Bức tranh kinh doanh ngoại hối ngân hàng 9 tháng đầu năm: Kẻ thắng, người thua

Từ đầu năm đến nay, dù tỷ giá USD/VND tương đối ổn định, kết quả kinh doanh ngoại hối của các ngân hàng vẫn phân hóa rõ nét, với những nhà băng lãi lớn trong khi một số đơn vị chịu khoản lỗ nghìn tỷ đồng...

0:00 / 0:00
0:00
ty-gia-usd-1012.jpg

Ngân hàng Nhà nước cho biết, từ đầu năm 2026 đến nay, thị trường ngoại tệ cơ bản hoạt động thông suốt, thanh khoản tốt, tỷ giá có xu hướng hạ nhiệt.

Sau khi tăng nhanh trong tháng 3, tỷ giá USD/VND tương đối ổn định trong vùng 26.290 - 26.360 VND/USD giai đoạn tháng 4 đến tháng 7, trước khi chuyển sang xu hướng giảm từ đầu tháng 8.

Đến ngày 3/11/2026, tỷ giá USD/VND trên thị trường liên ngân hàng giao dịch quanh 25.757 VND/USD, giảm 2,03% so với cuối năm 2025. Diễn biến này cho thấy áp lực tỷ giá đã dịu bớt so với những tháng đầu năm.

Tuy nhiên, bức tranh kinh doanh ngoại hối tại các ngân hàng lại không hoàn toàn đồng điệu với diễn biến của thị trường. Báo cáo tài chính quý 3/2026 của 28 ngân hàng cho thấy, tổng lãi thuần từ hoạt động kinh doanh ngoại hối trong 9 tháng đầu năm đạt 18.038 tỷ đồng, giảm 10,3% so với cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, kết quả giữa các ngân hàng có sự chênh lệch lớn. Trong khi Vietcombank, VietinBank tiếp tục duy trì nguồn thu hàng nghìn tỷ đồng, một số ngân hàng như VPBank, VIB lại ghi nhận khoản lỗ lớn.

Nhiều nhà băng khác dù vẫn có lãi nhưng lợi nhuận suy giảm đáng kể do chi phí hoạt động ngoại hối, đặc biệt là chi phí liên quan đến công cụ phái sinh tiền tệ, tăng mạnh.

TOP 10 NGÂN HÀNG LÃI LỚN NHẤT TỪ KINH DOANH NGOẠI HỐI

Xét về quy mô, Vietcombank tiếp tục dẫn đầu toàn ngành với 6.408 tỷ đồng lãi thuần từ kinh doanh ngoại hối trong 9 tháng đầu năm 2026, tăng 29,8% so với cùng kỳ. Đây cũng là ngân hàng duy nhất có lợi nhuận từ hoạt động này vượt 6.000 tỷ đồng.

Riêng quý 3/2026, lãi thuần ngoại hối của Vietcombank đạt 2.576 tỷ đồng, tăng 101,4% so với cùng kỳ năm trước. Kết quả tích cực trong quý cuối cùng của kỳ báo cáo đã góp phần củng cố vị trí dẫn đầu của ngân hàng trong mảng kinh doanh này.

VietinBank đứng thứ hai với 3.180 tỷ đồng lãi thuần trong 9 tháng, tăng 24%. Trong đó, riêng quý 3, ngân hàng ghi nhận 1.170 tỷ đồng, tăng 114% so với cùng kỳ. BIDV xếp thứ ba với 2.955 tỷ đồng, giảm 7,2% so với 9 tháng đầu năm 2025.

Như vậy, ba ngân hàng quốc doanh Vietcombank, VietinBank và BIDV đạt tổng cộng 12.543 tỷ đồng lãi thuần ngoại hối, chiếm gần 70% tổng lợi nhuận của 28 ngân hàng được thống kê. Quy mô nguồn thu này tiếp tục cho thấy vị thế áp đảo của nhóm ngân hàng quốc doanh trong hoạt động kinh doanh ngoại tệ.

anh-chup-man-hinh-2026-11-20-luc-112602.png

Ở khối ngân hàng tư nhân, Sacombank dẫn đầu với 1.400 tỷ đồng lãi thuần, tăng 92,4% so với cùng kỳ, qua đó xếp thứ tư toàn ngành. ACB đứng ngay sau với 1.241 tỷ đồng, giảm 22,2%; HDBank đạt 972 tỷ đồng, tăng nhẹ 1,7%.

LPBank là một trong những điểm sáng đáng chú ý khi lãi thuần ngoại hối đạt 889 tỷ đồng, gấp hơn 3,4 lần cùng kỳ, tương ứng mức tăng 241%. Kết quả này đưa ngân hàng lên vị trí thứ bảy trong bảng xếp hạng. SeABank cũng ghi nhận mức tăng 145,2%, đạt 735 tỷ đồng.

Trong khi đó, Techcombank đạt 873 tỷ đồng, giảm 39%; MB thu về 467 tỷ đồng, giảm 68,8%. Khép lại nhóm 10 ngân hàng có lợi nhuận ngoại hối lớn nhất là những kết quả trái chiều, cho thấy quy mô hoạt động không đồng nghĩa với khả năng duy trì tốc độ tăng trưởng lợi nhuận.

Ngoài nhóm dẫn đầu, một số ngân hàng cũng ghi nhận mức tăng đáng kể như SHB tăng 114,1%, KienlongBank tăng 130,9% và VietABank tăng 111,4%.

NGÂN HÀNG LỖ ĐẬM VÌ CHI PHÍ PHÁI SINH

Ở chiều ngược lại, VPBank và VIB là hai ngân hàng chịu khoản lỗ lớn nhất từ hoạt động kinh doanh ngoại hối trong 9 tháng đầu năm 2026. VPBank lỗ thuần 1.996 tỷ đồng, trong khi VIB lỗ 1.147 tỷ đồng. Nam A Bank và PVcomBank cũng lần lượt ghi nhận khoản lỗ 56 tỷ đồng và 100 tỷ đồng.

Đáng chú ý, khoản lỗ tại VPBank tăng mạnh so với cùng kỳ năm trước, khi ngân hàng từng ghi nhận lãi thuần 216 tỷ đồng. Riêng quý 3/2026, hoạt động kinh doanh ngoại hối của VPBank lỗ 729 tỷ đồng, trái ngược với khoản lãi gần 4 tỷ đồng cùng kỳ năm 2025.

Dù tổng thu nhập từ hoạt động ngoại hối trong 9 tháng vẫn tăng lên 3.563 tỷ đồng, từ mức 3.122 tỷ đồng cùng kỳ, tổng chi phí lại tăng mạnh hơn, lên 5.559 tỷ đồng.

Trong đó, chi phí dành cho các công cụ tài chính phái sinh tiền tệ tăng từ 2.268 tỷ đồng lên 4.702 tỷ đồng, trở thành nguyên nhân chính kéo lợi nhuận mảng này chuyển sang âm.

Tình trạng tương tự cũng diễn ra tại VIB. Ngân hàng ghi nhận lỗ thuần ngoại hối 1.147 tỷ đồng trong 9 tháng, đảo chiều so với mức lãi 124 tỷ đồng cùng kỳ năm trước. Riêng quý 3, khoản lỗ đạt 368 tỷ đồng, tăng đáng kể so với mức lỗ 99 tỷ đồng của quý 3/2025.

Theo thuyết minh báo cáo tài chính, thu nhập từ các công cụ phái sinh tiền tệ của VIB tăng từ 377 tỷ đồng lên 1.657 tỷ đồng, góp phần đưa tổng thu nhập ngoại hối lên 1.886 tỷ đồng.

Tuy nhiên, chi phí cho chính nhóm công cụ này cũng tăng mạnh từ 498 tỷ đồng lên 2.898 tỷ đồng, khiến tổng chi phí hoạt động ngoại hối lên tới 3.033 tỷ đồng. Khoản chi phí tăng nhanh hơn thu nhập đã khiến ngân hàng ghi nhận kết quả kinh doanh âm ở mảng này.

Không chỉ hai ngân hàng trên, chi phí phái sinh cũng bào mòn đáng kể lợi nhuận ngoại hối tại một số nhà băng khác. Tại Techcombank, lãi thuần ngoại hối 9 tháng đạt 873 tỷ đồng, giảm 39% so với cùng kỳ.

Thu nhập từ phái sinh tiền tệ đạt 3.789 tỷ đồng, chiếm gần 90% tổng thu ngoại hối, nhưng chi phí tương ứng cũng tăng lên 3.346 tỷ đồng, gấp hơn 2,2 lần cùng kỳ năm trước.

MB ghi nhận lãi thuần ngoại hối 467 tỷ đồng, giảm mạnh so với mức 1.497 tỷ đồng của 9 tháng đầu năm 2025. Dù tổng thu nhập ngoại hối tăng lên 6.632 tỷ đồng, trong đó thu từ phái sinh đạt 4.503 tỷ đồng, chi phí phái sinh tiền tệ lại tăng gần 3,7 lần, lên 5.569 tỷ đồng. Tổng chi phí hoạt động ngoại hối vì vậy lên tới 6.165 tỷ đồng.

Tại MSB, lãi thuần ngoại hối cũng giảm từ 786 tỷ đồng xuống còn 214 tỷ đồng. Một trong những yếu tố đáng chú ý là chi phí phái sinh tiền tệ lên tới 4.868 tỷ đồng trong 9 tháng đầu năm.

Tại BIDV, lãi thuần ngoại hối trong quý 3/2026 đạt 1.139 tỷ đồng, tăng 18% so với cùng kỳ, nhưng kết quả lũy kế 9 tháng vẫn giảm 7,2%. ACB cũng ghi nhận 465 tỷ đồng trong quý 3, tăng 3,6%, song lợi nhuận ngoại hối 9 tháng giảm 22,2%.

Đáng chú ý, Eximbank, ngân hàng vốn có thế mạnh truyền thống về kinh doanh ngoại tệ, cũng ghi nhận kết quả kém tích cực. Lãi thuần ngoại hối quý 3 giảm 73,9%, xuống còn 26 tỷ đồng; lũy kế 9 tháng đạt 167 tỷ đồng, giảm 64,1% so với mức 465 tỷ đồng cùng kỳ năm trước.

TỶ GIÁ TRUNG TÂM LẬP ĐỈNH, XU HƯỚNG TỶ GIÁ SẮP TỚI RA SAO?

Sáng 20/11, Ngân hàng Nhà nước công bố tỷ giá trung tâm ở mức 25.659 VND/USD, tăng 13 đồng so với phiên trước và thiết lập đỉnh lịch sử mới, vượt mức kỷ lục 25.656 đồng/USD ghi nhận ngày 18/11.

Trước diễn biến trên, bộ phận Phân tích Kinh tế và Thị trường Tài chính của Techcombank kỳ vọng tỷ giá USD/VND sẽ tiếp tục duy trì trạng thái ổn định tương đối trong phần còn lại của 2026, dao động quanh vùng 25.600VND/USD từ nay đến cuối năm.

Đáng chú ý, ngân hàng dự báo tỷ giá USD/VND bình quân năm 2027 giảm khoảng 1,51% so với năm 2026 trong kịch bản cơ sở, đồng nghĩa VND có thể tăng giá so với USD.

tygiatcb.png
Nguồn: Techcombank

Ở góc nhìn khác, MBS Research dự báo tỷ giá USD/VND cuối năm 2026 dao động trong khoảng 26.400-26.600 VND/USD, cao hơn khoảng 800-1.000 đồng so với mức Techcombank kỳ vọng.

Lý giải về triển vọng tỷ giá, Techcombank chỉ ra một số yếu tố hỗ trợ đồng Việt Nam.

Trước hết, ngân hàng kỳ vọng chênh lệch lãi suất giữa VND và USD tiếp tục duy trì trên 3 điểm phần trăm. Mức chênh lệch này có thể khuyến khích dòng vốn ngoại tệ vào Việt Nam, đồng thời tạo điều kiện để Ngân hàng Nhà nước gia tăng dự trữ ngoại hối.

Bên cạnh đó, việc mở rộng khả năng huy động vốn quốc tế cho các dự án hạ tầng trọng điểm, cùng dòng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) và kiều hối gia tăng vào cuối năm, sẽ góp phần bổ sung nguồn cung ngoại tệ.

Một động thái mới của Ngân hàng Nhà nước là mới đây, cơ quan này đã công bố triển khai nghiệp vụ hoán đổi giữa ngoại tệ và đồng Việt Nam kỳ hạn 6 tháng đối với các tổ chức tín dụng.

Theo ông Nguyễn Thế Minh, Giám đốc khối ngân hàng đầu tư, Công ty chứng khoán An Bình (ABS), nhận định chính sách mua ngoại tệ giao ngay của Ngân hàng Nhà nước sẽ so với hoán đổi ngoại tệ là đưa tối đa 48.798 tỷ đồng vào hệ thống rồi rút về sau 182 ngày, dự trữ ngoại hối không đổi. Trong khi đó hoạt động nhà điều hành mua giao ngay thì ngược lại VND nằm lại trong hệ thống, còn USD đi thẳng vào dự trữ ngoại hối.

“Đây cũng là lần đầu Ngân hàng Nhà nước công bố lịch mua cố định 2 phiên/tuần, thay cho cách mua lặng lẽ theo diễn biến thị trường như các năm 2019 và 2023. Các giải pháp áp dụng trong bối cảnh thanh khoản căng lại trước cao điểm cuối năm, khi lãi suất qua đêm tăng từ 3,7% (ngày 3/11) lên 4,6% (9/11), nhu cầu vốn tăng theo mùa giải ngân và dịp Tết. Hệ thống ngân hàng cần nguồn VND dài hạn để hạ lãi suất”, ông Thế Minh nói.

Với biện pháp hoán đổi ngoại tệ kỳ hạn 6 tháng, quy mô 2 tỷ USD tương đương khoảng 50.000 tỷ đồng được cung ứng thêm cho hệ thống, nhiều ngân hàng kỳ vọng nguồn cung VND tăng lên sẽ giảm áp lực lên thanh khoản, từ đó mở ra cơ hội hạ lãi suất.

Nhìn sang năm 2027, Techcombank kỳ vọng xuất khẩu, giải ngân FDI và khả năng tiếp cận vốn quốc tế tiếp tục hỗ trợ tỷ giá.

Tuy nhiên, ngân hàng lưu ý dư địa tăng giá của VND có thể thu hẹp nếu lãi suất trong nước tiếp tục giảm hoặc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn kỳ vọng.

Xem thêm

Có thể bạn quan tâm