Theo công bố từ Google, hiện nay khoảng 40% tổng số điện thoại Android trên toàn cầu đang ở trong tình trạng dễ bị tấn công bởi các loại mã độc và phần mềm gián điệp mới.
Điều đáng lo ngại hơn nằm ở chỗ, nếu một chiếc điện thoại Android thuộc nhóm 40% này, việc tiếp tục sử dụng thiết bị đó đồng nghĩa với việc chấp nhận rủi ro bị xâm nhập, đánh cắp dữ liệu cá nhân và thông tin nhạy cảm.
Thực tế cho thấy, không phải người dùng nào cũng nhận thức được rằng điện thoại của mình đã rơi vào nhóm nguy hiểm vì bề ngoài thiết bị vẫn hoạt động bình thường. Tuy nhiên, phía sau đó là nguy cơ âm thầm từ các lỗ hổng bảo mật chưa được vá, tạo điều kiện cho mã độc và phần mềm gián điệp xâm nhập.
Chính điều này đã đẩy Android vào một tình thế đáng lo ngại, buộc Google phải đưa ra cảnh báo và khuyến nghị mạnh mẽ về việc nâng cấp thiết bị để đảm bảo an toàn trong môi trường số ngày càng nhiều rủi ro.
GẦN MỘT NỬA ĐIỆN THOẠI ANDROID RƠI VÀO VÙNG NGUY HIỂM AN NINH
Hiện nay, 42,1% thiết bị Android đã không còn được hỗ trợ cập nhật bảo mật, đồng nghĩa với việc gần một nửa số điện thoại Android đang lưu hành không còn được bảo vệ trước các mối đe dọa an ninh mạng mới.
Nguyên nhân chính xuất phát từ việc Google đã ngừng phát hành các bản vá bảo mật cho những thiết bị chạy Android 12 trở xuống. Điều này khiến phần lớn các mẫu điện thoại ra mắt từ năm 2021 trở về trước rơi vào tình trạng dễ bị tấn công, dù phần cứng vẫn còn hoạt động ổn định.
Số liệu phân phối Android mới nhất cho thấy chỉ 57,9% điện thoại Android đang chạy Android 13 trở lên, có nghĩa là 42,1% thiết bị còn lại không còn được bảo vệ đầy đủ trước các loại mã độc và phần mềm gián điệp mới.
Đây không còn là nguy cơ tiềm ẩn mà đã trở thành một thực trạng đáng báo động. Trên thực tế, mức độ nghiêm trọng của vấn đề này đã được đề cập từ cuối tháng 12 năm ngoái, khi ước tính có khoảng 1 tỷ người dùng Android trên toàn cầu rơi vào tình trạng rủi ro. Đến nay, con số này gần như không thay đổi.
Một trong những nguyên nhân cốt lõi dẫn đến tình trạng trên chính là sự phân mảnh kéo dài của hệ sinh thái Android. Khác với iOS, nơi Apple vừa phát triển hệ điều hành vừa trực tiếp sản xuất toàn bộ thiết bị, Android do Google phát triển nhưng lại được triển khai trên điện thoại của rất nhiều nhà sản xuất khác nhau, ngoại trừ dòng Pixel.
Mỗi hãng có chính sách cập nhật riêng khiến việc phát hành và duy trì các bản cập nhật hệ điều hành cũng như bảo mật trở nên thiếu đồng bộ, thậm chí bị trì hoãn hoặc dừng hẳn trên nhiều mẫu máy.
Hệ quả là tỷ lệ thiết bị Android đang chạy phiên bản mới nhất ở mức cực kỳ thấp. Tính đến tháng 12, chỉ 7,5% điện thoại Android trên toàn cầu đang sử dụng Android 16, phiên bản mới nhất của hệ điều hành.
Phần còn lại phân bổ trên nhiều phiên bản khác nhau, trong đó chỉ một số phiên bản từ Android 13 trở lên còn tiếp tục nhận được cập nhật bảo mật, còn các phiên bản cũ hơn như Android 12, 11, 10 hay thấp hơn đều đã bị ngừng hỗ trợ. Điều này tạo ra một bức tranh phân mảnh nghiêm trọng, nơi hàng trăm triệu thiết bị vẫn hoạt động hàng ngày nhưng không còn được vá các lỗ hổng an ninh mới.
Khi đặt Android cạnh iOS, sự khác biệt càng trở nên rõ rệt. Theo số liệu từ StatCounter, ở thời điểm hiện tại, iOS 26 đã được cài đặt trên khoảng 50% iPhone, trong khi iOS 18 vẫn chiếm khoảng 40%.
Mặc dù việc triển khai iOS 26 bị chậm lại do những thay đổi lớn về giao diện Liquid Glass, mức độ đồng đều trong phân phối phiên bản iOS vẫn vượt xa Android. Điều này cho thấy lợi thế rõ ràng của một hệ sinh thái khép kín và được kiểm soát chặt chẽ.
NGƯỜI DÙNG ANDROID 12 TRỞ XUỐNG NÊN ĐỔI ĐIỆN THOẠI
Trong bối cảnh trên, những thiết bị Android không thể nâng cấp vượt quá Android 12 được Google khuyến cáo nên thay thế bằng một chiếc điện thoại mới để đảm bảo an toàn. Đây không phải là lời khuyên mang tính cá nhân hay phóng đại, mà là cảnh báo chính thức xuất phát từ vấn đề bảo mật.
Ngay cả khi không hướng tới các mẫu flagship cao cấp, việc lựa chọn một chiếc điện thoại tầm trung có khả năng chạy Android 13 trở lên vẫn được xem là giải pháp hợp lý và an toàn hơn rất nhiều trong dài hạn, đặc biệt khi các mối đe dọa mạng ngày càng gia tăng và tinh vi.
Trước những lo ngại về bảo mật, vẫn có không ít ý kiến cho rằng các mẫu điện thoại Android đời cũ khó có khả năng trở thành mục tiêu của mã độc. Theo đó, Google Play Protect, công cụ bảo vệ mã độc được tích hợp sẵn trên Android hiện vẫn hỗ trợ các thiết bị chạy từ Android 7 trở lên.
Theo chia sẻ của một người phát ngôn Google với Forbes, các thiết bị này vẫn có thể tiếp tục nhận chữ ký bảo mật mới nhất của Play Protect cùng với khả năng quét mã độc theo thời gian thực, giúp giảm thiểu phần nào nguy cơ bị tấn công.
Dù vậy, thực tế cho thấy khoảng 1 tỷ người dùng Android trên toàn thế giới đang đứng trước một lựa chọn không hề dễ dàng. Một mặt là tiếp tục sử dụng thiết bị cũ, chấp nhận việc không còn nhận được các bản vá bảo mật hệ thống quan trọng và đối mặt với nguy cơ bị tấn công ngày càng cao.
Mặt khác là nâng cấp lên một chiếc điện thoại Android mới, đúng theo khuyến nghị của Google để đảm bảo thiết bị tiếp tục được cập nhật bảo mật định kỳ hàng tháng và duy trì mức độ an toàn cần thiết.
Mức độ rủi ro của các cuộc tấn công bằng mã độc không hề nhỏ. Khi một thiết bị bị xâm nhập, kẻ tấn công có thể đánh cắp thông tin đăng nhập được sử dụng cho các ứng dụng và trang web quan trọng.
Trong những trường hợp nghiêm trọng, thông tin tài khoản ngân hàng hoặc tài khoản đầu tư có thể bị chiếm đoạt, dẫn đến thiệt hại tài chính nặng nề và khó khắc phục. Chính nguy cơ này đã khiến Google đưa ra cảnh báo rõ ràng, cho rằng việc chuyển sang một thiết bị mới càng sớm càng tốt là lựa chọn an toàn hơn trong bối cảnh các mối đe dọa an ninh mạng ngày càng gia tăng.