Mới đây, Hiệp hội Nhà báo Du lịch Anh (British Guild of Travel Writers - BGTW) công bố các dự án vào chung khảo International Tourism Awards 2026. Tour đưa khách theo chân kiểm lâm tuần tra Vườn quốc gia Cát Tiên (Katien Ranger Patrol) là một trong ba đại diện của hạng mục Dự án du lịch xuất sắc ngoài châu Âu (Best Wider World Tourism Project).
“Katien Ranger Patrol” là đại diện duy nhất của Việt Nam tại hạng mục “Dự án du lịch xuất sắc nhất thế giới” (Best Wider World Tourism Project), cùng hai sáng kiến đến từ Brazil và Cameroon.
Điều khiến đề cử của Vườn quốc gia Cát Tiên đáng chú ý không chỉ nằm ở việc một sản phẩm du lịch Việt Nam góp mặt trong danh sách quốc tế, mà còn ở cách trải nghiệm được thiết kế khác hẳn một tour khám phá rừng thông thường. Du khách không chỉ đi qua rừng mà còn được bước vào thế giới công việc phía sau việc giữ rừng.
Điểm đặc biệt của Katien Ranger Patrol là du khách không chỉ đi qua một khu rừng, ngắm cảnh rồi trở về. Họ đi cùng kiểm lâm và chuyên gia địa phương, tìm hiểu cách các tuyến rừng được tuần tra, nhận biết dấu vết động vật, tháo gỡ bẫy và theo dõi hệ sinh thái.
Những công việc vốn diễn ra phía sau một điểm đến được đưa vào hành trình, nhưng trong phạm vi được kiểm soát để du khách có thể hiểu hơn về đời sống của khu rừng mà không biến hoạt động chuyên môn thành màn trình diễn.
Cách làm này tạo ra trải nghiệm khác về du lịch thiên nhiên. Thay vì chỉ cho khách thấy những gì đẹp và hấp dẫn, chuyến đi lại giúp họ “hóa thân” vào phần công việc cần thiết để bảo tồn những giá trị ấy.
Đáng chú ý, một phần nguồn thu từ chương trình được dành để hỗ trợ hoạt động tuần tra, tháo gỡ bẫy, theo dõi động vật bằng camera và các công việc liên quan đến bảo vệ hệ sinh thái. Dòng tiền từ du lịch vì thế đã được ở lại với nơi tạo ra trải nghiệm.
Mô hình này cũng mở ra một vai trò khác cho du khách. Thay vì chỉ ngắm nhìn thiên nhiên từ bên ngoài, họ có cơ hội bước vào phía sau những trải nghiệm quen thuộc của một chuyến đi rừng, tiếp cận những công việc vốn ít khi xuất hiện trong các sản phẩm du lịch. Khi chuyến đi kết thúc, điều mang về không chỉ là những bức ảnh về rừng, mà còn là một hình dung cụ thể hơn về những con người và công việc âm thầm giữ cho một khu rừng được bảo vệ mỗi ngày.
Quan sát động vật hoang dã bằng camera tầm nhiệt ở Cát Tiên
Khi ngày càng nhiều người tìm đến thiên nhiên để trải nghiệm, câu hỏi không chỉ nằm ở việc đón bao nhiêu khách, mà còn ở cách những chuyến đi ấy được tổ chức. Với Cát Tiên, đưa du khách đến gần hơn với công việc của những người bảo vệ rừng có thể tạo ra một hình thức trải nghiệm khác, du lịch không chỉ sử dụng tài nguyên thiên nhiên mà còn giúp người tham gia hiểu hơn về công sức để gìn giữ tài nguyên ấy.
Ngoài ra, một phần trong kế hoạch phát triển của Oxalis Adventure tại Vườn quốc gia Cát Tiên là xây dựng Làng du lịch cộng đồng Tà Lài, nằm ở vùng đệm Vườn quốc gia. Đây là khu vực sinh sống lâu đời của cộng đồng người Châu Mạ và S'tiêng mang đậm bản sắc văn hóa và có vị trí chiến lược đối với công tác bảo tồn.
Thay vì áp đặt các mô hình du lịch từ bên ngoài, Oxalis phối hợp người dân địa phương đào tạo kỹ năng làm du lịch chuyên nghiệp, từ phục vụ, dẫn đường đến truyền tải các giá trị văn hóa bản địa. Người dân có thể tham gia cung cấp dịch vụ homestay, ẩm thực truyền thống và các trải nghiệm văn hóa.
Mô hình này hướng tới tạo thêm nguồn thu từ du lịch cho cộng đồng, từ đó hình thành một động lực mạnh mẽ. Khi đời sống của cộng đồng được nâng cao nhờ du lịch sinh thái, chính họ sẽ trở thành những "lá chắn" bảo vệ rừng tự nguyện và hiệu quả nhất.
Bảo vệ hệ sinh thái đa dạng của Vườn quốc gia Cát Tiên không còn là trách nhiệm hành chính đơn thuần, mà đã trở thành sứ mệnh chung gắn liền với lợi ích lâu dài của người dân bản địa.
Đại diện Oxalis Adventure đánh giá sản phẩm "Katien Ranger Patrol" lọt vào chung kết tại BGTW International Tourism Awards 2026 khẳng định những giá trị cốt lõi của xu hướng du lịch sinh thái hiện đại.
Cát Tiên là nơi có đủ điều kiện để một sản phẩm như vậy phát triển. Vườn quốc gia trải rộng gần 73.900 ha trên địa bàn Lâm Đồng và Đồng Nai, với rừng mưa nhiệt đới, đất ngập nước và những vùng chịu ảnh hưởng của chế độ ngập theo mùa. Nơi đây ghi nhận hơn 1.700 loài thực vật và khoảng 700 loài động vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm.
Cát Tiên được UNESCO công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới và được đưa vào Danh lục Xanh của Liên minh Bảo tồn Thiên nhiên Quốc tế năm 2024. Đây cũng là khu vực tự nhiên có giá trị quan trọng của Việt Nam.
Năm 2025, Vườn quốc gia đón khoảng 160.000 lượt khách tham quan, lưu trú và nghiên cứu (tăng khoảng 50% mỗi năm kể từ năm 2023).