Sau một kỳ rà soát với thuế suất 0 USD/kg, kết quả cuối cùng POR21 đã đảo chiều khi mức thuế chống bán phá giá đối với các doanh nghiệp cá tra Việt Nam tăng mạnh so với kết quả sơ bộ, trong bối cảnh xuất khẩu sang Mỹ vẫn chưa phục hồi.
THUẾ CHỐNG BÁN PHÁ GIÁ TĂNG MẠNH SAU KẾT QUẢ SƠ BỘ
Ngày 12/8/2026, Bộ Thương mại Hoa Kỳ (DOC) công bố kết quả cuối cùng đợt rà soát hành chính lần thứ 21 (POR21) đối với lệnh áp thuế chống bán phá giá cá tra, cá basa đông lạnh của Việt Nam, cho giai đoạn từ ngày 1/8/2023 đến 31/7/2024.
Kết quả POR21 được đánh giá là không thuận lợi đối với cá tra Việt Nam, nhất là trong bối cảnh chi phí tiếp cận thị trường Hoa Kỳ đang gia tăng. Mức thuế cuối cùng của các doanh nghiệp thuộc diện rà soát đều tăng đáng kể so với kết quả sơ bộ được công bố vào tháng 2/2026.
Cụ thể, Bien Dong Seafood Co., Ltd. chịu mức thuế cuối cùng 1 USD/kg, tăng từ mức sơ bộ 0,29 USD/kg, tương đương mức tăng gần 245%. Đối với NTSF Seafoods JSC, mức thuế tăng từ 0,07 USD/kg lên 0,38 USD/kg, tương đương hơn 440%.
Hai doanh nghiệp đủ điều kiện hưởng mức thuế riêng nhưng không được lựa chọn điều tra riêng là Can Tho Import Export Seafood Joint Stock Company (CASEAMEX) và Nam Viet Corporation (NAVICO) cùng chịu mức thuế cuối cùng 0,84 USD/kg. So với mức sơ bộ 0,23 USD/kg, mức thuế này tăng khoảng 265%.
Theo phương pháp tính của DOC, thuế suất dành cho các doanh nghiệp không được điều tra riêng được xác định dựa trên bình quân gia quyền mức thuế của hai bị đơn bắt buộc là Bien Dong và NTSF, sử dụng giá trị bán hàng tại Hoa Kỳ được công khai theo khoảng. Theo đó, CASEAMEX và NAVICO cùng nhận mức thuế 0,84 USD/kg.
So với POR20, sự thay đổi tại POR21 càng thể hiện rõ. Trong kết quả cuối cùng của kỳ rà soát trước, Bien Dong được hưởng mức thuế 0 USD/kg. Sáu doanh nghiệp có mức thuế riêng gồm CASEAMEX, Dai Thanh, Dong A, HungCa 6, NAVICO và NTSF cũng đều được áp dụng mức 0 USD/kg.
Như vậy, sau một kỳ rà soát thuận lợi với thuế suất bằng 0, kết quả POR21 đã đảo chiều đáng kể, tạo thêm áp lực đối với hoạt động xuất khẩu cá tra Việt Nam sang Hoa Kỳ trong thời gian tới.
DOC không thay đổi mức thuế suất toàn quốc áp dụng đối với Việt Nam, tiếp tục duy trì ở mức 2,39 USD/kg.
Theo thông báo của DOC, các nhà xuất khẩu Việt Nam từng được điều tra hoặc rà soát trước đây, không thuộc nhóm doanh nghiệp trong POR21 nhưng đã có mức thuế riêng, sẽ tiếp tục áp dụng mức tiền ký quỹ riêng được công bố tại phân đoạn gần nhất mà doanh nghiệp được rà soát.
Ngược lại, những doanh nghiệp Việt Nam chưa được xác định đủ điều kiện hưởng mức thuế riêng sẽ phải chịu mức thuế suất toàn quốc 2,39 USD/kg. Do đó, các doanh nghiệp thuộc nhóm này cần thận trọng khi xác định mức tiền ký quỹ đối với những lô hàng mới, đồng thời đối chiếu trực tiếp mã hồ sơ doanh nghiệp với Cơ quan Hải quan và Bảo vệ biên giới Hoa Kỳ (CBP) và DOC trước khi xuất khẩu.
Theo bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu thủy sản Việt Nam (VASEP), thông báo kết quả cuối cùng cho biết DOC đã điều chỉnh một số nội dung tính toán sau khi xem xét ý kiến và phản biện của các bên liên quan. Những thay đổi về dữ liệu và phương pháp tính sau giai đoạn sơ bộ đã khiến biên độ cuối cùng tăng đáng kể.
Tuy nhiên, để xác định chính xác mức độ tác động của từng yếu tố đối với thuế suất của mỗi doanh nghiệp, cần tiếp tục phân tích bản ghi nhớ về các vấn đề và quyết định, cùng tài liệu công bố phép tính của DOC.
XUẤT KHẨU SANG MỸ GIẢM GIỮA LÚC TRUNG QUỐC TĂNG MẠNH
Kết quả POR21 được công bố trong bối cảnh xuất khẩu cá tra Việt Nam sang Mỹ vẫn chưa phục hồi, trái ngược với đà tăng trưởng tại Trung Quốc và khối thị trường CPTPP.
Tháng 6/2026, kim ngạch xuất khẩu cá tra Việt Nam đạt 205 triệu USD, tăng 5% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế sáu tháng đầu năm, tổng giá trị xuất khẩu đạt 1,1 tỷ USD, tăng 12%. Động lực tăng trưởng chủ yếu đến từ Trung Quốc và khối CPTPP, trong khi xuất khẩu sang Mỹ và Brazil tiếp tục đi xuống.
Trong tháng 6, xuất khẩu cá tra sang Trung Quốc tăng 5% so với cùng kỳ năm trước. Tính chung sáu tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 299 triệu USD, tăng 35% so với cùng kỳ năm 2025.
Với tỷ trọng 27% tổng kim ngạch xuất khẩu cá tra, Trung Quốc tiếp tục giữ vị trí thị trường tiêu thụ lớn nhất, đóng vai trò then chốt đối với tăng trưởng của ngành trong nửa đầu năm 2026.
Tại thị trường Liên minh châu Âu (EU), cá tra Việt Nam cũng có chỗ đứng vững chắc. Trong nửa đầu năm 2026, xuất khẩu cá tra Việt Nam sang EU duy trì đà tăng trưởng tích cực, dù mức tăng chưa cao. Lũy kế 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 91 triệu USD, tăng 3% so với cùng kỳ năm 2025. Riêng tháng 6/2026, giá trị xuất khẩu đạt 20 triệu USD, tăng mạnh 56% so với cùng kỳ, cho thấy nhu cầu nhập khẩu có dấu hiệu cải thiện rõ rệt vào cuối quý 2.
Xét theo cơ cấu sản phẩm, phile cá tra đông lạnh tiếp tục giữ vai trò chủ lực, chiếm tới 92% tổng kim ngạch xuất khẩu sang EU. Nhóm cá tra tươi, đông lạnh hoặc khô nguyên con, cắt khúc, không thuộc mã HS 0304, chiếm khoảng 6%. Trong khi đó, các sản phẩm cá tra chế biến giá trị gia tăng mới chiếm 2%. Cơ cấu này cho thấy xuất khẩu cá tra vào EU vẫn phụ thuộc lớn vào sản phẩm phile đông lạnh truyền thống, còn dư địa phát triển các dòng sản phẩm chế biến sâu, tiện lợi và phù hợp với hệ thống bán lẻ hiện đại vẫn còn khá lớn.
Trái lại, xuất khẩu cá tra sang Mỹ trong tháng 6 giảm 10% so với cùng kỳ. Lũy kế sáu tháng, kim ngạch đạt 167 triệu USD, giảm 5% và chiếm 15% tổng giá trị xuất khẩu cá tra của Việt Nam.
Tại Brazil, kim ngạch xuất khẩu cá tra trong tháng 6 giảm 12% so với cùng kỳ. Tính chung nửa đầu năm, giá trị xuất khẩu sang thị trường này đạt 88 triệu USD, giảm 6% và chiếm khoảng 8% tổng kim ngạch.
Trong bối cảnh thị trường Mỹ tiếp tục suy giảm, việc thuế chống bán phá giá tại POR21 tăng mạnh so với cả kết quả sơ bộ và kỳ rà soát trước đang tạo thêm sức ép lên khả năng tiếp cận một trong những thị trường trọng điểm của cá tra Việt Nam.