Trong dự thảo Nghị định mới về kinh doanh xăng dầu, Bộ Công Thương đã đề xuất nhiều nội dung liên quan đến nguyên tắc điều chỉnh giá, cách xác định công thức tính giá cũng như quy định về việc công bố giá bán lẻ các mặt hàng xăng dầu.
Cụ thể, về nguyên tắc điều chỉnh giá bán xăng dầu, Bộ Công Thương đề xuất giao quyền quyết định giá cho doanh nghiệp. Theo đó, thương nhân phân phối xăng dầu thực hiện công bố, điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu (riêng dầu mazut là giá bán buôn) trong hệ thống phân phối.
Giá bán lẻ xăng dầu của các cửa hàng thuộc hệ thống phân phối không được cao hơn mức giá do thương nhân đầu mối hoặc thương nhân phân phối công bố, là đơn vị cung cấp nguồn hàng cho các cửa hàng này.
Thương nhân bán lẻ xăng dầu không thuộc hệ thống phân phối của thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu hoặc thương nhân phân phối xăng dầu thực hiện công bố, điều chỉnh giá bán lẻ xăng dầu (riêng dầu mazut là giá bán buôn) tại cửa hàng bán lẻ xăng dầu của thương nhân.
Đối với địa bàn xa cảng, xa kho đầu mối, xa cơ sở sản xuất xăng dầu, nếu có chi phí thực tế phát sinh hợp lý, hợp lệ (đã được kiểm toán) tăng cao dẫn đến giá bán cao hơn giá bán tính toán theo công thức, thương nhân đầu được quyết định giá bán thực tế tại địa bàn đó để bù đắp chi phí phát sinh. Tuy nhiên, mức giá này không được vượt quá 2% so với giá bán lẻ do thương nhân công bố tại cùng thời điểm.
Tại địa bàn xa cảng, xa kho đầu mối, xa cơ sở sản xuất, giá bán lẻ xăng dầu do thương nhân phân phối, thương nhân bán lẻ quyết định nhưng không được vượt quá giá bán lẻ xăng dầu do thương nhân đầu mối bán xăng dầu cho thương nhân đó công bố tại cùng địa bàn và cùng thời điểm.
Các thương nhân sau khi điều chỉnh giá sẽ thực hiện kê khai giá, gửi về Bộ Công Thương hoặc UBND cấp tỉnh - nơi thương nhân có hệ thống phân phối. Đồng thời, các thương nhân phải thực hiện kết nối mạng với cơ quan quản lý nhà nước về dữ liệu kê khai giá theo quy định.
Trong trường hợp giá xăng dầu trên thị trường biến động bất thường, gây tác động lớn đến kinh tế - xã hội, sản xuất, kinh doanh và đời sống người dân, Bộ Công Thương sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan đánh giá tình hình, xác định mức độ biến động giá và mức độ ảnh hưởng.
Trên cơ sở đó, Bộ Công Thương sẽ có văn bản gửi Bộ Tài chính để tổng hợp để trình Chính phủ xem xét và quyết định chủ trương bình ổn giá theo quy định.
Trường hợp cơ quan có thẩm quyền ban bố tình trạng khẩn cấp, sự cố, thảm họa, thiên tai, dịch bệnh và mặt bằng giá thị trường của các mặt hàng xăng dầu có biến động bất thường, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp các bộ, ngành liên quan đánh giá diễn biến thực tế và mặt bằng giá thị trường xăng dầu; có văn bản gửi Bộ Tài chính để tổng hợp, trình Chính phủ quyết định chủ trương, biện pháp, thời hạn bình ổn giá phù hợp theo quy định.
Giá mua bán nhiên liệu hàng không do thương nhân đầu mối kinh doanh nhiên liệu hàng không tự thỏa thuận với các đối tác theo cơ chế thị trường.
Về công thức giá bán xăng dầu, dự thảo nêu rõ giá bán xăng dầu bằng tổng giá mua xăng dầu, chi phí tạo nguồn, chi phí kinh doanh định mức, lợi nhuận và thuế.
Theo đó, chi phí tạo nguồn (từ nhập khẩu và mua trong nước) do thương nhân tự xác định theo thực tế kinh doanh.
Chi phí kinh doanh định mức là chi phí lưu thông xăng dầu trong nước (chi phí bán buôn, chi phí bán lẻ) của thương nhân đầu mối kinh doanh xăng dầu (đã bao gồm chi phí dành cho thương nhân phân phối xăng dầu, thương nhân bán lẻ xăng dầu).
Chi phí kinh doanh định mức hiện hành được sử dụng làm mức chi phí khởi điểm. Khi nghị định này có hiệu lực thi hành, Bộ Công Thương chủ trì, phối hợp Bộ Tài chính công bố chi phí kinh doanh định mức được sử dụng làm mức khởi điểm.
Chi phí kinh doanh định mức hàng năm được điều chỉnh tăng, giảm theo chỉ số giá tiêu dùng (CPI) thực tế bình quân của năm trước do cơ quan Thống kê công bố.
Định kỳ mỗi 3 năm, Bộ Công Thương sẽ chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan tiến hành rà soát và công bố mức chi phí kinh doanh định mức áp dụng cho giai đoạn tiếp theo để các thương nhân thực hiện.
Trong trường hợp chi phí này biến động bất thường, ảnh hưởng đến nguồn cung xăng dầu, tiềm ẩn nguy cơ tác động tới an ninh năng lượng hoặc do thay đổi chính sách làm chi phí tăng, giảm đáng kể, Bộ Công Thương sẽ phối hợp các cơ quan liên quan báo cáo, đề xuất Thủ tướng Chính phủ cho phép rà soát sớm trước thời hạn và công bố lại mức chi phí làm căn cứ áp dụng.
Đáng chú ý, trong công thức tính giá xăng dầu, phần lợi nhuận sẽ do thương nhân đầu mối tự xác định dựa trên thực tế hoạt động kinh doanh.
Các loại thuế như thuế nhập khẩu, thuế tiêu thụ đặc biệt, thuế bảo vệ môi trường, thuế giá trị gia tăng và các khoản thu khác (nếu có) được thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành.
Ngoài ra, các thương nhân đầu mối, thương nhân phân phối và bán lẻ xăng dầu có trách nhiệm công bố giá bán buôn (đối với dầu mazut) và giá bán lẻ xăng dầu trên website của mình cũng như các phương tiện thông tin khác (nếu có).
Đồng thời, giá bán lẻ cũng phải được niêm yết công khai tại các cửa hàng, điểm bán ngay sau mỗi lần điều chỉnh.