Sở hữu địa hình đa dạng với khoảng ba phần tư diện tích là đồi núi cùng hệ thống hang động, rừng nguyên sinh, sông suối và bờ biển dài, Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia giàu tiềm năng phát triển du lịch mạo hiểm. Trong bối cảnh nhu cầu du lịch trải nghiệm ngày càng gia tăng, loại hình này không chỉ mang đến những hành trình chinh phục thiên nhiên độc đáo mà còn mở ra cơ hội lớn để ngành du lịch Việt Nam nâng cao sức cạnh tranh và thu hút dòng khách chất lượng cao.
TÀI NGUYÊN THIÊN NHIÊN PHONG PHÚ, ĐA DẠNG
Việt Nam được đánh giá là một trong những quốc gia có nhiều tiềm năng phát triển du lịch thể thao mạo hiểm tại châu Á nhờ sở hữu địa hình đa dạng với khoảng 3/4 diện tích là đồi núi. Hệ thống núi cao, cao nguyên đá, rừng nguyên sinh, hang động, thác ghềnh, sông suối cùng đường bờ biển dài đã tạo nên điều kiện lý tưởng để phát triển nhiều loại hình du lịch khám phá và chinh phục thiên nhiên.
Từ vùng núi Tây Bắc hùng vĩ, cao nguyên đá Hà Giang (cũ), hệ thống hang động ở Quảng Bình đến những bãi biển, vịnh đảo và đồi cát ven biển miền Trung, Việt Nam sở hữu gần như đầy đủ điều kiện để phát triển các hoạt động trekking, leo núi, chèo thuyền vượt thác, lặn biển, dù lượn, đạp xe địa hình hay khám phá động vật hoang dã.
Theo đánh giá của nhiều chuyên gia, Việt Nam hiện có tới 35 vườn quốc gia cùng hệ sinh thái đa dạng từ núi đá vôi, hang động, vùng đất ngập nước cho tới rừng nguyên sinh. Đây là lợi thế hiếm có để phát triển du lịch mạo hiểm theo hướng đa dạng sản phẩm và trải nghiệm.
Nhắc đến du lịch mạo hiểm tại Việt Nam, không thể không nhắc tới Hang Sơn Đoòng – hang động lớn nhất thế giới được phát hiện vào năm 2009 tại Vườn quốc gia Phong Nha - Kẻ Bàng. Với hệ thống sông ngầm, thạch nhũ khổng lồ và những khu rừng nguyên sinh nằm sâu trong lòng đất, Sơn Đoòng nhanh chóng trở thành biểu tượng của du lịch thám hiểm Việt Nam trên bản đồ thế giới.
Các tour khám phá Sơn Đoòng thường kéo dài nhiều ngày, kết hợp nhiều hoạt động như leo núi, băng rừng, bơi hang và cắm trại trong hang động. Theo thống kê của Oxalis Adventure, tính đến năm 2024, tổng doanh thu từ các tour thám hiểm Sơn Đoòng đã đạt hơn 528 tỷ đồng sau khoảng 10 năm khai thác. Mỗi năm chỉ khoảng 500 khách được phép tham gia hành trình này nhằm đảm bảo yếu tố bảo tồn và an toàn.
Không chỉ Quảng Bình (cũ), nhiều địa phương khác cũng đang dần ghi dấu trên bản đồ du lịch mạo hiểm khu vực. Hay tại Hà Giang (cũ), cung đường đèo Mã Pí Lèng trở thành điểm đến yêu thích của cộng đồng phượt thủ nhờ những cung cua hiểm trở giữa cao nguyên đá hùng vĩ. Trong khi đó, Đà Lạt nổi tiếng với loại hình canyoning tại thác Datanla – hoạt động kết hợp đu dây vượt thác, leo vách đá, nhảy thác và bơi suối.
Ở khu vực Tây Bắc, Mù Cang Chải (Hoà Bình) thu hút đông đảo du khách quốc tế với Festival dù lượn mùa lúa chín. Từ trên cao, du khách có thể chiêm ngưỡng những thửa ruộng bậc thang vàng óng trải dài giữa núi rừng tạo nên khung cảnh ngoạn mục.
Ngoài ra, nhiều địa phương như Cát Bà, Phú Quốc, Đắk Nông (cũ) hay Quảng Ninh cũng đang phát triển hàng loạt sản phẩm mới như chèo kayak, lặn biển, trekking rừng nguyên sinh, zipline, chèo SUP vượt suối hay khám phá công viên địa chất. Đáng chú ý, tại vịnh Hạ Long, loại hình dù lượn có động cơ đang mang đến trải nghiệm mới mẻ cho du khách khi được ngắm nhìn kỳ quan thiên nhiên thế giới từ độ cao hàng nghìn mét. Đây được xem là một trong những sản phẩm thể thao mạo hiểm mới có tính hấp dẫn cao, phù hợp với xu hướng trải nghiệm hiện đại của giới trẻ và khách quốc tế.
Leo vách đá Hang Ba, Quảng Bình (cũ)
Trong khi đó, huyện Bình Liêu (Quảng Ninh cũ) cũng đang khảo sát và hoàn thiện các tour chèo SUP vượt ghềnh đá, vượt suối kết hợp khám phá thiên nhiên. Với địa hình đa dạng cùng cảnh quan nguyên sơ, địa phương này được kỳ vọng sẽ trở thành điểm đến mới cho cộng đồng yêu thích du lịch khám phá.
Nhiều sản phẩm đã tạo được sức hút mạnh mẽ như chinh phục đỉnh Fansipan, Bạch Mộc Lương Tử, Tây Côn Lĩnh, khám phá thác Bản Giốc hay hệ thống hang động tại hồ Ba Bể. Tại miền Trung, hành trình chinh phục Pu Xai Lai Leng ở Nghệ An hay các tour khám phá hang động Quảng Bình cũng ngày càng được du khách ưa chuộng.
Trao đổi với Thương Gia, anh Trịnh Minh, hướng dẫn viên của một công ty du lịch tại Đà Nẵng cho biết giới trẻ hiện đặc biệt quan tâm đến các hoạt động du lịch mạo hiểm nhằm thỏa mãn nhu cầu khám phá và trải nghiệm những góc nhìn mới của điểm đến.
Theo anh Minh, các hoạt động được yêu thích hiện nay gồm hiking, trekking, đạp xe địa hình, ô tô địa hình, leo núi, chạy trail, khám phá bằng thuyền, chèo SUP, lướt ván, các khóa huấn luyện sinh tồn hay các cuộc đua mạo hiểm. Tuy nhiên, đây là loại hình có chi phí cao do yêu cầu nghiêm ngặt về nhân lực và an toàn. Tùy hành trình và mức độ thử thách, giá tour có thể dao động từ vài trăm nghìn đồng đến hàng chục triệu đồng.
“Đây là loại hình du lịch không dành cho số đông nhưng đông lên từng ngày”, anh Trịnh Minh chia sẻ. Theo anh, nhiều tour du lịch mạo hiểm hiện có giá cao gấp 3 - 4 lần tour thông thường do phải bố trí porter hỗ trợ hành lý, đầu bếp, nhân viên y tế đi kèm và mức bảo hiểm cao nhất cho du khách.
CHUẨN HOÁ HÀNH LANG PHÁP LÝ
Trong bối cảnh xu hướng du lịch toàn cầu đang chuyển dịch mạnh sang du lịch trải nghiệm, khám phá và bền vững, du lịch mạo hiểm được xem là cơ hội lớn để Việt Nam nâng tầm thương hiệu điểm đến trên trường quốc tế.
Nhận thấy tiềm năng đó, Việt Nam đang từng bước hoàn thiện hành lang pháp lý cho loại hình du lịch đặc thù này. Dù chưa có khái niệm chính thức về du lịch mạo hiểm, nhưng Luật Du lịch 2017 đã đề cập đến các sản phẩm du lịch có nguy cơ ảnh hưởng đến tính mạng, sức khỏe của du khách. Chính phủ cũng ban hành Nghị định 168/2017/NĐ-CP quy định các biện pháp bảo đảm an toàn cho khách du lịch đối với loại hình này.
Năm 2018, Tiêu chuẩn quốc gia về du lịch mạo hiểm – Thông tin cho người tham gia (TCVN 12549:2018) được ban hành nhằm xây dựng cơ sở pháp lý và tiêu chuẩn vận hành.
Đặc biệt, Chiến lược phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030 đã xác định du lịch thể thao mạo hiểm là một trong những sản phẩm chủ lực của ngành du lịch quốc gia. Theo định hướng này, Việt Nam sẽ phát triển các loại hình như bay dù lượn, khinh khí cầu, đu dây vượt thác, lặn biển, mô tô nước, leo núi, khám phá hang động hay đạp xe địa hình.
Mới đây, Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14602:2026 – ISO 3021:2023 về hoạt động đi bộ đường dài và trekking mạo hiểm cũng đã được công bố. Tiêu chuẩn này đưa ra các yêu cầu về an toàn, quản lý rủi ro, phân loại lộ trình, kỹ năng trưởng đoàn, bảo hiểm và giảm thiểu tác động đến môi trường.
Sự hoàn thiện dần của hệ thống tiêu chuẩn được kỳ vọng sẽ tạo nền tảng để du lịch mạo hiểm Việt Nam phát triển chuyên nghiệp và bền vững hơn trong tương lai.
