Việc ban hành cơ chế nhằm khuyến khích các nhà thầu đẩy nhanh tiến độ thi công, giúp các dự án trọng điểm sớm được khai thác, trở thành động lực phục hồi kinh tế, thúc đẩy tăng trưởng. Điều này được đặt trong bối cảnh nhiều dự án quan trọng đang chậm triển khai, tạo nhiều hệ luỵ cho kinh tế xã hội.
Về nguồn tiền thưởng, Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, Luật Ngân sách nhà nước, Luật Đầu tư công, và các văn bản hiện hành không quy định cụ thể về khoản chi độc lập để thưởng hợp đồng.
Tuy nhiên, theo quy định về xây dựng, thưởng hợp đồng là một nội dung của hợp đồng, gắn với giá trị gói thầu. Vì vậy, Bộ đề xuất Chính phủ cho phép sử dụng phần vốn dư sau đấu thầu (bao gồm cả chỉ định thầu) và chi phí tiết kiệm trong quá trình thực hiện gói thầu làm nguồn thưởng.
Phương thức thưởng hợp đồng là một nội dung của hợp đồng, gắn với giá trị gói thầu với cách tính (Số tiền thưởng bằng số tiền dư sau đấu thầu không tính dự phòng) x (tỷ lệ thời gian được rút ngắn) x (hệ số khuyến khích - đang đề xuất là 2).
Bộ Kế hoạch và Đầu tư cho biết, tiền thưởng phải đủ hấp dẫn với nhà thầu nên cần có hệ số khuyến khích nhằm đảm bảo trong điều kiện lý tưởng, doanh nghiệp được thưởng tối đa số tiền thưởng.
Theo thống kê của Bộ Giao thông Vận tải, với gói thầu của nhóm A trở lên (chủ yếu các dự án, công trình có quy mô lớn, trong đó nhóm ít nhất từ 800 tỷ đồng), tỷ lệ thời gian rút ngắn tối đa là 50%, nên ban soạn thảo đề nghị hệ số khuyến khích là 2.
Trên thực tế, cơ chế thưởng hợp đồng đã được các nước như Mỹ áp dụng từ năm 1984. Ở trong nước từ năm 2009 tỉnh Bình Dương đã ban hành quy chế thưởng, phạt tiến độ thực hiện hợp đồng, với mức thưởng không quá 12% giá trị làm lợi từ hợp đồng.
Tại dự án đường trên cao Mai Dịch - Bắc Hồ Linh Đàm, thuộc đường vành đai 3 Hà Nội, Ban Quản lý dự án Thăng Long, Bộ Giao thông vận tải đã thưởng cho nhà thầu thi công 180 tỉ đồng khi họ rút ngắn thời gian thi công các gói thầu từ 15-30 tháng, tiết kiệm chi phí khoảng 1.499 tỉ đồng.
Dự thảo này áp dụng cho 19 dự án giao thông trọng điểm như: Dự án xây dựng công trình đường bộ cao tốc Bắc - Nam phía Đông giai đoạn 2017 - 2020 và 2021 - 2025; đường vành đai 4 vùng Thủ đô Hà Nội; đường vành đai 3 TP Hồ Chí Minh; các dự án xây dựng đường cao tốc giai đoạn 1 nối Khánh Hoà - Buôn Ma Thuột, Biên Hoà - Vũng Tàu, Châu Đốc - Cần Thơ - Sóc Trăng...; dự án đường sắt đô thị Hà Nội, TP Hồ Chí Minh; xây dựng cảng hàng không Quốc tế Long Thành.
