Việt Nam đang đứng trước cơ hội lớn để trở thành điểm đến du lịch mạo hiểm hàng đầu khu vực nhờ sở hữu tài nguyên thiên nhiên đa dạng, hệ sinh thái văn hóa đặc sắc và những cung đường khám phá độc đáo. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành lợi thế cạnh tranh bền vững, ngành du lịch mạo hiểm cần đặt yếu tố an toàn, đổi mới sản phẩm và phát triển có trách nhiệm lên hàng đầu.
TIỀM NĂNG LỚN NHƯNG KHÔNG THỂ ĐI THEO LỐI MÒN
Trên trang cá nhân của mình, ông Lê Lưu Dũng, Founder & CEO Jungle Boss Tours, từng đặt ra câu hỏi đáng chú ý: “Du lịch mạo hiểm có bão hòa không?”. Theo ông, đây là bài toán không chỉ của riêng du lịch mạo hiểm mà còn của toàn ngành du lịch.
Cách đây hơn một thập kỷ, du lịch mạo hiểm vẫn còn là một khái niệm khá mới tại Việt Nam. Nhưng đến hiện tại, loại hình này đã phát triển mạnh mẽ và trở thành một xu hướng rõ nét, đặc biệt với nhóm du khách yêu thiên nhiên và mong muốn chinh phục những giới hạn mới của bản thân. Sự phát triển đó kéo theo sự xuất hiện ngày càng nhiều sản phẩm như trekking, leo núi, đu dây, khám phá hang động và các hình thức trải nghiệm thiên nhiên khác.
Tuy nhiên, nhu cầu trải nghiệm của con người vốn không có giới hạn, đặc biệt là xu hướng thể hiện bản thân ngày càng gia tăng. Chính điều này khiến du lịch mạo hiểm không thể đứng yên, mà buộc phải liên tục đổi mới để theo kịp nhu cầu thị trường cũng như xu hướng phát triển của thế giới.
Trên thực tế, nhiều quốc gia đã đi trước một bước khi biến du lịch mạo hiểm thành một lợi thế cạnh tranh trong phát triển kinh tế – xã hội, đồng thời xây dựng được những thương hiệu du lịch bền vững và có bản sắc riêng. Điều đó cho thấy, việc đổi mới tư duy và áp dụng các mô hình du lịch mạo hiểm quốc tế vào Việt Nam là yêu cầu cấp thiết nếu muốn nâng cao vị thế của Việt Nam trong khu vực cũng như trên bản đồ du lịch thế giới.
Xét về tiềm năng, Việt Nam sở hữu những điều kiện rất đặc biệt cho phát triển du lịch mạo hiểm: hệ thống núi rừng trải dài, các quần thể hang động kỳ vĩ và cảnh quan thiên nhiên đa dạng, giàu tính khám phá. Đây là nền tảng quan trọng để xây dựng những sản phẩm du lịch mạo hiểm được thiết kế bài bản, phù hợp với từng địa hình và đặc trưng cảnh quan.
Với những lợi thế đó, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để hướng tới vị thế một trung tâm du lịch mạo hiểm của khu vực, thậm chí xa hơn là tạo ảnh hưởng trên bản đồ du lịch quốc tế.
" Để làm được điều này, một cơ chế chính sách mở kèm theo những quy định rõ ràng về các tiêu chuẩn an toàn, kết hợp với việc tập trung đào tạo nguồn nhân lực chuyên nghiệp cho lĩnh vực du lịch mạo hiểm là thực sự rất cần thiết. Sự mạnh dạn áp dụng nhiều mô hình du lịch mạo hiểm, nhiều hoạt động trải nghiệm chính là yếu tố then chốt để giúp du lịch mạo hiểm Việt Nam không trở nên bão hòa, mà ngược lại càng tạo được sức hút với du khách thập phương", ông Dũng viết.
Quan trọng hơn, ngành du lịch không thể chỉ dừng lại ở việc khai thác những gì sẵn có, mà cần liên tục đổi mới, ứng dụng công nghệ và kỹ thuật tiên tiến để tạo ra những sản phẩm mang tính cạnh tranh cao, không chỉ trong khu vực mà còn trên phạm vi toàn cầu.
Từ đó, việc xây dựng những sản phẩm du lịch mạo hiểm “Made in Vietnam” mang bản sắc riêng, khai thác giá trị tự nhiên độc đáo không trùng lặp, sẽ là hướng đi quan trọng để khẳng định dấu ấn của Việt Nam trên bản đồ du lịch mạo hiểm thế giới.
MUỐN PHÁT TRIỂN BỀN VỮNG PHẢI BẮT ĐẦU TỪ QUẢN TRỊ RỦI RO
Trao đổi với Thương Gia, anh Thắng Phạm, đại diện Frontier Travel Vietnam, doanh nghiệp chuyên về tour xe máy có hướng dẫn, tour off-road và các hành trình khám phá nhiều ngày tại Việt Nam cho biết du lịch xe máy mạo hiểm đang thu hút mạnh du khách quốc tế.
Theo thông tin từ Frontier Travel Vietnam, doanh nghiệp đang vận hành các tour kéo dài từ 5 đến 15 ngày, tập trung tại các khu vực miền núi phía Bắc như Hà Giang (cũ), Cao Bằng, Bắc Kạn (cũ), Lào Cai, Sơn La và các tuyến xuyên Việt. Các hành trình ngắn 5-6 ngày có mức giá khoảng 22-28 triệu đồng/người. Tour 7-8 ngày dao động từ 38-44 triệu đồng/người. Các tour dài 11-15 ngày có thể từ 60 triệu đến hơn 106 triệu đồng/người, tùy hành trình và dịch vụ đi kèm.
Theo anh Thắng, mức chi phí này phản ánh đặc thù của loại hình du lịch mạo hiểm, khi doanh nghiệp phải đầu tư lớn vào phương tiện, thiết bị bảo hộ, đội ngũ hướng dẫn viên, xe hỗ trợ và các phương án đảm bảo an toàn xuyên suốt hành trình. Anh cho biết thêm, các dòng xe phục vụ tour thường có chi phí cao do phải nhập khẩu, đi kèm với yêu cầu bảo dưỡng thường xuyên và tiêu chuẩn vận hành nghiêm ngặt.
Một trong những thách thức lớn nhất của du lịch mạo hiểm không nằm ở địa hình hay điều kiện thời tiết, mà đến từ yếu tố con người. Phần lớn rủi ro xảy ra khi du khách đánh giá chưa đúng khả năng bản thân, chủ quan trước điều kiện đường sá hoặc thiếu kinh nghiệm xử lý tình huống phát sinh trong hành trình
Phạm Thắng, đại diện Frontier Travel Vietnam.
Để giảm thiểu rủi ro, Frontier Travel Vietnam áp dụng quy trình sàng lọc khách trước chuyến đi, bao gồm kiểm tra bằng lái và đánh giá kinh nghiệm lái xe để xác định mức độ phù hợp với từng tour. Trước mỗi hành trình, hướng dẫn viên phổ biến đầy đủ quy tắc an toàn, điều kiện giao thông và các tình huống có thể xảy ra.
Trong quá trình vận hành, doanh nghiệp duy trì đội ngũ hỗ trợ theo sát đoàn, kiểm tra phương tiện thường xuyên, theo dõi thời tiết và điều chỉnh lịch trình khi cần thiết. Đồng thời, các phương án ứng phó khẩn cấp như hỗ trợ y tế, cứu hộ phương tiện và phối hợp địa phương cũng được chuẩn bị sẵn.
Vị đại diện này cho biết, an toàn trong du lịch mạo hiểm không đến từ việc loại bỏ rủi ro, mà đến từ khả năng nhận diện sớm rủi ro, chuẩn bị kỹ lưỡng và quản lý chuyên nghiệp trong suốt hành trình.
Bên cạnh yếu tố an toàn, phát triển bền vững đang trở thành yêu cầu quan trọng đối với ngành du lịch mạo hiểm. "Doanh nghiệp cần ưu tiên chất lượng và an toàn thay vì chỉ chạy theo số lượng khách. Đồng thời, cộng đồng địa phương cần được tham gia trực tiếp vào hoạt động du lịch thông qua lưu trú, ẩm thực và dịch vụ bản địa để đảm bảo lợi ích lan tỏa.
Ở góc độ quản lý, cần có quy hoạch rõ ràng cho các điểm đến, nâng cấp hạ tầng, xây dựng tiêu chuẩn an toàn cho du lịch mạo hiểm và tăng cường quảng bá hình ảnh Việt Nam ra thị trường quốc tế", anh Thắng chia sẻ,
Du lịch mạo hiểm Việt Nam đang sở hữu nền tảng tự nhiên và văn hóa rất lớn để phát triển. Tuy nhiên, theo cả góc nhìn doanh nghiệp lẫn chuyên gia trong ngành, thách thức hiện nay không còn nằm ở việc “có gì để khai thác”, mà nằm ở cách khai thác như thế nào. Đổi mới sản phẩm, đảm bảo an toàn và phát triển bền vững đang trở thành ba trụ cột quan trọng để quyết định vị thế của du lịch mạo hiểm Việt Nam trong tương lai.