Hàn Quốc, Aedas Việt Nam, trưởng thành ở Việt Nam và đang từng bước phát triển ở Hong Kong.
Không có website, không chiêu trò ồn ào, không marketing, Phương DA, Phương Aedas, Phương Finko - Nguyễn Thế Phương được biết đến là một cá nhân đầy tham vọng với một sứ mệnh duy nhất từ 2015 đến 2025: Go for extraordinary Viet Nam (Vì một Việt Nam phi thường). Để hiểu cách tiếp cận của Finko, điều quan trọng là thường xuyên theo dõi suy nghĩ và phỏng vấn của ông. Điều này sẽ cho thấy kiến trúc của ông không chỉ giới hạn trong xây dựng công trình; nó liên kết với văn hóa, xã hội, kinh tế, địa lý, công nghệ và nhiều giá trị vô hình vượt xa phạm vi bất động sản - đất đai và nhà cửa.
Các bài viết của ông mang đến góc nhìn toàn cầu cho dự án. Tuy nhiên, sứ mệnh Kiến trúc mà Finko định nghĩa không đáng sợ như người ta tưởng. Thuật ngữ "phi thường" được sử dụng để mô tả điều gì đó vượt ra ngoài thông thường. Như chúng ta hay dành lời khen cho một điều gì đó: Ồ, điều này quả là không thường tình.
THE ZEI LÀ NHƯ VẬY – MỘT DỰ ÁN KHÔNG THƯƠNG TÌNH CHÚT NÀO
Nếu ở Riverside Mipec, Golden Palace và Hà Đô Parkview - cả ba dự án cùng ở Hà Nội (Nguyễn Thế Phương thực hiện cùng DA Group 2010-2012) vẫn mang đậm ảnh hưởng của lối sống phương Tây và có phần phô trương thì tại The Zei, Finko đã chứng minh rằng "đơn giản là đỉnh cao của phức tạp" và mang đến cho chúng ta một công trình kiến trúc bình yên và tinh tế đến mức gần như vượt thời gian.
The Zei rất "không Hà Nội", rất "không Việt Nam" nếu nói về các đặc trưng vùng miền, cũng không có những chi tiết trang trí của kiến trúc "neo-classical", hay bằng những màu sắc nổi tiếng như cà phê sữa hoặc kem mà thành phố ưa chuộng. Thiết kế của tòa nhà được đánh dấu bởi một cảm giác hình học mạnh mẽ, thể hiện qua bản vẽ mặt bằng hình chữ H hiệu quả. Mặc dù có thể được coi là có tính cách "Đức" rõ rệt, nhưng đáng chú ý là không gian bên trong không lạnh lẽo hay nhàm chán. Các đường nét mặt tiền của tòa nhà vượt ra khỏi ngôn ngữ cơ học, với các đường ngang và dọc làm nền cho những đường cắt chéo điêu khắc và các khối màu trừu tượng. Những yếu tố này, đặc biệt rõ nét ở khối đế và ba tầng mái, thể hiện một tinh thần độc đáo.
Thiết kế thống nhất và thanh lịch được đặc trưng bởi các mẫu hoa tuyết tạo thành các phần tam giác, một điều chưa từng có trong kiến trúc chung cư. Tuy nhiên, sự độc đáo này có thể khó chấp nhận do tính mới mẻ và sự lệch khỏi các tiêu chuẩn đã thiết lập. Ngoài ra, nó đòi hỏi chi phí xây dựng đáng kể, buộc các nhà thầu phải áp dụng các phương pháp mới khác với thói quen thông thường.
Kiến trúc là một lĩnh vực đa dạng, với kiến trúc thương mại và dân dụng là hai lĩnh vực chính. Góc nhìn về lối sống, thẩm mỹ và nhu cầu thị trường địa phương là những ưu tiên hàng đầu.
Từ góc độ đầu tư, cơ hội để tạo ra sự độc đáo trong kiến trúc nhà ở thương mại là rất hạn chế. Các chiến lược đầu tư hiệu quả dựa trên sự lặp lại và quen thuộc. Nhiều tòa nhà chung cư sẽ được xây dựng gần nhau, với các góc xoay nhẹ để đảm bảo sự sắp xếp tối ưu với diện tích đất có sẵn, giúp quá trình thi công trở nên thuận lợi cho tất cả các bên liên quan, từ nhà thiết kế đến nhà thầu.
Hiện tượng này không chỉ riêng ở Việt Nam hay thế kỷ này; nó là một khía cạnh phổ quát của lịch sử nhân loại, nơi những khái niệm mới thường cần một khoảng thời gian dài để được chấp nhận. Zaha Hadid đã duy trì văn phòng của mình chỉ bằng lương giảng dạy trong nhiều thập kỷ trước khi được công nhận. Việc áp dụng các phương pháp mới, ngay cả khi chúng đúng hướng, cũng đặt ra những thách thức lớn. Ưu tiên của đầu tư là an toàn, triết lý của Finko Architect là phi thường - làm sao có thể gặp nhau được?
Điều gây tò mò ở đây là tại sao Finko không chọn con đường đơn giản hơn. "Chiến lược thiết kế của chúng tôi không dựa trên sở thích cá nhân của nhà phát triển, mà dựa trên nhu cầu và mong muốn của cư dân." (trích bài đăng trên Zalo của Finko Architect). Phương pháp này không được các kiến trúc sư thường áp dụng, đặc biệt là ở Việt Nam, nơi các nhà phát triển và nhà đầu tư thường được coi là "kiến trúc sư chúa" và có xu hướng thay đổi không cần lý do.
Câu ngạn ngữ nổi tiếng "Khách hàng luôn đúng" cũng là nguyên tắc cơ bản được giảng dạy trên toàn thế giới. Thật khó hiểu khi Finko lại đưa ra tuyên bố như vậy mà không thừa nhận nguyên tắc cơ bản này.
Liệu có những khúc tối trong quá trình thiết kế của The Zei không? Finko có gặp phải khó khăn nào dẫn đến những khoảnh khắc thất vọng hay bế tắc không? Từ những bất đồng giữa Nhà thiết kế và Chủ đầu tư với một vấn đề không thể giải quyết - sự lựa chọn giữa "bình thường" hay "phi thường"?
Kiến trúc sư nổi tiếng Norman Foster từng nói: "Những gì nhìn thấy trong kiến trúc chỉ là phần nổi của tảng băng trôi. Những gì không thể nhìn thấy là khoảng thời gian dài điều chỉnh và hoàn thiện trước khi đạt được kết quả này."
8 NĂM – THE ZEI LÀ KẾT QUẢ CỦA 8 NĂM
Sau khi xem xét các bản trình bày thiết kế của các dự án Finko và theo dõi buổi ra mắt dự án The Zei, rõ ràng rằng "phi thường" mà Finko hướng tới không phải là điều cao xa và phi thực tế; ngược lại, nó là điều có thể đạt được, đơn giản và có giá trị bền vững. Tuy nhiên, do thiếu sự chú ý, nó đã trở nên đặc biệt. Để làm rõ và củng cố mục tiêu thiết kế, Nguyễn Thế Phương đã khôn ngoan chọn Tư duy ngược của Elon Musk (Reverse Strategy) vì nhận ra rằng việc theo đuổi một hình thức ngoại thất thẩm mỹ sẽ dẫn đến những hậu quả nghiêm trọng, bao gồm sự bất tiện đáng kể cho người sử dụng.
Thay vì sử dụng những hình khối nổi bật để thu hút sự chú ý, ý tưởng thiết kế sẽ bắt đầu từ những mảnh ghép của cuộc sống. Những mảnh ghép này sẽ tạo ra những lối đi và các ô cửa, định hình nên kiến trúc của tòa nhà. Giống như các kiến trúc sư phải "nhập vai" để thể hiện các vai trò khác nhau sẽ tồn tại trong tòa nhà, từ một đứa trẻ chơi đùa trong vườn treo đến một người cao tuổi tìm kiếm sự yên tĩnh để thiền định trên mái nhà thoáng mát, từ cảm xúc của một người đàn ông chờ thang máy sau một ngày làm việc đến một người mẹ chuẩn bị bữa tối cho gia đình trong bếp, họ cũng phải xem xét các vai trò khác nhau sẽ tồn tại trong tòa nhà.
Điều quan trọng là mọi người, dù là một người đàn ông độc thân hay một gia đình ba thế hệ đều cảm thấy đây là nơi của mình. Những người hướng nội thường thích sự yên tĩnh, trong khi những người hướng ngoại thường thích sự sôi động. Dù thuộc loại tính cách nào, mọi người đều tìm thấy chỗ cho mình. Mong muốn của mỗi cá nhân là cảm thấy an toàn và riêng tư, nhưng không bị cô lập. Nếu cho rằng cuộc sống đẹp đẽ và thú vị vì nó là một hành trình đa chiều và bất ngờ, thì The Zei của Finko Architect sẽ là một ví dụ hoàn hảo. Các bản vẽ là một bức tranh thêu từ những hoạt động hàng ngày của cư dân, người mua sắm hoặc người sử dụng. Triết lý thiết kế của Finko Architect, như được thể hiện trong một cuộc phỏng vấn năm 2024, là thiết kế cho từng bước đi. Cam kết này được thể hiện rõ ràng trong The Zei. Mặc dù có thể trông giống như một nỗ lực lý tưởng, trên thực tế, đó là một công trình đầy tâm huyết đòi hỏi một lượng lớn đam mê để thành công.
Nhà triết học cổ đại Aristotle đã nói: "Từ việc biết đến việc hiểu, từ việc hiểu đến sự khôn ngoan”. Hiểu về hành trình của một ngày thường, hiểu về tâm lý của người ở, hiểu về nhu cầu của người kinh doanh, hiểu về mối quan tâm của cha mẹ, lo lắng của con cái, hiểu về giá trị của sinh hoạt cộng đồng, hiểu về khó khăn của người làm vệ sinh, thu dọn rác, hiểu tâm lý người lái xe. Từ đó, người Kiến trúc sư mới quay ngược lại để tính toán chi li cho từng ô cửa, từng bậc thang, từng căn phòng.
Đây không đơn thuần là việc xây dựng một công trình, mà là quá trình "điêu khắc nên sự sống".
Phân tích các công trình mới hoàn thiện gần đây (Tòa căn hộ Crystal Place Biên Hòa và Khu nghỉ dưỡng Charm Long Hải BRVT) và các thiết kế đang triển khai của Finko Architect cho thấy sự kiên định và bền bỉ đáng khen ngợi. Trong một thị trường thường ưu tiên vẻ hào nhoáng bề ngoài, ông đã chọn đắm mình vào những góc khuất "thô sơ" của cuộc sống, vào những tính toán tỉ mỉ cho trải nghiệm con người, cho hiện tại và cho tương lai và vào việc tìm kiếm vẻ đẹp kiến trúc trong hành trình đó. "Vẻ đẹp của kiến trúc đến từ chức năng và mục đích của công trình" (trình bày dự án) hoặc "bản sắc không nằm ở hình thức mà ở ý thức" (phát biểu tại Lễ kỷ niệm 1.000 năm Hà Nội) thực sự là những quan điểm khác biệt trong một xã hội nơi vẻ đẹp thường tuân theo công thức và xu hướng. Hành trình của ông tại The Zei, cũng như sự tham gia vào các dự án khác, dường như được thúc đẩy bởi sự tìm kiếm những hướng đi mới, có chiều sâu, có nguồn gốc và với một tham vọng không gì lay chuyển: Vì một Việt Nam phi thường.
Tadao Ando phát biểu: "Sáng sạo là một cuộc chiến. Thiết kế kiến trúc cũng là những cuộc chiến, bạn phải luôn đi trước. Nếu chậm một nhịp là bạn thua". Điều này không chỉ cho Kiến trúc sư mà cho cả những Nhà đầu tư bất động sản nói riêng và các ngành nghề kinh doanh nói chung, nên những cố gắng tiên phong của Finko Architect chắc chắn sẽ được thị trường đón nhận tích cực hơn trong tương lai.