Sau một năm tăng trưởng mạnh, ngành ngân hàng được dự báo sẽ bước vào giai đoạn phát triển ổn định hơn trong năm 2026 khi dư địa mở rộng tín dụng không còn nhiều như trước, biên lãi ròng (NIM) tiếp tục thu hẹp và áp lực huy động vốn chưa có dấu hiệu hạ nhiệt.
Đây là nhận định trong báo cáo cập nhật mới nhất của Công ty Chứng khoán ACB (ACBS). Đơn vị này cho rằng động lực tăng trưởng của các ngân hàng sẽ chuyển từ yếu tố "bùng nổ" sang bền vững hơn, trong bối cảnh môi trường lãi suất và thanh khoản đã thay đổi đáng kể so với giai đoạn trước.
MỞ ĐẦU GIAI ĐOẠN ỔN ĐỊNH
Theo ước tính của ACBS, lợi nhuận trước thuế của 9 ngân hàng trong danh mục theo dõi vẫn có thể tăng khoảng 25,6% trong năm 2026. Tuy nhiên, con số này chịu ảnh hưởng lớn từ khoản thu nhập bất thường dự kiến tại Sacombank nhờ xử lý các tài sản tồn đọng. Nếu loại bỏ yếu tố này, tốc độ tăng trưởng lợi nhuận của nhóm ngân hàng chỉ còn khoảng 18,7%, thấp hơn mức tăng 22% của năm 2025.
Nguyên nhân chủ yếu đến từ việc các ngân hàng khó có thể tiếp tục ghi nhận những khoản thu đột biến từ xử lý nợ ngoại bảng như năm trước, trong khi hoạt động kinh doanh cốt lõi phải đối mặt với áp lực chi phí vốn gia tăng và biên lợi nhuận suy giảm.
Diễn biến trong quý 1 cũng phần nào phản ánh xu hướng này. Lợi nhuận trước thuế của 27 ngân hàng niêm yết vẫn tăng 14,2% so với cùng kỳ năm trước nhưng giảm 3,1% so với quý cuối năm 2025.
Trong khi tín dụng vẫn duy trì mức tăng 19% so với cùng kỳ và tăng 3,5% so với đầu năm, NIM toàn ngành đã giảm xuống còn khoảng 3%, qua đó ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng tạo lợi nhuận của các tổ chức tín dụng.
Một trong những thay đổi lớn nhất của ngành ngân hàng năm nay là tốc độ mở rộng tín dụng được dự báo sẽ quay về mức tăng trưởng trung bình sau giai đoạn bứt tốc của năm 2025.
Dữ liệu của ACBS cho thấy đến ngày 28/4, dư nợ tín dụng toàn hệ thống đã tăng 4,4% so với đầu năm và cao hơn 18,2% so với cùng kỳ năm trước. Tuy nhiên, định hướng điều hành của Ngân hàng Nhà nước cho cả năm chỉ ở mức khoảng 15%, thấp hơn đáng kể mức tăng 19,1% của năm ngoái.
Theo đánh giá của ACBS, phần lớn các ngân hàng sẽ được cấp hạn mức tăng trưởng tín dụng khoảng 11-12%. Riêng nhóm ngân hàng tham gia tái cơ cấu các tổ chức tín dụng yếu kém như Vietcombank, MB, VPBank và HDBank có thể được phân bổ hạn mức lên tới 35%, tạo thêm dư địa mở rộng cho vay.
Việc điều hành tín dụng thận trọng hơn được cho là nhằm hạn chế nguy cơ dòng vốn chảy quá mạnh vào bất động sản sau khi thị trường này có dấu hiệu nóng lên trong năm 2025. Dù vậy, ACBS vẫn đánh giá triển vọng tăng trưởng tín dụng trung và dài hạn của hệ thống ngân hàng khá tích cực.
Trong giai đoạn 2026-2030, tín dụng được dự báo vẫn có thể tăng bình quân 15-16% mỗi năm nhằm đáp ứng mục tiêu tăng trưởng kinh tế khoảng 10%, trong bối cảnh nguồn vốn đầu tư của nền kinh tế vẫn phụ thuộc chủ yếu vào khu vực tư nhân, đặc biệt là tín dụng ngân hàng.
CUỘC ĐUA HUY ĐỘNG CHƯA KẾT THÚC
Cùng với tín dụng, bài toán thanh khoản được dự báo tiếp tục là thách thức lớn đối với các ngân hàng trong năm nay.
Theo ACBS, trong hai năm liên tiếp, tốc độ tăng tiền gửi của người dân và doanh nghiệp đều thấp hơn tốc độ tăng tín dụng. Điều này khiến tỷ lệ cho vay trên huy động (LDR thuần) của toàn hệ thống tăng lên khoảng 114%, phản ánh áp lực cân đối nguồn vốn vẫn hiện hữu.
Ở chiều ngược lại, triển vọng giảm lãi suất huy động cũng không còn nhiều. Các ngân hàng vẫn phải duy trì mức lãi suất đủ hấp dẫn để thu hút dòng tiền gửi, đồng thời đảm bảo chênh lệch hợp lý giữa VND và USD trong bối cảnh thị trường tài chính quốc tế còn nhiều biến động.
Theo dự báo của ACBS, nếu dòng vốn FDI và FII tiếp tục chảy vào Việt Nam thuận lợi, lãi suất huy động có thể giảm khoảng 0,2-0,5 điểm phần trăm trong nửa cuối năm. Tuy nhiên, triển vọng này vẫn phụ thuộc đáng kể vào các yếu tố bên ngoài như căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông hay biến động của giá dầu thế giới.
Để giảm áp lực thanh khoản cho hệ thống, Ngân hàng Nhà nước được kỳ vọng sẽ tiếp tục bơm vốn qua kênh thị trường mở (OMO). Bên cạnh đó, việc bổ sung tiền gửi Kho bạc Nhà nước vào cách tính tỷ lệ LDR cùng lộ trình triển khai Basel III được kỳ vọng sẽ giúp các ngân hàng cải thiện khả năng quản trị nguồn vốn trong thời gian tới.
Biên lãi ròng được ACBS đánh giá là yếu tố chịu nhiều sức ép nhất trong năm 2026. Từ cuối quý 3/2025, mặt bằng lãi suất huy động đã tăng thêm khoảng 2 điểm phần trăm, thậm chí có ngân hàng điều chỉnh tăng tới 3 điểm phần trăm sau khi triển khai các chương trình huy động vốn.
Trong khi đó, lãi suất cho vay lại điều chỉnh chậm hơn bởi nhiều khoản vay giải ngân trong giai đoạn lãi suất thấp vẫn đang được hưởng chính sách ưu đãi.
Khoảng cách giữa tốc độ tăng của chi phí vốn và lợi suất tài sản vì thế ngày càng thu hẹp. Hệ quả là NIM của toàn ngành trong quý 1 giảm còn khoảng 3%, thấp hơn 22 điểm cơ bản so với quý trước. ACBS dự báo chỉ tiêu này sẽ còn giảm thêm khoảng 4 điểm cơ bản trong cả năm 2026.
Triển vọng giữa các nhóm ngân hàng cũng có sự khác biệt. Khối ngân hàng quốc doanh được đánh giá có nhiều dư địa cải thiện NIM hơn nhờ lợi thế chi phí vốn thấp và khả năng điều chỉnh lãi suất cho vay. Ngược lại, các ngân hàng thương mại cổ phần sẽ tiếp tục chịu áp lực khi chi phí huy động tăng nhanh hơn khả năng cải thiện lợi suất đầu ra.
Một chỉ tiêu khác là tỷ lệ tiền gửi không kỳ hạn (CASA) cũng được dự báo giảm từ khoảng 22% trong giai đoạn 2024-2025 xuống còn 20,8%. Theo ACBS, xu hướng này xuất phát từ việc lãi suất tiền gửi tăng trở lại, nhu cầu nắm giữ tiền mặt cao hơn và dòng tiền phân bổ sang các kênh đầu tư có lợi suất hấp dẫn.
CHẤT LƯỢNG TÀI SẢN ĐÓN THỬ THÁCH MỚI
Về chất lượng tài sản, ACBS cho rằng bức tranh của ngành ngân hàng vẫn tương đối tích cực dù nợ xấu có dấu hiệu tăng nhẹ.
Trong quý 1, tỷ lệ nợ xấu của toàn hệ thống tăng lên khoảng 2%, trong khi nợ cần chú ý (nhóm 2) cũng tăng lên 1,23% do tác động của mặt bằng lãi suất cao và sự điều chỉnh của thị trường bất động sản.
Tuy nhiên, đơn vị phân tích cho rằng khả năng tái diễn một cuộc khủng hoảng bất động sản như giai đoạn 2022-2023 là không lớn. Tiến độ tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho các dự án, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng cùng việc Nghị định 304/2025/NĐ-CP tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các tổ chức tín dụng trong việc thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm được kỳ vọng sẽ giúp giảm áp lực nợ xấu trong những năm tới.
ACBS dự báo chi phí tín dụng bình quân của các ngân hàng sẽ tăng lên khoảng 1,3% trong năm 2026, cao hơn mức 1,16% của năm trước. Dù vậy, tỷ lệ bao phủ nợ xấu vẫn được duy trì quanh 80%, tạo "vùng đệm" để các ngân hàng chủ động trích lập dự phòng và hạn chế tác động đến lợi nhuận.
Theo ACBS, dù tốc độ tăng trưởng lợi nhuận sẽ không còn bứt phá như năm 2025, nền tảng hoạt động của ngành ngân hàng vẫn được duy trì nhờ tín dụng tiếp tục mở rộng, chất lượng tài sản cơ bản ổn định và chi phí vận hành được kiểm soát.
Điều này cho thấy năm 2026 nhiều khả năng sẽ đánh dấu giai đoạn ngành ngân hàng chuyển từ chu kỳ tăng trưởng nóng sang quỹ đạo phát triển cân bằng và bền vững hơn.