Theo báo cáo tài chính hợp nhất soát xét bán niên 2026, Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) ghi nhận doanh thu thuần 25.709 tỷ đồng, giảm nhẹ so với mức 25.728 tỷ đồng trong báo cáo tự lập. Đáng chú ý, lợi nhuận sau thuế giảm xuống còn 728,5 tỷ đồng, thấp hơn 38% so với con số 1.184 tỷ đồng trước soát xét.
PNJ cho biết nguyên nhân chủ yếu đến từ việc điều chỉnh giá trị dự phòng cho chi phí xử lý hàng mua lại tương ứng với lượng tồn kho mua lại tại ngày 30/6. Doanh nghiệp cũng bổ sung dự phòng tổn thất phát sinh từ chính sách thu đổi đối với hàng hóa khách hàng bán lại trong giai đoạn từ ngày 1/7 đến 3/9, đồng thời điều chỉnh dự phòng cho các tổn thất ước tính có thể phát sinh trong tương lai từ chính sách này.
So với cùng kỳ năm trước, doanh thu thuần sau soát xét của PNJ tăng 49%, trong khi lợi nhuận sau thuế giảm 35%. Theo giải trình, doanh thu tăng mạnh chủ yếu nhờ mảng vàng 24K. Tuy nhiên, tỷ trọng doanh thu từ dòng sản phẩm này tăng cao, trong khi biên lợi nhuận thấp hơn so với bán lẻ trang sức, khiến cơ cấu doanh thu thay đổi và kéo biên lợi nhuận gộp chung đi xuống.
Bên cạnh đó, khoản trích lập dự phòng liên quan đến chính sách thu đổi hàng hóa đã bán cũng tác động đáng kể đến kết quả kinh doanh. Khoản dự phòng này bao gồm cả giá trị hàng hóa khách hàng bán lại từ ngày 1/7 đến thời điểm lập báo cáo soát xét ngày 3/9 và phần tổn thất ước tính có thể phát sinh trong tương lai.
Ở chiều ngược lại, chi phí bán hàng và quản lý doanh nghiệp giảm so với cùng kỳ. PNJ cho biết kết quả này đến từ việc tiếp tục tối ưu chi phí trong năm 2026, đồng thời điều chỉnh các ước tính liên quan đến chi phí vận hành đã được trích lập trong 6 tháng đầu năm, trên cơ sở cập nhật tình hình hoạt động và thông tin tại thời điểm lập báo cáo.
Công ty Cổ phần Tập đoàn Hà Đô (mã chứng khoán: HDG) cũng ghi nhận những thay đổi đáng kể sau khi báo cáo tài chính bán niên 2026 được soát xét.
Doanh thu thuần sau soát xét tăng nhẹ lên gần 1.175 tỷ đồng. Trong khi đó, giá vốn hàng bán giảm 39% so với báo cáo tự lập, xuống còn gần 272 tỷ đồng. Nhờ vậy, lợi nhuận gộp tăng 25%, đạt gần 904 tỷ đồng.
Theo Hà Đô, biến động chủ yếu đến từ hoạt động kinh doanh bất động sản. Doanh nghiệp đã xác định lại chi phí sử dụng đất và giá vốn lũy kế của hoạt động kinh doanh bất động sản theo cơ sở mới, trong khi các lĩnh vực khác về cơ bản không thay đổi.
Cơ sở cho việc điều chỉnh xuất hiện sau ngày kết thúc kỳ kế toán. Cụ thể, ngày 24/7/2026, Hà Đô nhận được quyết định của Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội về việc phê duyệt giá đất làm căn cứ xác định tiền sử dụng đất đối với dự án An Khánh - An Thượng.
Mặc dù quyết định được ban hành sau ngày 30/6, Ban Tổng Giám đốc Hà Đô đánh giá đây là bằng chứng bổ sung về các điều kiện đã tồn tại tại thời điểm lập báo cáo tài chính. Trên cơ sở đó, doanh nghiệp điều chỉnh chi phí tiền sử dụng đất vào giá vốn lũy kế của hoạt động kinh doanh bất động sản tại dự án theo cơ sở xác định mới.
Việc cập nhật này khiến giá vốn giảm gần 180 tỷ đồng, qua đó lợi nhuận sau thuế tăng khoảng 178 tỷ đồng so với báo cáo tự lập. Tuy nhiên, đây là phần lợi nhuận cải thiện do điều chỉnh cách xác định một khoản mục kế toán, không phải kết quả của một chu kỳ kinh doanh mới.
Bên cạnh khoản lợi nhuận được điều chỉnh tăng, báo cáo soát xét của Hà Đô vẫn cho thấy những vấn đề cần theo dõi tại các dự án điện mặt trời, trong đó có rủi ro liên quan đến cơ chế giá FIT. Vì vậy, câu chuyện của doanh nghiệp không chỉ nằm ở con số lợi nhuận tăng mạnh sau soát xét, mà còn ở khả năng chuyển hóa kết quả kinh doanh thành dòng tiền trong tương lai.
Tổng công ty Cảng hàng không Việt Nam (ACV) ghi nhận mức điều chỉnh nhỏ hơn đáng kể so với PNJ và Hà Đô.
Theo báo cáo tài chính bán niên 2026 đã được soát xét, doanh thu của ACV không thay đổi đáng kể, song giá vốn tăng khoảng 70 tỷ đồng. Sau điều chỉnh, lợi nhuận gộp đạt khoảng 8.330 tỷ đồng, thấp hơn mức 8.400 tỷ đồng trong báo cáo tự lập.
Lợi nhuận trước thuế sau soát xét đạt 8.242 tỷ đồng, giảm 57 tỷ đồng so với số liệu công bố trước đó. Dù vậy, kết quả này vẫn tăng gần 16% so với cùng kỳ năm 2025 và vượt mục tiêu lợi nhuận trước thuế 7.011 tỷ đồng mà doanh nghiệp đặt ra cho cả năm.
Kết quả tích cực của ACV trong 6 tháng đầu năm chủ yếu đến từ việc không còn phát sinh khoản lỗ lớn do chênh lệch tỷ giá như cùng kỳ năm trước. Theo báo cáo trước đó, lợi nhuận sau thuế của doanh nghiệp đạt gần 6.700 tỷ đồng trong nửa đầu năm.
Trong khi đó, Công ty Cổ phần Tập đoàn KIDO (mã chứng khoán: KDC) ghi nhận lợi nhuận tăng mạnh sau soát xét dù doanh thu gần như không thay đổi.
Cụ thể, doanh thu thuần hợp nhất bán niên 2026 đạt gần 4.345 tỷ đồng, tương đương mức trước soát xét. Tuy nhiên, lợi nhuận sau thuế tăng lên hơn 66 tỷ đồng, cao gấp nhiều lần con số 7 tỷ đồng trong báo cáo tự lập.
Theo KIDO, nguyên nhân chủ yếu là lãi từ các công ty liên doanh, liên kết tăng đáng kể, lên hơn 120 tỷ đồng sau soát xét. Các chỉ tiêu còn lại không có nhiều thay đổi.
Những biến động trên cho thấy cùng một kỳ báo cáo, lợi nhuận có thể thay đổi theo nhiều cách khác nhau. Với PNJ, khoản dự phòng liên quan đến hàng mua lại và chính sách thu đổi khiến lợi nhuận giảm mạnh. Với Hà Đô, việc cập nhật cơ sở xác định giá vốn bất động sản giúp lợi nhuận tăng đáng kể. Trong khi đó, KIDO ghi nhận lợi nhuận cải thiện chủ yếu nhờ khoản lãi từ công ty liên doanh, liên kết.
Các khoản điều chỉnh này không đồng nghĩa doanh nghiệp đều có sai phạm. Tuy nhiên, chênh lệch lớn giữa báo cáo tự lập và báo cáo soát xét vẫn đặt ra yêu cầu cao hơn về chất lượng lập báo cáo tài chính, đặc biệt đối với những khoản mục đòi hỏi nhiều ước tính như dự phòng, giá vốn bất động sản, công nợ phải thu hoặc chi phí có khả năng phát sinh.
Về nguyên tắc, doanh nghiệp cần tuân thủ đầy đủ yêu cầu thận trọng trong kế toán, ghi nhận đúng các khoản dự phòng và chi phí đã có đủ cơ sở xác định. Việc bỏ sót chi phí hoặc chưa phản ánh đầy đủ nghĩa vụ có thể khiến lợi nhuận công bố ban đầu cao hơn thực tế.
Báo cáo tài chính không chỉ phục vụ quản trị nội bộ, mà còn là cơ sở để nhà đầu tư đánh giá cổ phiếu, định giá doanh nghiệp và đưa ra quyết định phân bổ vốn. Vì vậy, kỷ luật công bố thông tin không đơn thuần là trách nhiệm pháp lý, mà còn là một lợi thế cạnh tranh của doanh nghiệp trên thị trường vốn.
Đối với nhà đầu tư, điều quan trọng không chỉ là lợi nhuận tăng hay giảm sau soát xét, mà là nguyên nhân của khoản điều chỉnh, khả năng lặp lại trong tương lai và tác động thực tế đến dòng tiền. Một khoản lợi nhuận tăng do điều chỉnh kế toán không thể được nhìn nhận giống với lợi nhuận đến từ doanh thu, biên lợi nhuận hoặc hiệu quả kinh doanh được cải thiện.