Doanh nghiệp Việt mắc kẹt tại vùng chiến sự Trung Đông: Tê liệt, điêu đứng trong loạn lạc

Căng thẳng quân sự leo thang tại Trung Đông đang nhanh chóng lan sang lĩnh vực kinh tế - thương mại, tạo ra những đứt gãy nghiêm trọng đối với vận tải hàng không, logistics và hoạt động xuất nhập khẩu. Không chỉ hàng nghìn hành khách bị mắc kẹt vì các đường bay bị hủy, nhiều doanh nghiệp Việt Nam cũng đang rơi vào tình thế bị động, đối diện đồng thời rủi ro an ninh, gián đoạn chuỗi cung ứng và ách tắc dòng tiền.

ĐƯỜNG BAY TÊ LIỆT, GIAO THƯƠNG ĐÌNH TRỆ

Thực tế tại Dubai, một trong những trung tâm trung chuyển hàng hóa và tài chính lớn nhất khu vực, đang cho thấy rõ mức độ tác động đa chiều của chiến sự đối với cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài, trong đó có doanh nghiệp Việt Nam.

Những ngày cuối tháng 2 và đầu tháng 3, hàng loạt hãng hàng không lớn khai thácđường bay giữa Việt Nam và Trung Đông đã buộc phải hủy chuyến do không phận khu vực bị đóng cửa hoặc hạn chế nghiêm ngặt. Qatar Airways xác nhận hủy liên tiếp các chuyến bay từ Tân Sơn Nhất và Nội Bài đi Doha trong giai đoạn từ 28/2 đến 2/3, ảnh hưởng hơn 2.200 hành khách.

Tình trạng tương tự diễn ra với Emirates Airlines khi nhiều chuyến bay từ Hà Nội, TP.HCM và Đà Nẵng đi Dubai phải dừng khai thác, khiến gần 1.900 hành khách bị tác động. Etihad Airways cũng hủy chuyến bay từ Nội Bài đi Abu Dhabi vào phút chót, làm xáo trộn kế hoạch di chuyển của hàng trăm người.

Theo Cục Hàng không Việt Nam, nguyên nhân xuất phát từ diễn biến giao tranh quân sự phức tạp giữa Mỹ, Israel và Iran, khiến nhiều quốc gia Trung Đông buộc phải đóng cửa hoàn toàn hoặc một phần không phận. Iran, Israel và Syria đóng không phận hoàn toàn; Qatar, Kuwait, Bahrain chưa xác định thời điểm mở cửa trở lại; UAE và Jordan chỉ mở cửa hạn chế, theo dõi từng giờ. Trong bối cảnh đó, các trung tâm hàng không lớn như Dubai hay Hamad - Doha liên tục phát đi thông báo đóng cửa vô thời hạn hoặc hạn chế khai thác, đẩy hoạt động hàng không khu vực vào trạng thái gần như “đóng băng”.

Hệ lụy không chỉ dừng ở việc hành khách bị kẹt lại mà còn tác động trực tiếp tới vận chuyển hàng hóa, vốn phụ thuộc lớn vào đường không và các tuyến trung chuyển qua vùng Vịnh. Nhiều chuyến bay chở hàng phải đổi hướng, kéo dài thời gian bay, làm tăng mạnh chi phí logistics trong khi độ chắc chắn của lịch trình gần như bằng không.

DOANH NGHIỆP VIỆT MẮC KẸT TẠI DUBAI

Trong bức tranh chung đó, câu chuyện của doanh nghiệp Việt đang hiện diện tại Dubai phản ánh rõ những khó khăn cụ thể mà chiến sự gây ra ở cấp độ vi mô. Bà Nguyễn Thùy Dương, Giám đốc Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu 3D Quốc tế, cho biết doanh nghiệp của bà đang rơi vào tình trạng “kẹt nhiều lớp” - kẹt người, kẹt hàng và kẹt cả dòng tiền.

Thời điểm sang Dubai làm việc của bà trùng với tháng Ramadan, khi phần lớn đối tác địa phương thực hành việc nhịn ăn, uống từ sáng tới sau 18h. Điều này khiến nhịp làm việc bị đảo lộn hoàn toàn. “Họ không uống cà phê, không hút thuốc và cả ngày nhịn đói nên gần như chỉ có thể làm việc vào buổi tối. Các cuộc trao đổi bị dồn lại, kéo dài và kém hiệu quả hơn nhiều so với thông lệ”, bà Dương chia sẻ. Yếu tố văn hóa - tôn giáo, vốn là đặc thù của thị trường Trung Đông, trong bối cảnh bình thường đã cần thời gian thích nghi, nay càng trở nên khó khăn khi chồng lên áp lực an ninh và tâm lý bất ổn.

Hai ngày cuối tuần vừa qua, khu vực nơi bà Dương lưu trú nhiều lần vang lên tiếng nổ do các đợt tấn công quân sự, buộc doanh nghiệp phải hạn chế tối đa việc ra ngoài. Dù tình hình đến nay có phần lắng dịu hơn, nhưng nỗi lo vẫn thường trực khi các sân bay liên tục đóng cửa. Sau hơn một tuần có mặt tại Dubai, bà Dương chưa thể trở về Việt Nam; các đối tác Ả Rập của doanh nghiệp cũng không thể sang Dubai làm việc trực tiếp vì toàn bộ đường bay bị gián đoạn. Thậm chí, theo chia sẻ của bà, sân bay lớn nhất khu vực từng ghi nhận sự cố trúng tên lửa, càng khiến tâm lý lo ngại gia tăng.

Khó khăn lớn nhất, theo vị doanh nhân này, lại nằm ở khâu logistics và thủ tục. Hàng hóa từ Việt Nam không thể tiếp tục vào Dubai do tuyến vận chuyển phải đi qua cửa ngõ Iran - khu vực đang trong tình trạng rủi ro cao. Năm container hàng của Công ty Cổ phần Xuất nhập khẩu 3D Quốc tế may mắn cập cảng được vài ngày trước khi chiến sự bùng phát, song bộ chứng từ hải quan gửi từ Việt Nam qua dịch vụ chuyển phát nhanh vẫn bị mắc kẹt do không phận đóng cửa. Hệ quả là hàng đã tới nơi nhưng không thể thông quan, phát sinh nguy cơ lưu kho kéo dài và chi phí tăng cao.

Không chỉ hàng hóa, dòng tiền cũng rơi vào trạng thái “đóng băng”. Khoản thanh toán từ khách hàng bị ngân hàng tạm treo để xác minh lại nguồn tiền trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng. Trong khi đó, người đại diện doanh nghiệp đang ở nước ngoài, không thể trực tiếp hoàn tất các thủ tục pháp lý cần thiết. “Bị kẹt lại đã rất mệt, nhưng áp lực lớn nhất là nguy cơ không lấy được hàng chỉ vì chứng từ không sang kịp”, bà Dương nói, cho biết phía đối tác đang đề nghị chờ thêm vài ngày để theo dõi diễn biến tình hình.