Phó Chủ tịch nước Đặng Thị Ngọc Thịnh đã dự và trao Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt đối với cụm di tích này cho lãnh đạo TP. Hà Nội và quận Hai Bà Trưng.
Phát biểu tại lễ đón nhận, Thứ trưởng Bộ VHTTDL Trịnh Thị Thủy đề nghị chính quyền địa phương triển khai lập quy hoạch tổng thể bảo tồn di tích, làm cơ sở cho việc bảo vệ và phát huy giá trị di tích lâu dài. BQL di tích cần triển khai việc cắm mốc giới bảo vệ di tích, kiện toàn bộ máy quản lý, bảo vệ kiến trúc và các hiện vật tuyệt đối an toàn.
Thứ trưởng cũng lưu ý, về lễ hội, cần duy trì nghi thức, nghi lễ truyền thống, thể hiện vai trò chủ thể văn hóa trong lễ hội. Không gian văn hóa liên quan đến lễ hội phải được bảo vệ, có biện pháp giữ gìn, tôn tạo cảnh quan của di tích để đảm bảo không gian linh thiêng, thuận tiện cho việc thực hành hội và dự hội của nhân dân….
Quần thể di tích Đền - Chùa - Đình Hai Bà Trưng là di sản văn hóa quý giá của Thủ đô Hà Nội; gắn liền với sự hình thành phát triển của Thăng Long - Đông Đô - Hà Nội; là điểm sáng về văn hóa, có giá trị cao về lịch sử, kiến trúc nghệ thuật, là nơi thu hút nhân dân, du khách trong và ngoài nước tìm hiểu về lịch sử Hai Bà Trưng và thăm quan du lịch.
Cụm di tích Đền – Chùa - Đình Hai Bà Trưng là một quần thể di tích kiến trúc nghệ thuật phong phú đặc sắc. Cùng với hồ nước ở trước mặt chính giữa khuôn viên cụm di tích là 3 hạng mục kiến trúc: Đền Hai Bà Trưng có kiến trúc theo kiểu “nội công, ngoại quốc” là nơi đặt tượng thờ Hai Bà và tượng 6 nữ tướng dàn hai bên. Trong đền còn bảo lưu nhiều di vật quý như 27 đạo sắc phong của triều Lê và triều Nguyễn, 8 pho tượng thờ, 2 tấm bia đá cổ ghi sự tích của Hai Bà, 2 bộ kiệu thời Nguyễn cùng nhiều cửa võng, hoành phi, câu đối, hương án... có giá trị lịch sử nghệ thuật và thẩm mỹ.
Chùa Viên Minh nằm bên trái đền. Trong chùa Viên Minh hiện còn lưu giữ tấm bia cổ có tiêu đề viên “Viên Minh Thiền tự kỷ niệm bi chí” được tạc dưới triều Bảo Đại thứ 7 năm 1932. Hiện trong chùa Viên Minh còn bảo lưu được nhiều di vật, hiện vật có giá trị như 76 pho tượng thờ được tạo tác dưới triều Nguyễn, trong đó có 34 pho tượng Phật, 35 pho tượng Mẫu, 7 pho tượng Tổ, 1 quả chuông đồng đúc vào năm Gia Long 11 (1812), 20 bia đá...
Đình Đồng Nhân nằm sát bên phải đền Hai Bà Trưng, thờ thần Cao Sơn đại vương, Quốc Vương Thiên tử, thần Đô Hồ đại vương. Ngoài 3 vị thần này, đình còn thờ các vị thủy thần có công phụ trợ cho cư dân sống ở ven sông. Đình Đồng Nhân có diện mạo như ngày nay là sản phẩm của lần trùng tu vào năm Bảo Đại Canh Thìn 1940. Giá trị tiêu biểu đặc sắc của di tích là 17 đạo phong sắc, trong đó có 5 đạo sắc của triều Lê, 2 pho tượng phỗng mang phong cách nghệ thuật thời Nguyễn, 2 tấm bia đá ghi lại quá trình trùng tu đình. Các di vật quý, tượng thờ; bia đá cổ, hoành phi, câu đối, cửa võng đều được tạo tác tinh xảo với bàn tay tạo tài hoa của các nghệ nhân dân gian dưới các triều Lê, triều Nguyễn.
Trong không gian cụm di tích còn có các hạng mục kiến trúc như gác chuông, nhà mẫu, nhà tổ, các công trình phụ trợ và cảnh quan khuôn viên, sân vườn khang trang. Đây cũng là nét hiếm thấy ở giữa Thủ đô, còn bảo tồn gần như nguyên vẹn một quần thể kiến trúc với đầy đủ các loại hình kiến trúc tiêu biểu đền, chùa, đình của văn hóa tôn giáo tín ngưỡng Việt Nam.
Không chỉ lưu giữ những giá trị kiến trúc nghệ thuật đặc sắc, cụm di tích đền thờ Hai Bà Trưng còn là địa chỉ đỏ cách mạng. Chùa Viên Minh đã được công nhận là địa điểm địa điểm lưu giữ sự kiện cách mạng kháng chiến. Đây là niềm vinh dự và tự hào về truyền thống cách mạng của TP. Hà Nội và quận Hai Bà Trưng.
Với những giá trị đặc biệt tiêu biểu, di tích kiến trúc nghệ thuật Đền - Chùa - Đình Hai Bà Trưng đã được Thủ tướng Chính phủ quyết định công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt ngày 31/12/2019.
