Đánh thức nguồn tài nguyên du lịch từ những thư viện

Từ những kho tàng tư liệu quý đến không gian trải nghiệm văn hóa sáng tạo, thư viện đang mở ra hướng khai thác mới, góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch và lan tỏa giá trị tri thức, di sản Việt Nam...

0:00 / 0:00
0:00
kham-pha-bao-tang-thu-vien-tinh-quang-ninh.jpg

Không chỉ là nơi lưu giữ sách và phục vụ nhu cầu đọc, thư viện ngày nay đang trở thành những điểm đến văn hóa hấp dẫn tại nhiều quốc gia. Từ những công trình kiến trúc biểu tượng đến các không gian trải nghiệm sáng tạo, thư viện góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch, quảng bá bản sắc địa phương và lan tỏa giá trị tri thức.

HÀNH TRÌNH ĐƯA THƯ VIỆN THÀNH ĐIỂM ĐẾN

Trên thế giới, nhiều thư viện đã trở thành điểm tham quan nổi tiếng, góp phần tạo nên sức hấp dẫn cho các đô thị và điểm đến du lịch.

chiem-nguong-kien-truc-doc-dao-cua-thu-vien-hien-dai-nhat-phan-lan.jpg
Thư viện Trung tâm Oodi là thiên đường cho những người yêu sách ở Phần Lan

Một ví dụ tiêu biểu là Thư viện Trung tâm Oodi tại Helsinki, Phần Lan, khánh thành tháng 12/2018. Oodi được định vị như một không gian văn hóa công cộng mở, kết hợp thư viện với các khu vực sáng tạo, phòng thu âm, xưởng chế tác, không gian làm việc nhóm, rạp chiếu phim và khu vui chơi trẻ em. Năm 2023, thư viện đón gần 2,5 triệu lượt khách; tháng 3/2024 ghi nhận vị khách thứ 10 triệu kể từ ngày khai trương. Năm 2025, lượng khách tiếp tục vượt 2,7 triệu lượt.

Tại Trung Quốc, Thư viện Thiên Tân Tân Hải lại tạo sức hút bằng kiến trúc độc đáo. Công trình có diện tích khoảng 33.700 m², nổi bật với khán phòng hình cầu ở trung tâm và hệ thống giá sách được thiết kế theo những đường cong liên tục. Hình ảnh không gian nội thất ấn tượng nhanh chóng lan truyền trên truyền thông và mạng xã hội, đưa thư viện trở thành điểm tham quan nổi tiếng của thành phố Thiên Tân.

Trong khi đó, Singapore phát triển thư viện theo hướng kết hợp bảo tồn di sản, công nghệ, giáo dục và phục vụ cộng đồng. Năm 2024, mạng lưới thư viện nước này ghi nhận 20,8 triệu lượt khách, 24 triệu lượt mượn tài liệu vật lý và 38,8 triệu lượt sử dụng tài nguyên số.

plato1.jpg
Không gian bên trong Thư viện Trinity College

Tại Ireland, Thư viện Trinity College thu hút khách bởi không gian lịch sử và bộ sưu tập sách quý. Nơi đây gây ấn tượng với đại sảnh cổ kính dài 65 m và lưu giữ hàng trăm nghìn cuốn sách quý cùng những bản thảo có tuổi đời hàng thế kỷ.

Tại Hoa Kỳ, Thư viện Công cộng New York (New York Public Library), với tòa nhà chính Stephen A. Schwarzman mở cửa từ năm 1911, là sự kết hợp đặc sắc giữa giá trị kiến trúc và di sản tri thức. Công trình gây ấn tượng bởi phong cách Beaux-Arts cùng phòng đọc Rose Main Reading Room dài gần 90 m, nổi bật với trần cao, những bức họa mô phỏng bầu trời và hệ thống bàn đọc cổ điển. Không gian này cùng phòng tra cứu Bill Blass đã được công nhận là di tích nội thất của thành phố New York năm 2017. Bên cạnh giá trị kiến trúc, thư viện còn mở ra hành trình khám phá lịch sử và văn hóa thông qua các triển lãm, bộ sưu tập sách quý, bản thảo và tư liệu đặc biệ

Điểm chung của những mô hình thành công không chỉ nằm ở kiến trúc đẹp hay quy mô lớn, mà ở khả năng tạo ra trải nghiệm có giá trị. Du khách đến thư viện không đơn thuần để ngắm một công trình, mà còn để khám phá câu chuyện lịch sử, tiếp cận tri thức, tham gia hoạt động văn hóa và cảm nhận bản sắc của vùng đất.

ĐÁNH THỨC TIỀM NĂNG TỪ KHO TÀNG TRI THỨC VIỆT NAM

Việt Nam sở hữu hệ thống thư viện rộng khắp, phân bố từ đô thị đến nông thôn, miền núi và vùng sâu, vùng xa. Theo thống kê, vào cuối năm 2024, mạng lưới thư viện công cộng có 63 thư viện cấp tỉnh, 647 thư viện cấp huyện và 4.184 thư viện cấp xã theo cơ cấu hành chính trước khi thực hiện sắp xếp đơn vị hành chính.

Đáng chú ý hơn cả là nguồn tài nguyên tri thức và di sản tư liệu phong phú.

Tại Thư viện Quốc gia Việt Nam, nguồn lực thông tin hiện có hơn 2,5 triệu đơn vị tư liệu, trong đó có 5.280 bản Hán Nôm viết tay, 68.500 bản tư liệu Đông Dương, gần 1.580.000 bản sách và hàng nghìn tên báo, tạp chí. Đáng chú ý, thư viện đã số hóa gần 12 triệu trang tài liệu, bao gồm sách Hán Nôm, sách Đông Dương và báo chí qua các thời kỳ.

thu-vien-quoc-gia-viet-nam-new-1.jpg
Thư viện quốc gia Việt Nam tiền thân là Thư viện Trung ương Đông Dương thuộc Nha Lưu trữ và Thư viện Đông Dương, thành lập ngày 29/11/1917

Đây không đơn thuần là những con số về quy mô lưu trữ. Mỗi cuốn sách, tờ báo hay bản tư liệu đều có thể mở ra một lát cắt về lịch sử, đời sống xã hội, kiến trúc, phong tục và sự biến đổi của đất nước qua từng giai đoạn. Nếu được tổ chức thành các chuyên đề trưng bày, trải nghiệm đọc tư liệu gốc, giới thiệu báo chí xưa hoặc hành trình khám phá lịch sử qua sách, kho tài nguyên này hoàn toàn có thể trở thành chất liệu cho những sản phẩm du lịch tri thức có giá trị.

Ở cấp độ địa phương, những ví dụ cụ thể cho thấy tài nguyên du lịch thư viện không nhất thiết phải bắt đầu từ các bộ sưu tập quy mô quốc gia. Tại Quảng Ninh, Thư viện tỉnh đã xây dựng kho tài liệu địa chí với hơn 2.500 tài liệu, gần 200 cuốn báo Quảng Ninh được đóng bìa, phản ánh các lĩnh vực từ chính trị, kinh tế, khoa học kỹ thuật đến văn hóa, nghệ thuật và đời sống xã hội. Đặc biệt, thư viện đã số hóa hơn 200.000 trang tài liệu địa chí, tạo điều kiện để khai thác những câu chuyện về lịch sử hình thành vùng mỏ, quá trình phát triển công nghiệp than, đời sống công nhân và bản sắc văn hóa địa phương.

Một trường hợp đặc biệt giàu tiềm năng là Huế, nơi thư viện không chỉ lưu giữ tài liệu mà còn trực tiếp tham gia vào quá trình phát hiện, bảo tồn và số hóa di sản tư liệu trong cộng đồng. Theo thông tin từ Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, sau 15 năm triển khai chương trình sưu tầm và số hóa, Thư viện Tổng hợp tỉnh Thừa Thiên Huế đã xử lý hơn 426.000 trang tư liệu, tương đương hơn 5.300 đầu tài liệu Hán Nôm. Nguồn tư liệu này được sưu tầm từ các làng xã, dòng họ, phủ đệ và tư gia, bao gồm sắc phong, gia phả, địa bạ, văn bản hành chính, văn cúng và nhiều loại hình tài liệu khác.

Trong đó, những bộ luật thời Gia Long, các sắc phong của dòng họ hay địa bạ làng xã không chỉ có giá trị nghiên cứu mà còn chứa đựng những câu chuyện cụ thể về tổ chức xã hội, đời sống tín ngưỡng, quan hệ dòng họ và lịch sử hình thành các cộng đồng dân cư xứ Huế.

lich-su-nha-tu-kham-lon-sai-gon-cuoi-the-ky.jpg
Thư viện Khoa học tổng hợp TP.HCM

Tại TP.HCM, Thư viện Khoa học Tổng hợp là một địa chỉ có tiềm năng khai thác giá trị tư liệu phục vụ tìm hiểu lịch sử và văn hóa đô thị.

Nguồn tài nguyên của thư viện bao gồm nhiều loại hình tài liệu, trong đó có tư liệu Hán Nôm, tư liệu điện ảnh, tài liệu về biển đảo và các bộ sưu tập chuyên đề về nhân vật, sự kiện lịch sử.

Đây là những chất liệu có thể được lựa chọn, khai thác để xây dựng các chuyên đề giới thiệu lịch sử đô thị, văn hóa và đời sống cư dân Nam Bộ.

Trên cơ sở đó, thư viện có thể từng bước phát triển các hoạt động trưng bày tư liệu, giới thiệu sách chuyên đề, triển lãm hình ảnh và tọa đàm lịch sử, đồng thời kết nối với các công trình kiến trúc, bảo tàng và di tích lịch sử của thành phố.

Phát triển thư viện thành điểm đến du lịch không đơn thuần là giải pháp tăng lượng khách tham quan hay khai thác thêm công năng của những công trình hiện có. Sâu xa hơn, đây là quá trình mở rộng vai trò xã hội của thư viện, đưa tri thức, di sản và văn hóa đọc tham gia trực tiếp vào đời sống văn hóa và hoạt động du lịch.

Một thư viện có thể hấp dẫn bởi kiến trúc độc đáo, nhưng cũng có thể trở thành điểm đến nhờ một bộ sưu tập sách quý, một câu chuyện lịch sử, một triển lãm đặc sắc hay một hoạt động trải nghiệm mang đậm bản sắc địa phương. Không nhất thiết phải xây dựng những công trình đồ sộ hay đầu tư kinh phí lớn, điều quan trọng là nhận diện đúng giá trị riêng của mỗi thư viện và chuyển hóa giá trị ấy thành sản phẩm văn hóa có sức hấp dẫn.

Xem thêm

Có thể bạn quan tâm

Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam là một trong những địa điểm sẽ miễn phí khách tham quan vào ngày 24/11

Miễn phí tham quan tại nhiều bảo tàng, di tích trên toàn quốc trong Ngày Văn hóa Việt Nam

Việc miễn phí tham quan vào ngày 24.11 hằng năm góp phần tạo điều kiện để đông đảo người dân tiếp cận, tìm hiểu các giá trị văn hóa, lịch sử, di sản và thiên nhiên; đồng thời lan tỏa ý nghĩa của Ngày Văn hóa Việt Nam, khuyến khích cộng đồng tham gia các hoạt động hưởng thụ và trải nghiệm văn hóa...

Mở rộng thị thực, tạo đà cho du lịch bứt phá

Mở rộng thị thực, tạo đà cho du lịch bứt phá

Dự thảo Nghị quyết của Quốc hội đề xuất nhiều cơ chế thị thực đặc thù, từ mở rộng miễn thị thực song phương đến thí điểm thị thực dài hạn, nhằm tạo thuận lợi cho khách quốc tế và nâng cao sức cạnh tranh của du lịch Việt Nam...

Ảnh minh hoạ

Nhiều hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam trên cả nước

Với sự đa dạng về hình thức, chuỗi sự kiện không chỉ góp phần tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, quảng bá di sản dân tộc mà còn lan tỏa tinh thần đại đoàn kết, khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của mỗi người dân trong gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam...

Rộ phản ánh lừa đảo bán tour du lịch: Khách cần lưu ý gì?

Rộ phản ánh lừa đảo bán tour du lịch: Khách cần lưu ý gì?

Trước tình trạng liên tiếp xuất hiện phản ánh về rủi ro khi đặt tour du lịch trực tuyến, việc xác minh đơn vị lữ hành, kiểm tra hợp đồng và các điều khoản dịch vụ là những yếu tố quan trọng giúp du khách tránh mất tiền, lỡ chuyến và bảo vệ quyền lợi...