Doanh số tăng nhanh đang mở rộng vị thế của VinFast, nhưng bài toán kinh doanh đã vượt xa số xe bán ra. Việc chuyển nhượng đơn vị sản xuất tại Việt Nam, bổ sung đầu tư bất động sản và huy động vốn cho thấy hãng đang đồng thời tìm đầu ra cho sản phẩm và điều chỉnh cách tài trợ cho tăng trưởng.
TẠO THỊ TRƯỜNG TỪ DỊCH VỤ SAU BÁN HÀNG
VinFast công bố bàn giao 177.697 ô tô điện tại Việt Nam trong 9 tháng đầu năm 2026, vượt kết quả cả năm 2025. Doanh nghiệp cho biết đã dẫn đầu thị trường trong 25 tháng liên tiếp.
Danh mục bán hàng trong nước cho thấy hai nhóm sản phẩm nổi bật: VF 3 nhắm tới người mua xe cá nhân đô thị và Limo Green tối ưu cho các đơn vị vận tải dịch vụ cùng hộ gia đình. Theo công bố sơ bộ, VF 3 đạt 42.272 xe bàn giao trong 9 tháng, trong khi Limo Green đạt 40.018 xe. Hai sản phẩm chiếm khoảng 46,3% lượng ô tô VinFast bàn giao tại Việt Nam trong kỳ.
Giới chuyên gia đánh giá, chính sách bán hàng của VinFast đang tác động tích cực vào phần hoạt động kinh doanh chung của hãng. VinFast đang tập trung giảm chi phí vận hành cho người mua. Theo chương trình công bố tháng 2/2026, khách hàng cá nhân mua ô tô từ ngày 10/2/2026 được miễn phí sạc tại V-Green tối đa 10 lần mỗi tháng đến hết ngày 10/2/2029. Quyền lợi này áp dụng theo điều kiện cụ thể của từng nhóm khách, không phải áp dụng vô điều kiện cho mọi xe.
Trên thực tế, ưu đãi giúp người dùng bớt chi phí trả trước mắt, nhưng chi phí điện và vận hành trạm sạc vẫn phát sinh và do phía doanh nghiệp tài trợ gánh vác. Do đó, khoản tiền người mua tiết kiệm được gồm hai phần riêng biệt: phần bản chất xe điện dùng ít tốn tiền hơn xe xăng, và phần được hỗ trợ thêm từ gói ưu đãi có thời hạn.
Việc mở rộng trạm sạc đòi hỏi nguồn lực rất lớn. Tháng 3/2026, V-Green công bố kế hoạch chi 10.000 tỷ đồng làm 99 siêu trạm sạc trong năm, bên cạnh quy hoạch 150.000 cổng sạc ô tô và xe máy điện tính đến hết năm 2025. Trong đó, số cổng sạc theo quy hoạch khác với số cổng thực tế đã cắm điện và sẵn sàng sử dụng.
Mặt khác, V-Green là đơn vị độc lập đứng ra đầu tư. Số vốn làm trạm sạc của V-Green giúp VinFast dễ bán xe hơn, nhưng không nằm trong khoản đầu tư trực tiếp trên báo cáo tài chính của VinFast. Ngược lại, nếu chỉ nhìn vào sổ sách của VinFast, sẽ không thấy hết tổng nguồn lực mà toàn bộ hệ sinh thái đang đổ ra để mở rộng thị trường.
TÁI CẤU TRÚC CHUỖI GIÁ TRỊ
Bước đi tái cơ cấu mang tính bước ngoặt của VinFast thể hiện qua việc thay đổi mô hình vận hành tại thị trường Việt Nam. Theo phương án công bố tháng 5/2026, hoạt động nghiên cứu, sở hữu trí tuệ, bán hàng và hậu mãi được tách sang VinFast Việt Nam (VFVN). Đơn vị sản xuất VFTP tiếp tục làm xe theo thiết kế, thông số và tiêu chuẩn do VFVN cung cấp, thông qua hợp đồng sản xuất, cung ứng. Đến ngày 30/6, VinFast thông báo hoàn tất chuyển nhượng và không còn sở hữu cổ phần tại VFTP
Bằng cách thoái toàn bộ vốn tại đơn vị sản xuất trực tiếp (VFTP) và chuyển sang cơ chế hợp đồng gia công cung ứng, VinFast đã chính thức trút bớt gánh nặng thâm dụng vốn của tài sản cố định nhà máy. Doanh nghiệp tập trung tối đa nguồn lực vào các khâu có giá trị gia tăng cao hơn như nghiên cứu phát triển (R&D), sở hữu trí tuệ, định vị thương hiệu và phát triển hệ thống phân phối.
Mô hình mới giúp bảng cân đối kế toán của mảng kinh doanh xe điện trở nên "nhẹ" hơn, nhưng chi phí sản xuất thực chất không mất đi mà chuyển dịch sang giá thành thu mua sản phẩm và các điều khoản hợp đồng gia công. Hiệu quả thực sự của chiến lược trút bỏ tài sản này chỉ có thể được kiểm chứng ở các kỳ báo cáo tiếp theo, khi lợi nhuận biên trên từng chiếc xe thương mại có sự cải thiện rõ rệt.
Ở thị trường quốc tế, VinFast duy trì một cách tiếp cận linh hoạt hơn. Việc khánh thành nhà máy Subang tại Indonesia hay mở rộng cơ sở tại Tamil Nadu, Ấn Độ cho thấy hãng chọn cách hiện diện trực tiếp bằng các nhà máy quy mô vừa nhằm đáp ứng tỷ lệ nội địa hóa, tối ưu chính sách thuế và thâm nhập sâu vào thị trường sở tại. Trái lại, tại thị trường Mỹ, những vướng mắc pháp lý phát sinh xung quanh tiến độ dự án North Carolina lại phản ánh mặt lật của đầu tư quốc tế: sự cân bằng giữa nghĩa vụ hợp đồng, tiến độ cam kết và khả năng phân bổ nguồn vốn trong bối cảnh dòng tiền kinh doanh còn nhiều thách thức.
ĐA DẠNG HÓA NGUỒN LỰC VÀ BÀI TOÁN "LẤY NGẮN NUÔI DÀI"
Để tài trợ cho dòng tiền kinh doanh còn âm và đáp ứng nhu cầu đầu tư mở rộng, VinFast đang duy trì một cấu trúc huy động vốn đa tầng. Bên cạnh các khoản cho vay và tài trợ cam kết từ tập đoàn mẹ Vingroup cũng như chủ tịch doanh nghiệp, hãng đã chủ động tìm kiếm các nguồn tín dụng quốc tế. Việc Cơ quan Tín dụng Xuất khẩu Italy (SACE) bảo lãnh cho khoản tài trợ 200 triệu USD từ các ngân hàng quốc tế như Barclays, BNP Paribas và HSBC là một tín hiệu tích cực về khả năng tiếp cận vốn ngoại, dù điều này cũng đi kèm với các nghĩa vụ trả nợ và điều kiện tín dụng khắt khe.
Một thay đổi khác xuất hiện ở hướng đầu tư ngoài ô tô. Hồ sơ tháng 9 gửi Ủy ban Chứng khoán và Giao dịch Hoa Kỳ (SEC) cho biết VFVN ký thỏa thuận mua 100% Công ty Đầu tư Địa ốc Ngọc Hồi từ ông Phạm Nhật Vượng và hai cổ đông thiểu số, với giá 30.857 tỷ đồng. Ngọc Hồi nắm 20% lợi ích kinh tế trong liên danh phát triển Khu đô thị thể thao quốc tế Hà Nội do Vinhomes giữ vai trò dẫn dắt.
Theo giải trình của VinFast, thương vụ nhằm bổ sung lợi nhuận và dòng tiền từ phát triển bất động sản cho hoạt động xe điện. Đây là mục tiêu của doanh nghiệp, chưa phải bằng chứng về dòng tiền tương lai đã hình thành. Do giao dịch có liên quan đến người sáng lập, giá chuyển nhượng, nguồn thanh toán và lợi ích thu về cũng là những nội dung cần theo dõi.
Khoản đầu tư này mở thêm khả năng hỗ trợ tài chính, đồng thời khiến kết quả hợp nhất về sau cần được đọc theo từng mảng. Nếu lợi nhuận bất động sản đóng góp vào báo cáo, mức cải thiện chung sẽ khác với mức cải thiện của riêng kinh doanh ô tô. Sự phân biệt ấy cần thiết để đánh giá hãng đã tiến đến đâu trong khả năng tự tài trợ bằng sản phẩm xe điện. Đây là một chiến lược "lấy ngắn nuôi dài" mang đậm dấu ấn của tập đoàn, tận dụng thế mạnh bất động sản để tạo bệ đỡ tài chính cho công nghiệp công nghệ cao.
Tăng tốc doanh số và mở rộng thị phần là điều kiện cần, nhưng tối ưu hóa cấu trúc chi phí và quản trị dòng tiền mới là điều kiện đủ để đảm bảo sự tồn tại bền vững trên thị trường ô tô điện đầy khốc liệt. VinFast đang thể hiện sự chủ động và linh hoạt cao độ khi liên tục điều chỉnh mô hình tài sản, tái cấu trúc chuỗi cung ứng và tìm kiếm các nguồn thu bổ trợ.