Rụng tóc là tình trạng khá phổ biến có thể xảy ra ở mọi lứa tuổi, kể cả trẻ em, dù thường gặp hơn ở người lớn tuổi.
Theo Học viện Da liễu Hoa Kỳ (AAD), mỗi người thường rụng khoảng 50 – 100 sợi tóc mỗi ngày. Với khoảng 100.000 sợi tóc trên da đầu, lượng tóc rụng này thường không dễ nhận thấy. Thông thường, tóc mới sẽ mọc lên để thay thế những sợi tóc đã rụng nhưng quá trình này không phải lúc nào cũng diễn ra đầy đủ.
Rụng tóc có thể tiến triển từ từ trong nhiều năm hoặc xảy ra đột ngột. Tùy thuộc vào nguyên nhân, tình trạng này có thể chỉ kéo dài trong một thời gian ngắn hoặc dẫn đến rụng tóc vĩnh viễn.
DẤU HIỆU NHẬN BIẾT VÀ CÁC DẠNG RỤNG TÓC
Rụng tóc thường biểu hiện bằng tình trạng tóc rụng nhiều hơn bình thường. Một trong những dấu hiệu ban đầu là đường ngôi tóc ngày càng rộng, khiến da đầu lộ rõ hơn và mái tóc trông thưa hơn. Đường chân tóc lùi dần về phía sau cũng có thể cho thấy tóc đang mỏng đi.
Đồng thời, lượng tóc rụng tích tụ trên lược hoặc bàn chải sau khi chải đầu tăng lên, sự xuất hiện của những mảng hói có kích thước khác nhau và xu hướng lớn dần theo thời gian cũng là những dấu hiệu cần lưu ý.
Trong một số trường hợp, tóc rụng còn khiến cống thoát nước ở bồn rửa mặt hoặc vòi sen thường xuyên bị tắc. Nếu nguyên nhân liên quan đến bệnh lý da, vùng da đầu có thể kèm theo cảm giác đau hoặc ngứa.
Rụng tóc có nhiều dạng khác nhau từ những tình trạng phổ biến đến các dạng ít gặp hơn, với nguyên nhân có thể xuất phát từ di truyền, những thay đổi bên trong cơ thể hoặc các yếu tố bên ngoài.
Trong đó, rụng tóc nội tiết tố là dạng rụng tóc có tính di truyền bao gồm hói đầu kiểu nam và hói đầu kiểu nữ. Tình trạng này còn được gọi là rụng tóc theo kiểu hình vì có thể xảy ra ở cả hai giới.
Đây là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây rụng tóc, ảnh hưởng đến khoảng 50% dân số. Tình trạng thường tiến triển từ từ, có thể bắt đầu từ tuổi dậy thì ở một số người, trong khi những người khác chỉ nhận thấy các dấu hiệu rõ rệt khi bước vào tuổi trung niên.
Ở nữ giới, rụng tóc do di truyền thường biểu hiện bằng tình trạng tóc mỏng dần trên toàn bộ da đầu, đặc biệt là vùng quanh đường ngôi, khiến đường ngôi ngày càng rộng.
Tình trạng này thường xuất hiện sau tuổi 65, nhưng cũng có thể khởi phát sớm hơn ở một số người. Trong khi đó, hói đầu kiểu nam thường bắt đầu bằng tình trạng tóc thưa dần ở vùng thái dương và đỉnh đầu, tạo thành đường chân tóc hình chữ M đặc trưng.
Rụng tóc từng mảng là một bệnh tự miễn, xảy ra khi hệ miễn dịch tấn công nhầm vào các nang tóc, khiến tóc rụng và hình thành những mảng hói có kích thước từ nhỏ đến lớn.
Trong một số trường hợp, tình trạng này có thể dẫn đến rụng toàn bộ tóc trên da đầu. Ngoài tóc, lông mày, lông mi và lông ở những vùng khác trên cơ thể cũng có thể bị ảnh hưởng.
Rụng tóc ở giai đoạn anagen là tình trạng tóc rụng nhanh chóng, thường liên quan đến hóa trị hoặc xạ trị. Sau khi kết thúc điều trị, tóc thường có khả năng mọc trở lại.
Rụng tóc ở giai đoạn telogen là dạng rụng tóc đột ngột xảy ra sau một cú sốc về thể chất hoặc tinh thần. Những yếu tố có thể kích hoạt tình trạng này bao gồm biến cố gây sang chấn tâm lý, căng thẳng kéo dài hoặc nghiêm trọng và các bệnh lý nặng. Sự thay đổi nội tiết tố trong quá trình sinh con, giai đoạn sau sinh, thời kỳ mãn kinh hoặc hội chứng buồng trứng đa nang cũng có thể góp phần gây rụng tóc.
Ngoài ra, rụng tóc ở giai đoạn telogen có thể xuất phát từ tình trạng suy dinh dưỡng hoặc thiếu hụt vitamin, khoáng chất, một số rối loạn nội tiết, việc bắt đầu sử dụng hoặc ngừng sử dụng biện pháp tránh thai nội tiết tố, cũng như ảnh hưởng của thuốc gây mê sau phẫu thuật.
Các bệnh cấp tính và tình trạng nhiễm trùng nghiêm trọng, chẳng hạn như Covid-19, cũng có thể là nguyên nhân. Một số loại thuốc như thuốc chống đông máu, thuốc chống co giật, retinoid đường uống, thuốc chẹn beta và thuốc điều trị tuyến giáp cũng có khả năng gây ra tình trạng này.
Nấm da đầu, còn gọi là hắc lào da đầu, là bệnh nhiễm nấm ảnh hưởng đến da đầu và thân tóc. Bệnh thường gây ra những mảng tóc rụng nhỏ, kèm theo bong vảy và ngứa. Nếu không được điều trị sớm, các mảng tổn thương có thể lan rộng và xuất hiện mủ.
Trong một số trường hợp, tổn thương viêm nặng, được gọi là kerion, có thể để lại sẹo. Các biểu hiện khác bao gồm tóc giòn, dễ gãy, da đầu đau hoặc nhạy cảm khi chạm vào và những mảng da bong vảy có màu xám hoặc đỏ.
Rụng tóc do lực kéo xảy ra khi tóc phải chịu lực căng và áp lực quá mức trong thời gian dài. Nguyên nhân thường gặp là những kiểu tóc được tạo quá chặt, chẳng hạn như tết tóc sát da đầu, buộc tóc đuôi ngựa hoặc búi tóc quá chặt. Lực kéo lặp đi lặp lại có thể làm tổn thương nang tóc và dẫn đến rụng tóc.
CÁCH ĐIỀU TRỊ VÀ CHĂM SÓC TÓC
Việc điều trị rụng tóc phụ thuộc vào nguyên nhân gây ra tình trạng này. Với những dạng rụng tóc phổ biến, thuốc bôi ngoài da hoặc thuốc uống thường được ưu tiên sử dụng trong giai đoạn đầu.
Các loại thuốc không kê đơn thường có dạng kem, gel, dung dịch hoặc bọt, được thoa trực tiếp lên da đầu. Trong đó, minoxidil là một trong những hoạt chất được sử dụng phổ biến để hỗ trợ điều trị rụng tóc.
Một số loại thuốc kê đơn, chẳng hạn như finasteride (Propecia), có thể giúp làm chậm hoặc ngăn ngừa tình trạng rụng tóc do di truyền tiếp tục tiến triển, đặc biệt ở người bị hói đầu kiểu nam.
Thuốc thường được sử dụng hàng ngày và có thể giúp làm chậm quá trình rụng tóc. Một số người còn nhận thấy tóc mọc trở lại trong quá trình điều trị. Nếu rụng tóc có liên quan đến bệnh tự miễn, bác sĩ có thể chỉ định thuốc chống viêm như corticosteroid để kiểm soát tình trạng bệnh.
Ngoài các phương pháp điều trị hiện có, nhiều hướng tiếp cận mới cũng đang được nghiên cứu bao gồm liệu pháp laser, lăn kim vi điểm kết hợp huyết tương giàu tiểu cầu (PRP) và một số loại thuốc uống khác. Tuy nhiên, nhiều phương pháp vẫn đang trong giai đoạn nghiên cứu ban đầu, do đó cần thêm bằng chứng khoa học để xác định hiệu quả và mức độ an toàn.
Phẫu thuật cấy ghép tóc là một lựa chọn khác dành cho những người bị hói đầu do di truyền. Phương pháp này sử dụng các mảnh mô da nhỏ có chứa một vài sợi tóc, sau đó cấy vào những vùng da đầu bị hói.
Cấy ghép tóc thường mang lại hiệu quả tốt ở những người bị rụng tóc di truyền, đặc biệt khi tóc thưa hoặc mất tóc chủ yếu ở vùng đỉnh đầu. Tuy nhiên, do tình trạng rụng tóc có thể tiếp tục tiến triển theo thời gian, một số người cần thực hiện nhiều lần cấy ghép để đạt được kết quả mong muốn. Phương pháp này thường không mang lại hiệu quả đáng kể đối với các dạng rụng tóc có sẹo.
Bên cạnh điều trị, việc chăm sóc tóc đúng cách cũng góp phần hạn chế tình trạng rụng tóc. Nên ưu tiên những kiểu tóc thoải mái, không quá chặt, đặc biệt khi thường xuyên tết tóc, búi tóc hoặc buộc tóc đuôi ngựa.
Việc tạo kiểu quá căng có thể gây áp lực kéo dài lên nang tóc, làm tổn thương nang tóc và khiến tóc rụng nhiều hơn. Đồng thời, cần hạn chế kéo, xoắn hoặc chà xát tóc để tránh gây tổn thương cho sợi tóc và da đầu.
Sau khi gội đầu, nên dùng khăn mềm nhẹ nhàng thấm khô tóc thay vì chà xát mạnh hoặc xoắn tóc trong khăn. Chế độ ăn uống cân bằng, đầy đủ dưỡng chất cũng rất quan trọng đối với sức khỏe của tóc. Việc bổ sung các thực phẩm giàu sắt và protein trong bữa ăn hàng ngày có thể giúp đáp ứng nhu cầu dinh dưỡng cần thiết cho quá trình phát triển của tóc.
Một số sản phẩm và dụng cụ tạo kiểu có thể góp phần làm tóc hư tổn và rụng nhiều hơn, chẳng hạn như máy sấy tóc, lược nhiệt, máy duỗi tóc, thuốc nhuộm, chất tẩy màu, sản phẩm uốn tóc và hóa chất làm giãn hoặc duỗi tóc.
Khi sử dụng dụng cụ tạo kiểu bằng nhiệt, nên đợi tóc khô hoàn toàn và chọn mức nhiệt thấp nhất có thể để hạn chế hư tổn.
Trong trường hợp đang bị rụng tóc, dầu gội dành cho trẻ sơ sinh có công thức dịu nhẹ có thể là lựa chọn phù hợp để làm sạch tóc và da đầu. Nếu tóc không quá nhiều dầu, có thể cân nhắc gội đầu cách ngày hoặc thưa hơn, tùy thuộc vào tình trạng da đầu và nhu cầu vệ sinh cá nhân.
Khi xuất hiện tình trạng rụng tóc không rõ nguyên nhân, việc thăm khám bác sĩ hoặc chuyên gia y tế là cần thiết để xác định nguyên nhân và lựa chọn hướng điều trị phù hợp.
Trong quá trình thăm khám, cần cung cấp đầy đủ thông tin về những triệu chứng bất thường đi kèm, chẳng hạn như mệt mỏi, sụt cân không rõ nguyên nhân, sốt hoặc thay đổi thói quen đại tiện. Những biểu hiện như phát ban và các thay đổi khác trên da đầu hoặc những vùng da khác trên cơ thể cũng cần được đề cập.
Ngoài ra, tiền sử phẫu thuật hoặc các thủ thuật y tế gần đây, những thay đổi trong chế độ ăn uống và dinh dưỡng, cũng như việc sử dụng thuốc mới hoặc tiêm vắc-xin gần đây đều là những thông tin có giá trị trong quá trình xác định nguyên nhân gây rụng tóc.
Việc mô tả rõ tốc độ rụng tóc, thời điểm bắt đầu xuất hiện và tiền sử hói đầu trong gia đình cũng giúp bác sĩ đánh giá tình trạng chính xác hơn, từ đó đưa ra phương án điều trị phù hợp.
