Đúng như kỳ vọng của giới đầu tư, ngày 16/9, Ủy ban Thị trường Mở Liên bang (FOMC) - cơ quan hoạch định chính sách của Fed - đã bỏ phiếu với tỷ lệ 12-0 để tăng lãi suất 25 điểm cơ bản (bps), đưa phạm vi lãi suất quỹ liên bang mục tiêu lên 3,75-4%.
Đây là lần đầu tiên Fed tăng lãi suất trong ba năm và động thái này cũng phát đi tín hiệu về khả năng tiếp tục thắt chặt chính sách.
Thông điệp cứng rắn từ Fed khiến Phố Wall chao đảo, đồng thời tạo áp lực lên thị trường chứng khoán trong nước. VN-Index sớm lùi xuống dưới ngưỡng tham chiếu 1.810 điểm trong phiên sáng 17/9. Tuy nhiên, lực cầu nhanh chóng nhập cuộc, giúp chỉ số hồi phục từ vùng 1.802 điểm lên gần 1.817 điểm vào khoảng 9h30.
Diễn biến này cho thấy thị trường phần nào đã chuẩn bị trước cho quyết định của Fed. Khi thông tin được dự báo và phản ánh vào giá từ trước, phản ứng của nhà đầu tư sau sự kiện thực tế có thể giảm bớt mức độ tiêu cực.
NHỮNG BIẾN SỐ CHI PHỐI VN-INDEX SAU CÁC CHU KỲ FED TĂNG LÃI SUẤT?
Theo thống kê của FinSuccess, trong 3 chu kỳ Fed bắt đầu tăng lãi suất kể từ năm 2004, VN-Index đều ghi nhận mức giảm trong 1-3 tháng đầu tiên. Tuy nhiên, mức độ điều chỉnh có sự khác biệt đáng kể giữa các chu kỳ, cho thấy không thể dựa vào một quyết định của Fed để xác định xu hướng của chứng khoán Việt Nam.
Cụ thể, trong chu kỳ năm 2004, VN-Index giảm 13,2% trong 1-3 tháng sau lần tăng lãi suất đầu tiên của Fed. Mức giảm tương ứng trong chu kỳ năm 2015 là 8,8% và lên tới 20,9% trong năm 2022. FinSuccess lưu ý, từ mốc 6 tháng trở đi, diễn biến giữa các chu kỳ bắt đầu phân hóa mạnh, cho thấy các yếu tố ngoài chính sách tiền tệ của Mỹ có ảnh hưởng đáng kể đến thị trường chứng khoán Việt Nam.
Một điểm đáng chú ý khác là thị trường thường điều chỉnh kỳ vọng trước khi Fed thực sự hành động. Theo FinSuccess, trong cả ba chu kỳ, VN-Index đều có xu hướng hồi phục trước thời điểm Fed tăng lãi suất lần đầu. Điều này cho thấy phản ứng của thị trường không chỉ phụ thuộc vào việc Fed tăng hay giảm lãi suất, mà còn nằm ở mức độ bất ngờ của quyết định so với những gì đã được phản ánh vào giá.
Tỷ giá là một trong những yếu tố được FinSuccess đặc biệt lưu ý khi đánh giá mối quan hệ giữa chính sách của Fed và chứng khoán Việt Nam. Khi đối chiếu 7 thời điểm Fed tăng hoặc giảm lãi suất với diễn biến trong nước, nhóm phân tích nhận thấy hai giai đoạn thị trường diễn biến kém nhất cũng là những thời điểm VND chịu áp lực giảm giá mạnh.
Trong chu kỳ Fed tăng lãi suất năm 2022, VN-Index giảm 32,8%, trong khi VND mất giá khoảng 8,1% trong vòng 12 tháng. Ngược lại, tại những giai đoạn tỷ giá tương đối ổn định như năm 2015 và 2019, diễn biến của VN-Index không tiêu cực tương tự. FinSuccess đồng thời lưu ý đây mới là quan sát dựa trên 7 mốc, chưa phải một kiểm định thống kê.
Dòng vốn ngoại cũng không cho thấy mối quan hệ một chiều với lãi suất Fed. Theo dữ liệu FinSuccess thống kê trên 66 quý từ năm 2010 đến quý 2/2026, trong 18 quý Fed tăng lãi suất, khối ngoại vẫn mua ròng bình quân 4,76 nghìn tỷ đồng mỗi quý.
Riêng năm 2022, dù VN-Index giảm 32,8%, khối ngoại vẫn mua ròng gần 25.000 tỷ đồng. Nghiên cứu cũng ghi nhận khối ngoại từng bán ròng mạnh trong nhiều quý trước khi Fed tăng lãi suất năm 2022, sau đó đảo chiều sang mua ròng trong 4 quý tiếp theo.
Từ những dữ liệu này, FinSuccess cho rằng không nên nhìn việc Fed tăng lãi suất như một tín hiệu đồng nghĩa với khả năng chứng khoán Việt Nam giảm điểm. Các yếu tố cần được theo dõi đồng thời gồm tỷ giá USD/VND, tiến độ nâng hạng thị trường, room ngoại và định giá của các nhóm vốn hóa lớn.
Dòng tiền trong nước cũng có thể đóng vai trò quan trọng. Năm 2025, khối ngoại bán ròng ở mức kỷ lục, nhưng VN-Index vẫn tăng 40,9%.
Ở góc nhìn dài hơn, dữ liệu lịch sử của FinSuccess cho thấy tác động của một chu kỳ tăng lãi suất Fed không kéo dài theo cùng một khuôn mẫu. Từ mốc 6 tháng trở đi, diễn biến giữa các chu kỳ phân hóa đáng kể. Tại mốc 12 tháng, chênh lệch giữa chu kỳ có diễn biến tốt nhất và xấu nhất lên tới hơn 45 điểm phần trăm.
Theo FinSuccess, sự khác biệt này đến từ bối cảnh trong nước như chu kỳ tín dụng, tăng trưởng lợi nhuận, mặt bằng lãi suất và những cú sốc riêng của thị trường.
NHÀ ĐẦU TƯ NÊN HÀNH ĐỘNG RA SAO?
Trong khi đó, ông Nguyễn Duy Thanh Phương, Giám đốc Trung tâm Kinh doanh 03 tại Chứng khoán Yuanta Việt Nam, cho rằng việc Fed thắt chặt chính sách, tăng lãi suất 0,25% và có thể tiếp tục tăng để kiềm chế lạm phát sẽ gây áp lực lên mặt bằng lãi suất tại Việt Nam. Theo ông, mặt bằng lãi suất trong nước nhìn chung sẽ duy trì ở mức cao trong trung hạn.
Tuy nhiên, tác động lên thị trường chứng khoán được đánh giá là không lớn do thông tin đã được dự đoán trước. Xu hướng chủ đạo của thị trường vẫn là trạng thái đi ngang, trong đó cấu trúc giá của nhóm VN30 và các nhóm cổ phiếu ngách vẫn được duy trì.
Đồng quan điểm, TS Nguyễn Duy Phương, Giám đốc cấp cao Khối phân tích tài chính của DG Capital, yếu tố Fed tăng lãi suất đã được phản ánh phần nào qua diễn biến từ đầu tháng 9 đến nay. Hai phiên bán mạnh gần đây cho thấy sự thận trọng của nhà đầu tư trước cuộc họp Fed. Tuy nhiên, biên độ giảm đã thu hẹp trong các phiên sau đó, cho thấy tâm lý thận trọng phần nào giảm bớt.
Hiện tại, VN-Index đang vận động trong trạng thái tích lũy trung tính khi đóng cửa tại 1.810 điểm. Dù áp lực bán gia tăng, chỉ số vẫn giữ được vùng điểm này, cho thấy lực cầu nâng đỡ còn hiện hữu và chưa xuất hiện dấu hiệu đảo chiều theo hướng tiêu cực.
Theo TS Nguyễn Duy Phương, trong kịch bản lạc quan, VN-Index không phá vỡ vùng quanh 1.750 điểm. Thị trường có thể tạo đáy tại khu vực này, sau đó đi lên nhờ câu chuyện nâng hạng và dòng vốn quay trở lại.
Ở kịch bản tiêu cực hơn, thị trường có thể chịu tác động nếu các biến số bên ngoài diễn biến bất ngờ. Trong trường hợp giá dầu tăng từ vùng 104-108 USD lên khoảng 120 USD/thùng, VN-Index có thể quay lại kiểm định vùng 1.600-1.700 điểm.
Hai phiên giao dịch ngày 17-18/9 sẽ là tâm điểm của chuỗi sự kiện khi thị trường lần lượt đón kỳ đáo hạn phái sinh và thời điểm dòng vốn liên quan đến quá trình nâng hạng, cùng hoạt động cơ cấu ETF, có thể tác động rõ hơn.
Trong bối cảnh đó, chiến lược được khuyến nghị là ưu tiên quan sát, hạn chế giao dịch để tránh bị cuốn theo những biến động kỹ thuật hoặc dòng tiền cơ cấu, đồng thời duy trì một phần tỷ trọng tiền mặt.
Việc giữ lại nguồn lực sẽ giúp nhà đầu tư chủ động hơn nếu thị trường xuất hiện các nhịp điều chỉnh sau khi những sự kiện lớn đi qua. Đây cũng là cơ sở để đánh giá chất lượng dòng tiền và mặt bằng giá trước khi gia tăng tỷ trọng.
Với nhà đầu tư ngắn hạn, tỷ trọng cổ phiếu nên được duy trì ở mức trung bình, tránh mua đuổi và tập trung quan sát vùng hỗ trợ 1.810-1.820 điểm cùng vùng kháng cự 1.830-1.840 điểm.
Các nhóm ngành có câu chuyện dẫn dắt như thoái vốn Nhà nước, các nghị quyết về phát triển kinh tế, lộ trình nâng hạng thị trường và chu kỳ dầu khí có thể được chú ý.
Trong khi đó, nhà đầu tư trung và dài hạn có thể tận dụng những nhịp điều chỉnh về vùng hỗ trợ để giải ngân từng phần vào các nhóm ngành có nền tảng cơ bản và thanh khoản cao như ngân hàng, chứng khoán, bán lẻ, đầu tư công và dầu khí.