Dòng tiền của các quỹ đầu tư đang có sự dịch chuyển đáng chú ý trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Nếu trong tháng 9/2026, ngân hàng là nhóm ngành duy nhất được các quỹ mua ròng trên 1.000 tỷ đồng, thì sang tháng 10, xu hướng này đã đảo chiều.
Diễn biến cho thấy sức hút của cổ phiếu ngân hàng đang suy yếu, dù kết quả kinh doanh của toàn ngành vẫn duy trì tăng trưởng.
DÒNG TIỀN QUỸ ĐẦU TƯ QUAY LƯNG VỚI CỔ PHIẾU NGÂN HÀNG
Theo báo cáo hoạt động các quỹ đầu tư tháng 10/2026 của FiinGroup, nhóm ngân hàng bị các quỹ bán ròng khoảng 1.212 tỷ đồng, trái ngược với mức mua ròng 1.034 tỷ đồng trong tháng 9. Như vậy, cán cân dòng tiền tại nhóm cổ phiếu này đã thay đổi khoảng 2.246 tỷ đồng chỉ sau một tháng.
Áp lực bán tập trung tại nhiều cổ phiếu ngân hàng lớn. OCB dẫn đầu về khối lượng bán ròng với khoảng 21,2 triệu cổ phiếu, đánh dấu tháng thứ tư liên tiếp bị các quỹ rút vốn.
Đáng chú ý, gần như toàn bộ lượng bán ròng OCB đến từ PYN Elite. Riêng quỹ ngoại này đã bán khoảng 21 triệu cổ phiếu, chiếm gần 99% tổng khối lượng bán ròng của mã.
Trong khi đó, VPB bị 22 quỹ đầu tư bán ròng với tổng khối lượng khoảng 11,9 triệu cổ phiếu. STB cũng ghi nhận 16 quỹ bán ròng khoảng 8,1 triệu cổ phiếu.
Dù vậy, dòng tiền không rút khỏi toàn bộ nhóm ngân hàng. MBB là trường hợp đi ngược xu hướng khi được 11 quỹ mua ròng khoảng 3,4 triệu cổ phiếu trong tháng 10, đánh dấu tháng thứ ba liên tiếp thu hút dòng tiền. Theo FiinGroup, lực mua tại mã này chủ yếu đến từ DCDS, VINACAPITAL-VESAF và EVESG.
Sự phân hóa trong hoạt động mua bán của các quỹ diễn ra khi cổ phiếu ngân hàng đang có diễn biến kém tích cực so với kết quả kinh doanh. Báo cáo tài chính quý 3/2026 cho thấy, lợi nhuận trước thuế của 28 ngân hàng niêm yết đạt gần 312.000 tỷ đồng sau 9 tháng, tăng 19,8% so với cùng kỳ năm 2025.
Tất cả ngân hàng đều kinh doanh có lãi, trong đó 24/28 nhà băng ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận dương và 6 ngân hàng đạt lợi nhuận trên 20.000 tỷ đồng.
Tuy nhiên, kết quả kinh doanh khả quan chưa chuyển hóa thành sức bật tương ứng trên thị trường chứng khoán. Tính đến phiên giao dịch ngày 17/11/2026, trong 28 mã cổ phiếu ngân hàng, chỉ 9 mã tăng giá so với cuối năm trước, trong khi 19 mã còn lại giảm. MSB dẫn đầu với mức tăng hơn 58%, ABB tăng gần 30% và STB tăng hơn 24%. Ở chiều ngược lại, VCB, CTG và BID lần lượt giảm 8,6%, hơn 12% và gần 14%.
Không chỉ diễn biến giá kém tích cực, nhiều cổ phiếu ngân hàng hiện còn giao dịch ở vùng giá thấp, thậm chí dưới mệnh giá. Khoảng cách giữa tăng trưởng lợi nhuận và hiệu quả đầu tư trên thị trường cho thấy nhà đầu tư không còn chỉ nhìn vào quy mô lợi nhuận của các nhà băng, mà ngày càng quan tâm đến chất lượng tăng trưởng và triển vọng trong những quý tiếp theo.
Một ngân hàng có thể ghi nhận lợi nhuận hàng chục nghìn tỷ đồng nhưng cổ phiếu vẫn giảm nếu kết quả đã được phản ánh vào định giá từ trước hoặc dòng tiền chưa ủng hộ.
Ngược lại, những nhà băng có quy mô nhỏ hơn vẫn có thể thu hút sự chú ý nhờ triển vọng tăng trưởng, kế hoạch tăng vốn hay những bước ngoặt trong hoạt động kinh doanh.
Vì vậy, mỗi cổ phiếu ngân hàng mang một câu chuyện đầu tư riêng và mã tăng giá mạnh nhất chưa chắc đã là lựa chọn được mọi nhà đầu tư ưu tiên.
NỢ XẤU GÂY SỨC ÉP LÊN CỔ PHIẾU NGÂN HÀNG
Theo giới phân tích, một trong những nguyên nhân khiến cổ phiếu ngân hàng chưa phản ánh tương xứng mức tăng trưởng lợi nhuận là những lo ngại về chất lượng tài sản.
Dù lợi nhuận toàn ngành tăng mạnh, nợ xấu tiếp tục đi lên trong khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu suy giảm, khiến nhà đầu tư thận trọng hơn với khả năng duy trì kết quả kinh doanh trong thời gian tới.
Báo cáo ngành ngân hàng của Chứng khoán Rồng Việt (VDSC) cho thấy, chất lượng tài sản ngành ngân hàng suy yếu nhanh hơn, khi nợ xấu hình thành ròng quý 3/2026 tăng lên hơn 65.500 tỷ đồng - mức cao nhất trong chuỗi số liệu từ 2022; nợ nhóm 2 vượt 253.000 tỷ đồng - cao nhất kể từ quý 2/2023.
Trong khi đó, bộ đệm dự phòng mỏng dần khi tỷ lệ bao phủ nợ xấu toàn ngành giảm xuống 74,2%, thấp hơn quý 2/2026 (đạt 78,4%), dù chi phí dự phòng quý 3/2026 đã tăng 17% so với quý trước lên gần 50.800 tỷ đồng.
Lớp đệm dự phòng mỏng đi đồng nghĩa năng lực phòng thủ trước rủi ro tín dụng của các ngân hàng suy giảm. Nếu các khoản nợ xấu không thể thu hồi, nguồn dự phòng đã trích lập có thể không đủ bù đắp tổn thất, buộc ngân hàng phải ghi nhận thêm chi phí trong kỳ. Đồng thời, những nhà băng có tỷ lệ bao phủ thấp có thể phải tăng trích lập dự phòng trong các quý tiếp theo, qua đó bào mòn lợi nhuận.
Bên cạnh rủi ro tín dụng, chi phí đầu vào và chi phí hoạt động cũng là những yếu tố gây sức ép lên biên lợi nhuận. Lãi suất huy động tăng trở lại trong khi nhu cầu vốn của nền kinh tế vẫn ở mức cao khiến chi phí huy động khó giảm sâu. Cùng với đó, chi phí vận hành và trích lập dự phòng gia tăng có thể làm thu hẹp phần lợi nhuận mà các ngân hàng tạo ra.
Giới phân tích cho rằng, lợi nhuận cao trong những quý vừa qua không đồng nghĩa giá cổ phiếu sẽ tiếp tục tăng. Thị trường thường phản ánh trước kỳ vọng về kết quả kinh doanh, do đó diễn biến giá trong thời gian tới sẽ phụ thuộc nhiều hơn vào triển vọng lợi nhuận, chất lượng tài sản và khả năng kiểm soát chi phí của từng ngân hàng.
ÁP LỰC NIM PHÂN HÓA TRIỂN VỌNG CÁC NHÀ BĂNG
Một trong những thách thức đáng chú ý đối với ngành ngân hàng thời gian tới là biên lãi ròng (NIM). Nhu cầu vay vốn tiếp tục tăng mạnh có thể khiến mặt bằng lãi suất duy trì ở mức cao, gây sức ép lên chi phí huy động và khả năng cải thiện biên lợi nhuận của các nhà băng.
Trong khi đó, việc các ngân hàng thực hiện giảm lãi suất cho vay theo yêu cầu của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước cũng tạo thêm áp lực nhất định lên thu nhập lãi. Thời gian qua, nhiều ngân hàng đã đồng loạt giảm lãi suất cho vay khoảng 1,5-2%/năm đối với một số lĩnh vực ưu tiên. Tuy nhiên, hiện chưa có số liệu thống kê cụ thể về quy mô dư nợ thuộc các gói tín dụng được áp dụng mức lãi suất ưu đãi.
Dù vậy, tác động từ các chương trình này đến thu nhập lãi của toàn ngành được dự báo không quá lớn, do mức lãi suất ưu đãi chỉ áp dụng với một phần danh mục cho vay nhất định. Theo chuyên gia phân tích Công ty Chứng khoán TCBS, NIM toàn ngành sẽ chịu ảnh hưởng nhưng chủ yếu tập trung ở một phần danh mục.
“Nếu phần dư nợ được giảm 1,5-2%/năm chiếm 3-5% danh mục, NIM ngành giảm khoảng 0,03-0,07%, lợi nhuận trước thuế giảm khoảng 2-4%; lãi suất huy động niêm yết giảm tối thiểu 0,5%/năm bù đắp một phần tác động”, chuyên gia phân tích TCBS nhận định.
Mức độ ảnh hưởng cũng không đồng đều giữa các nhóm ngân hàng. Nhóm ngân hàng quốc doanh được dự báo chịu tác động nhiều hơn do thường đi đầu trong việc thực hiện chủ trương giảm lãi suất, trong khi mặt bằng lãi suất cho vay vốn đã thấp và dư địa điều chỉnh không còn nhiều.
Ngược lại, những ngân hàng có chi phí vốn cao, phụ thuộc nhiều vào tiền gửi có kỳ hạn với lãi suất cao có thể hưởng lợi đáng kể hơn nếu mặt bằng lãi suất huy động giảm. Việc điều chỉnh lãi suất đầu vào đồng loạt giúp nhóm này tiết giảm chi phí vốn mà không nhất thiết phải đối mặt với nguy cơ mất khách hàng vào tay đối thủ.
Tuy nhiên, khả năng giảm chi phí huy động vẫn là một dấu hỏi. Dù lãi suất huy động đã có dấu hiệu hạ nhiệt, TCBS cho rằng lãi suất thực tế khó giảm nhiều do nhu cầu vay vốn của nền kinh tế vẫn ở mức cao. Điều này đồng nghĩa các ngân hàng khó có thể nhanh chóng cải thiện NIM chỉ nhờ chi phí đầu vào giảm.
Trong bối cảnh rủi ro chất lượng tài sản và áp lực chi phí vốn vẫn hiện hữu, lựa chọn cổ phiếu ngân hàng cần đặt trọng tâm vào sức khỏe tài chính thay vì chỉ nhìn vào tốc độ tăng trưởng lợi nhuận. Chứng khoán Vietcap cho rằng nhà đầu tư nên ưu tiên những ngân hàng có quy mô lớn, chất lượng tài sản vững chắc và nền tảng huy động vốn tốt.
Theo Vietcap, khi đánh giá sức khỏe một nhà băng, nhà đầu tư không nên chỉ tập trung vào tăng trưởng tín dụng hay lợi nhuận, mà cần xem xét đồng thời chất lượng tài sản, khả năng huy động vốn và dư địa mở rộng nguồn thu ngoài lãi… Đây là những yếu tố quan trọng quyết định khả năng duy trì hiệu quả kinh doanh khi điều kiện thị trường thay đổi.
Về định giá, Chứng khoán Thiên Việt (TVS) cho biết hệ số P/B của nhóm ngân hàng trong phạm vi theo dõi hiện quanh 1,4 lần, được xem là mức hấp dẫn so với diễn biến thời gian qua.
Tuy nhiên, định giá thấp chỉ thực sự có ý nghĩa khi đi cùng khả năng duy trì ROE, chất lượng tài sản được kiểm soát và triển vọng tăng trưởng lợi nhuận bền vững. Nếu hiệu quả sử dụng vốn suy giảm hoặc rủi ro tài sản tiếp tục gia tăng, cổ phiếu ngân hàng vẫn có thể duy trì mức định giá thấp trong thời gian dài.