Năm 2025 ghi dấu sự phục hồi rõ nét của tiêu dùng nội địa trong bối cảnh kinh tế vĩ mô ổn định, thu nhập người dân cải thiện và hoạt động du lịch, dịch vụ sôi động trở lại. Theo dữ liệu từ Cục Thống kê, Bộ Tài chính, tổng mức bán lẻ hàng hóa và doanh thu dịch vụ tiêu dùng theo giá hiện hành ước đạt 7.009 nghìn tỷ đồng, tăng 9,2% so với năm 2024. Đáng chú ý, nếu loại trừ yếu tố giá, mức tăng đạt khoảng 6,7%, phản ánh sức cầu thực chất của nền kinh tế.
Hưởng lợi trực tiếp từ xu hướng này, các doanh nghiệp bán lẻ niêm yết đồng loạt ghi nhận kết quả kinh doanh khởi sắc, nhiều “ông lớn” lập đỉnh lợi nhuận mới, vượt xa giai đoạn trước đại dịch.
LỢI NHUẬN LỊCH SỬ VÀ HIỆU QUẢ MÔ HÌNH ĐA CHUỖI
Trong nhóm doanh nghiệp bán lẻ, Công ty Cổ phần Đầu tư Thế Giới Di Động (mã chứng khoán: MWG) tiếp tục giữ vai trò dẫn dắt cả về quy mô lẫn hiệu quả. Năm 2025, MWG ghi nhận doanh thu thuần đạt 156.458 tỷ đồng, tăng khoảng 16-18% so với năm trước, trong khi lợi nhuận sau thuế đạt 7.076 tỷ đồng, tăng xấp xỉ 90%. Đây không chỉ là mức tăng trưởng ấn tượng so với năm 2024, mà còn là con số lợi nhuận cao nhất trong lịch sử hoạt động của doanh nghiệp, vượt cả đỉnh lợi nhuận giai đoạn 2021, thời kỳ bùng nổ của bán lẻ điện máy.
Điểm đáng chú ý là tăng trưởng lợi nhuận của MWG không đến từ việc mở rộng ồ ạt mạng lưới, mà chủ yếu đến từ việc cải thiện hiệu quả trên từng cửa hàng hiện hữu. Hai chuỗi trụ cột là Thế Giới Di Động và Điện Máy Xanh mang về tổng doanh thu hơn 105.700 tỷ đồng, tăng khoảng 18% dù số lượng cửa hàng đã được tinh gọn so với giai đoạn cao điểm. Điều này phản ánh rõ chiến lược “tối ưu hóa trên nền tảng hiện hữu” mà ban lãnh đạo MWG theo đuổi trong suốt hai năm qua.
Bách Hóa Xanh tiếp tục là điểm nhấn quan trọng trong bức tranh lợi nhuận năm 2025 của MWG. Sau nhiều năm tái cấu trúc, chuỗi bán lẻ thực phẩm này ghi nhận doanh thu tăng khoảng 14% và là năm thứ hai liên tiếp có lãi. Việc Bách Hóa Xanh duy trì lợi nhuận ổn định cho thấy mô hình bán lẻ thực phẩm hiện đại của MWG đã vượt qua giai đoạn thử nghiệm đầy biến động để bước vào quỹ đạo tăng trưởng bền vững hơn, cả về doanh thu lẫn biên lợi nhuận.
Ngoài lợi nhuận từ hoạt động kinh doanh cốt lõi, MWG còn ghi nhận khoản lợi nhuận tài chính đáng kể, ước khoảng 1.500-1.600 tỷ đồng, nhờ quản lý dòng tiền hiệu quả và đầu tư tài sản ngắn hạn. Đây là yếu tố bổ trợ quan trọng, giúp lợi nhuận hợp nhất của doanh nghiệp tăng mạnh trong bối cảnh chi phí vốn vẫn chưa hoàn toàn hạ nhiệt.
Nếu MWG đại diện cho mảng bán lẻ điện máy - công nghệ và đa ngành, thì WinCommerce (WCM), đơn vị vận hành hệ thống WinMart và WinMart+, lại là hình mẫu tiêu biểu cho quá trình “trưởng thành” của bán lẻ tiêu dùng nhanh hiện đại tại Việt Nam. Năm 2025, WCM ghi nhận doanh thu đạt khoảng 38.979 tỷ đồng, tăng 18,3% so với năm trước, vượt đáng kể so với mục tiêu tăng trưởng ban đầu.
Quan trọng hơn, WCM ghi nhận lợi nhuận sau thuế trước lợi ích cổ đông thiểu số đạt khoảng 501 tỷ đồng, gấp gần 87 lần so với năm 2024. Đây là bước ngoặt mang tính cấu trúc, cho thấy mô hình bán lẻ hiện đại quy mô lớn, nếu được tối ưu đúng cách, hoàn toàn có thể đạt điểm hòa vốn và sinh lời bền vững tại thị trường Việt Nam.
Sự cải thiện mạnh mẽ về lợi nhuận của WCM đóng góp trực tiếp vào kết quả kinh doanh hợp nhất của Tập đoàn Masan. Năm 2025, Masan ghi nhận lợi nhuận sau thuế đạt khoảng 6.764 tỷ đồng, mức cao nhất trong lịch sử hoạt động. Trong đó, mảng bán lẻ đóng vai trò ngày càng quan trọng, không chỉ là kênh phân phối cho hệ sinh thái tiêu dùng - thực phẩm của Masan mà còn là một trụ cột lợi nhuận độc lập.
Điểm đáng chú ý trong bức tranh của WCM là chất lượng tăng trưởng. Theo công bố của doanh nghiệp, khoảng 70% tăng trưởng doanh thu đến từ nhóm khách hàng mua sắm lần đầu, trong khi doanh số trên cửa hàng hiện hữu vẫn duy trì mức tăng dương. Điều này cho thấy bán lẻ hiện đại đang dần mở rộng độ thâm nhập, đặc biệt tại các khu vực ngoài trung tâm đô thị lớn, nơi trước đây bán lẻ truyền thống chiếm ưu thế.
Trong năm 2025, Công ty Cổ phần Bán lẻ Kỹ thuật số FPT (FPT Retail – FRT) ghi nhận một trong những năm tăng trưởng mạnh nhất kể từ khi niêm yết. Doanh thu hợp nhất đạt 51.083 tỷ đồng, tăng 27% so với năm 2024 và vượt xa kế hoạch đề ra. Lợi nhuận sau thuế đạt 984 tỷ đồng, gấp 2,4 lần cùng kỳ, thiết lập kỷ lục mới trong lịch sử hoạt động của doanh nghiệp.
Động lực chính đến từ chuỗi nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu. Trong năm 2025, Long Châu ghi nhận doanh thu khoảng 34.500 tỷ đồng, tăng hơn 36% so với năm trước, chiếm gần 68% tổng doanh thu hợp nhất của FRT. Không chỉ tăng trưởng nhanh về quy mô, Long Châu còn cải thiện rõ rệt về biên lợi nhuận nhờ tối ưu danh mục sản phẩm, tăng tỷ trọng thuốc kê đơn và dịch vụ chăm sóc sức khỏe.
Trong khi đó, mảng bán lẻ công nghệ FPT Shop sau giai đoạn suy giảm do thị trường điện thoại bão hòa, đã có dấu hiệu phục hồi rõ nét. Doanh thu năm 2025 đạt khoảng 16.800 tỷ đồng, tăng 11% so với năm trước, đồng thời quay trở lại trạng thái có lãi. Sự phục hồi này giúp FRT cân bằng tốt hơn giữa hai trụ cột kinh doanh, giảm dần sự phụ thuộc tuyệt đối vào mảng dược phẩm.
Ở phân khúc bán lẻ trang sức, Công ty Cổ phần Vàng bạc Đá quý Phú Nhuận (PNJ) ghi nhận lợi nhuận sau thuế năm 2025 đạt khoảng 2.829 tỷ đồng, tăng 34% so với năm trước. Riêng quý 4/2025, lợi nhuận đạt hơn 1.200 tỷ đồng, mức cao kỷ lục theo quý. Kết quả này đạt được trong bối cảnh doanh thu không tăng trưởng quá mạnh, phản ánh rõ chiến lược tập trung vào sản phẩm có biên lợi nhuận cao và tối ưu chi phí vận hành.
Bên cạnh đó, các doanh nghiệp hoạt động ở mảng phân phối và bán buôn như Digiworld hay Petrosetco cũng ghi nhận lợi nhuận cải thiện đáng kể, nhờ nhu cầu tiêu dùng phục hồi và sự ổn định trở lại của chuỗi cung ứng công nghệ.
KHI “THIẾT YẾU” TRỞ THÀNH TRỤC TĂNG TRƯỞNG MỚI
Sau năm 2025 được xem là giai đoạn “kiểm chứng” năng lực sinh lời, ngành bán lẻ Việt Nam đang bước vào năm 2026 với một tâm thế hoàn toàn khác: tự tin hơn về mô hình, rõ ràng hơn về dư địa thị trường và chủ động hơn trong chiến lược mở rộng. Những chuyển dịch mang tính cấu trúc của thị trường tiêu dùng, đặc biệt ở phân khúc hàng thiết yếu, đang mở ra một chu kỳ tăng trưởng mới cho các chuỗi bán lẻ hiện đại.
Theo phân tích của Chứng khoán MBS, bức tranh bán lẻ Việt Nam hiện nay vẫn mang đậm dấu ấn của kênh truyền thống. Trong tổng thể quy mô thị trường, chợ truyền thống vẫn chiếm tỷ trọng lớn, song có tới khoảng 80% số chợ được xếp loại 3 tức chủ yếu phục vụ nhu cầu dân sinh cơ bản, hàng hóa đa dạng nhưng thiếu kiểm soát về nguồn gốc, chất lượng và an toàn thực phẩm. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng ưu tiên yếu tố sức khỏe, xuất xứ hàng hóa và sự tiện lợi, mô hình bán lẻ truyền thống đang dần bộc lộ những giới hạn rõ rệt.
Ngược lại, bán lẻ hiện đại dù mới chỉ đạt tỷ lệ thâm nhập khoảng 15-16% vào năm 2024 lại đang tăng trưởng nhanh và có nhiều dư địa mở rộng. Theo MBS, tỷ lệ thâm nhập này đã gia tăng đều qua các năm và được kỳ vọng có thể đạt khoảng 25% vào năm 2027, nhờ sự cộng hưởng của nhiều yếu tố: đô thị hóa, thu nhập người dân cải thiện và sự dịch chuyển mạnh mẽ trong hành vi tiêu dùng.
Một trong những điểm nhấn lớn của chu kỳ tăng trưởng mới là sự lên ngôi của phân khúc bán lẻ hàng thiết yếu hiện đại. Không còn là những đại siêu thị quy mô lớn với chi phí cao, các chuỗi bán lẻ hiện nay đang hướng tới mô hình cửa hàng nhỏ gọn, hiện đại, tập trung vào nhóm sản phẩm thiết yếu với mức giá hợp lý, phù hợp với thói quen chi tiêu của đa số người dân.
Theo đánh giá của MBS, mô hình bán lẻ thiết yếu hiện đại đang dần thay thế vai trò của chợ truyền thống nhờ bốn lợi thế cốt lõi. Thứ nhất, giá bán thực phẩm và hàng thiết yếu tại các chuỗi hiện đại đã tiệm cận, thậm chí cạnh tranh hơn so với trước đây nhờ quy mô và tối ưu chuỗi cung ứng. Thứ hai, mô hình cửa hàng nhỏ gọn, đầy đủ chủng loại, đáp ứng nhanh nhu cầu mua sắm hàng ngày. Thứ ba, sự tích hợp giữa bán lẻ vật lý và các kênh hỗ trợ như website, Zalo, ứng dụng nhắn tin giúp người tiêu dùng linh hoạt hơn trong bối cảnh nhịp sống ngày càng bận rộn. Và cuối cùng, yếu tố quan trọng nhất: nguồn gốc hàng hóa rõ ràng, chất lượng được kiểm soát, đáp ứng xu hướng tiêu dùng chú trọng sức khỏe.
Trong bối cảnh Chính phủ đẩy mạnh chủ trương dẹp bỏ chợ cóc, chợ tạm, mô hình chuỗi bán lẻ hiện đại càng cho thấy sự phù hợp như một giải pháp thay thế mang tính dài hạn, không chỉ về mặt kinh tế mà còn về quản lý thị trường và an sinh xã hội.
Năm 2025 đã chứng kiến những bước đi thử nghiệm nhưng mang lại tín hiệu tích cực của các doanh nghiệp bán lẻ lớn tại khu vực miền Trung, nơi có mức thu nhập bình quân ở ngưỡng trung bình và thói quen chi tiêu tương đối tiết kiệm. Theo MBS, cả WinCommerce (WCM) và Bách Hóa Xanh (BHX) đã tăng cường mở rộng mạnh mẽ tại khu vực này và bước đầu nhận được sự đón nhận tích cực từ người tiêu dùng.
Một trong những động lực quan trọng nhất cho kế hoạch kinh doanh năm 2026 của các doanh nghiệp bán lẻ là triển vọng tăng trưởng thu nhập của người dân. Theo số liệu thống kê, thu nhập bình quân đầu người tại Việt Nam đã tăng trưởng kép khoảng 8% trong giai đoạn 2022-2024 và được ước tính tiếp tục tăng trưởng với tốc độ kép khoảng 6,6% trong giai đoạn 2024-2027.
Trên nền tảng kết quả kinh doanh ấn tượng của năm 2025, các doanh nghiệp bán lẻ bước vào năm 2026 với tâm thế chủ động nhưng thận trọng hơn. Trọng tâm không còn là mở rộng bằng mọi giá, mà là mở rộng có chọn lọc, gắn với hiệu quả vận hành và khả năng sinh lời dài hạn.
Với Thế Giới Di Động năm 2026 được xác định là giai đoạn tăng tốc có kiểm soát. Trọng tâm chiến lược tiếp tục là chuỗi Bách Hóa Xanh, với kế hoạch mở thêm khoảng 1.000 cửa hàng, chủ yếu tại các tỉnh thành hiện hữu và khu vực nông thôn – nơi dư địa chuyển dịch từ chợ truyền thống sang bán lẻ hiện đại còn rất lớn. Song song, chuỗi nhà thuốc An Khang được kỳ vọng sẽ bắt đầu có lãi từ năm 2026, trong khi MWG cũng đẩy nhanh lộ trình IPO Điện Máy Xanh nhằm tái cấu trúc và tối ưu hóa giá trị hệ sinh thái.
WinCommerce cũng không giấu tham vọng mở rộng mạnh mẽ hơn sau khi đạt điểm hòa vốn và sinh lời trong năm 2025. Doanh nghiệp lên kế hoạch mở mới từ 1.000 đến 1.500 cửa hàng trong năm 2026, hướng tới tăng trưởng doanh thu thuần 15-21% và nâng biên lợi nhuận sau thuế lên mức 1,8-3%. Việc hơn 90% cửa hàng mới đạt điểm hòa vốn EBITDA trong thời gian ngắn là nền tảng quan trọng để WCM tự tin mở rộng sang cả miền Bắc và miền Nam, bên cạnh việc tiếp tục khai thác sâu thị trường miền Trung.
Đối với FPT Retail, chiến lược tăng trưởng năm 2026 tiếp tục xoay quanh mảng chăm sóc sức khỏe. Doanh nghiệp dự kiến mở thêm 400-500 nhà thuốc và trung tâm tiêm chủng Long Châu, đồng thời nghiên cứu lộ trình IPO chuỗi này trong trung hạn. Đây được xem là bước đi chiến lược nhằm hiện thực hóa giá trị của mảng kinh doanh đang tăng trưởng nhanh nhất trong hệ sinh thái FRT, đồng thời tạo thêm dư địa tài chính cho các kế hoạch mở rộng dài hạn.
Sau năm 2025 “lập đỉnh” về lợi nhuận, năm 2026 mở ra một chặng đường mới, nơi tốc độ tăng trưởng sẽ song hành chặt chẽ hơn với hiệu quả. Và trong chặng đường đó, bán lẻ thiết yếu hiện đại đang dần trở thành “chân ái” mới của thị trường tiêu dùng Việt Nam.
