Ngay từ những tháng đầu năm 2026, bức tranh tín dụng đã cho thấy nhịp tăng thận trọng. Dù cải thiện so với cùng kỳ, dòng vốn vẫn đang dịch chuyển có chọn lọc, phản ánh rõ định hướng kiểm soát của cơ quan điều hành.
TÍN DỤNG CHẬM NHỊP TĂNG
Tính đến hết tháng 2/2026, tăng trưởng tín dụng toàn ngành đạt 1,4% so với đầu năm, cao hơn mức 0,71% của cùng kỳ năm trước. Với định hướng tăng trưởng tín dụng trong quý đầu năm 2026 không vượt quá 25% tổng room được cấp, các chuyên gia MBS dự báo tín dụng toàn ngành sẽ tăng quanh mức 3% trong quý 1/2026.
Trong báo cáo ngành Ngân hàng mới công bố, MBS cho biết nhóm ngân hàng thương mại cổ phần tiếp tục duy trì tốc độ tăng trưởng tín dụng cao hơn so với nhóm ngân hàng quốc doanh. Đáng chú ý, tín dụng khách hàng doanh nghiệp (KHDN) vẫn là động lực chủ đạo trong 2 tháng đầu năm 2026, trong bối cảnh hoạt động cho vay khách hàng cá nhân (KHCN) chịu tác động tiêu cực từ việc siết chặt tín dụng vào lĩnh vực bất động sản.
Đi sâu theo từng nhóm, ở khối ngân hàng quốc doanh, VietinBank được dự báo dẫn đầu tăng trưởng tín dụng quý 1/2026 với mức 3%. Trong khi đó, BIDV và Vietcombank lần lượt đạt mức 1,8% và 1,6%.
Ở chiều ngược lại, nhóm ngân hàng tư nhân ghi nhận mức tăng trưởng nổi bật hơn. VPBank dẫn đầu với mức tăng tín dụng dự kiến 7,5%, cao nhất trong số các ngân hàng được MBS theo dõi, theo sau là HDBank với 7%.
Các ngân hàng như VIB, OCB, LPBank và Techcombank được dự báo tăng trưởng tín dụng lần lượt ở mức 4%, 3,9%, 3,5% và 3,3%. Trong khi đó, ACB, Eximbank và Sacombank cùng được dự báo duy trì mức tăng khoảng 3% trong quý 1/2026.
Không chỉ trong ngắn hạn, MBS cũng điều chỉnh giảm dự báo tăng trưởng tín dụng toàn ngành năm 2026 xuống còn 16%, phù hợp với định hướng điều hành mới của Ngân hàng Nhà nước, đồng thời điều chỉnh lại triển vọng tín dụng đối với các lĩnh vực sản xuất và xuất khẩu.
Theo đó, tín dụng doanh nghiệp được kỳ vọng tiếp tục đóng vai trò dẫn dắt trong năm 2026, đặc biệt ở các lĩnh vực xây dựng hạ tầng và các chuỗi cung ứng liên quan - những mảng được dự báo sẽ nhận dòng vốn mạnh hơn so với năm 2025. Ngược lại, tín dụng tiêu dùng và cho vay mua nhà vẫn đối mặt nhiều thách thức.
Bối cảnh địa chính trị toàn cầu, đặc biệt là căng thẳng Iran - Israel chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, được cho là yếu tố có thể đẩy chi phí đầu vào gia tăng, qua đó cản trở hoạt động sản xuất và xuất khẩu trong nửa đầu năm 2026.
Đối với lĩnh vực bất động sản, tín dụng tài trợ dự án được dự báo chậm lại do không thuộc nhóm ưu tiên, trong khi nguồn cung vẫn tập trung ở phân khúc cao cấp và hạng sang. Song song đó, cho vay mua nhà cũng có xu hướng chững lại khi lãi suất tăng nhanh và tín dụng vào bất động sản tiếp tục bị kiểm soát chặt.
Ở góc độ từng ngân hàng, MBS cho rằng ngoài nhóm nhận chuyển giao bắt buộc, các ngân hàng có danh mục cho vay doanh nghiệp ít liên quan đến bất động sản, cùng với những nhà băng sở hữu lợi thế chi phí vốn thấp như nhóm Big4 hoặc có tỷ lệ CASA cao như Techcombank, MB sẽ có dư địa tăng trưởng tín dụng tốt hơn mặt bằng chung trong nửa đầu năm 2026.
ÁP LỰC VỐN BỦA VÂY, NỢ XẤU CÓ NGUY CƠ LEO THANG
Trước đó, trong báo cáo chiến lược, các chuyên gia BSC cũng điều chỉnh giảm nhẹ kỳ vọng tăng trưởng tín dụng năm 2026 xuống còn 17%, thay vì mức 18% đưa ra trước đó.
Theo BSC, Ngân hàng Nhà nước đã thể hiện quan điểm điều hành thận trọng ngay từ đầu năm khi đặt mục tiêu tăng trưởng tín dụng ở mức 15% và áp trần đối với tín dụng bất động sản.
“Dù vậy, việc đạt được mục tiêu tăng trưởng tín dụng 15% toàn hệ thống sẽ tương đối thách thức nếu thiếu đi sự đóng góp nổi bật từ lĩnh vực bất động sản”, các chuyên gia BSC nhận định.
Liên quan đến khả năng bỏ hạn mức tín dụng, BSC cho rằng đây vẫn là câu chuyện của ít nhất 2 - 3 năm tới, khi hệ thống ngân hàng cần đáp ứng các tiêu chuẩn cao hơn theo Basel 3 như CAR, LCR hay NSFR.
Ở góc nhìn thực tiễn, ông Nguyễn Quốc Hiệp, Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Bất động sản Toàn Cầu, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng GDP hai chữ số, nền kinh tế cần kích hoạt đồng thời ba trụ cột gồm nông lâm nghiệp xuất khẩu, công nghiệp - xây dựng và tiêu dùng.
Trong đó, khu vực công nghiệp - xây dựng, hiện đóng góp khoảng 9-10% GDP, được kỳ vọng tăng trưởng tới 12% trong năm 2026. Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp trong ngành đang phải ưu tiên duy trì hoạt động thay vì mở rộng.
Theo ông Hiệp, biến động địa chính trị, đặc biệt là căng thẳng tại Trung Đông, đã đẩy giá nguyên vật liệu tăng mạnh, khiến chi phí đầu vào leo thang. Điều này đặt các nhà thầu vào thế khó: tiếp tục triển khai dự án có thể chịu lỗ, nhưng dừng lại lại đối mặt nguy cơ vi phạm hợp đồng.
Không chỉ chi phí, áp lực vốn cũng ngày càng gia tăng. Năng lực tài chính của phần lớn doanh nghiệp xây dựng còn hạn chế, trong khi số doanh nghiệp có vốn trên 500 tỷ đồng không nhiều, khiến khả năng tham gia các dự án quy mô lớn bị thu hẹp.
Đáng chú ý, lĩnh vực bất động sản hiện phụ thuộc lớn vào vốn vay ngân hàng, với tỷ lệ lên tới khoảng 70%. Tuy nhiên, các ngân hàng — kể cả nhóm Big4 — đang ngày càng thận trọng hơn trong việc cấp tín dụng, thậm chí từ chối hoặc sàng lọc kỹ các dự án mới, chủ yếu tập trung tại các đô thị lớn như Hà Nội và TP.HCM.
Lãi suất gia tăng càng làm áp lực chồng chất lên cả chủ đầu tư lẫn người mua nhà. Khi dòng tiền bị “tắc nghẽn”, doanh nghiệp khó triển khai dự án, trong khi lượng hàng tồn kho lớn đứng trước nguy cơ chuyển thành nợ xấu do thiếu thanh khoản. Nếu không được xử lý kịp thời, rủi ro nợ xấu quy mô lớn có thể gia tăng.
Trong bối cảnh đó, Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Việt Nam cho rằng để đạt mục tiêu tăng trưởng 12% của ngành xây dựng - bất động sản, chính sách tiền tệ cần được điều hành linh hoạt hơn, đặc biệt là trong việc kiểm soát và hạ nhiệt lãi suất.
Theo ông, bất động sản có độ lan tỏa lớn, liên quan tới hơn 10 ngành kinh tế khác như vật liệu xây dựng, xi măng, du lịch và khách sạn. Vì vậy, nếu dòng vốn tín dụng không được khơi thông, mục tiêu tăng trưởng chung của nền kinh tế sẽ chịu áp lực đáng kể.
Ở góc độ doanh nghiệp, năm 2026 được dự báo sẽ tập trung vào các phân khúc có khả năng hấp thụ tốt hơn như nhà ở xã hội, nhà ở giá trung bình và cải tạo chung cư cũ. Tuy nhiên, bài toán cốt lõi vẫn là tìm kiếm nguồn vốn phù hợp để duy trì hoạt động.