Trong bối cảnh doanh nghiệp vẫn chịu áp lực lớn từ chi phí vốn, hệ thống ngân hàng cũng đang phải đối mặt với bài toán không kém phần nan giải là nợ xấu gia tăng.
Để đẩy nhanh quá trình thu hồi vốn và cải thiện chất lượng tài sản, nhiều ngân hàng thương mại đã đồng loạt tăng tốc xử lý tài sản bảo đảm, từ bán đấu giá các khoản nợ đến phát mại bất động sản, nhà xưởng và máy móc.
NGÂN HÀNG Ồ ẠT PHÁT MẠI TÀI SẢN
Thời gian gần đây, hoạt động xử lý nợ diễn ra với tần suất dày đặc tại nhiều ngân hàng như VietinBank, BIDV, Agribank, SHB, LPBank, Sacombank hay các công ty quản lý nợ trực thuộc.
Danh mục tài sản được đưa ra xử lý cũng ngày càng đa dạng, từ quyền sử dụng đất, nhà xưởng, dự án bất động sản, dây chuyền sản xuất đến cổ phần doanh nghiệp và các khoản phải thu.
Trong số đó, Công ty Quản lý nợ và Khai thác tài sản Agribank (Agribank AMC) liên tục công bố đấu giá nhiều khoản nợ doanh nghiệp có giá trị lớn. Không ít khoản vay đã tồn đọng nhiều năm, khiến tiền lãi phát sinh vượt xa dư nợ gốc.
Có trường hợp riêng phần lãi cộng dồn đã lên tới hơn 35,4 tỷ đồng, phản ánh áp lực tích tụ nợ trong thời gian dài cũng như những khó khăn trong quá trình thu hồi.
Tại VietinBank, hoạt động xử lý nợ diễn ra với cường độ đặc biệt cao. Chỉ riêng ngày 30/6/2026, website của ngân hàng này đã đăng khoảng 10 thông báo liên quan đến xử lý nợ xấu. Có chi nhánh lựa chọn tổ chức đấu giá tài sản, có đơn vị bán khoản nợ, nơi khác phối hợp để khách hàng tự bán tài sản trả nợ, trong khi VietinBank AMC tiếp tục xử lý nhiều tài sản bảo đảm tại các địa phương.
Trước đó, VietinBank Chi nhánh Hai Bà Trưng thông báo đấu giá biệt thự nghỉ dưỡng Shantira Hội An với giá khởi điểm khoảng 17,8 tỷ đồng. Cùng trong tháng 6, nhiều quyền sử dụng đất, nhà xưởng và các khoản nợ doanh nghiệp tiếp tục được các chi nhánh của ngân hàng này đưa ra đấu giá hoặc phát mại.
Làn sóng xử lý nợ cũng lan rộng tại BIDV. Chỉ trong ba ngày từ 22-24/6, BIDV liên tiếp công bố kết quả lựa chọn tổ chức đấu giá tài sản, lựa chọn đơn vị thẩm định giá và bán đấu giá các khoản nợ tại nhiều chi nhánh.
Tương tự, SHB, LPBank, Sacombank và MBAMC cũng đồng loạt triển khai các thủ tục lựa chọn đơn vị thẩm định giá, tổ chức đấu giá hoặc xử lý tài sản bảo đảm tại nhiều địa phương.
Ở quy mô lớn hơn, Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC) tiếp tục đưa ra đấu giá khoản nợ có giá khởi điểm hơn 1.216 tỷ đồng, cùng nhiều khoản nợ khác trị giá hàng trăm tỷ đồng.
Đáng chú ý, tài sản bảo đảm không còn tập trung ở nhà ở hay quyền sử dụng đất như trước mà đã mở rộng sang khách sạn, khu nghỉ dưỡng, nhà máy, dây chuyền sản xuất, cổ phần doanh nghiệp và nhiều dự án bất động sản quy mô lớn.
Nếu mỗi thông báo được nhìn nhận riêng lẻ, đây đơn thuần là hoạt động nghiệp vụ của từng ngân hàng. Tuy nhiên, việc hàng loạt tổ chức tín dụng cùng lúc đẩy mạnh xử lý tài sản cho thấy áp lực thu hồi nợ đang gia tăng rõ rệt.
XỬ LÝ NỢ XẤU BƯỚC VÀO GIAI ĐOẠN TĂNG TỐC
Theo TS. Đào Minh Tú, Phó Chủ tịch kiêm Tổng Thư ký Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, hệ thống ngân hàng đang đối mặt với tình trạng mất cân đối giữa cung và cầu vốn khi nhu cầu tín dụng của nền kinh tế tăng cao nhưng tốc độ huy động vốn lại chậm hơn tăng trưởng tín dụng. Thanh khoản chịu áp lực khiến lãi suất huy động khó giảm, qua đó tạo sức ép lên lãi suất cho vay.
Ông cho rằng, việc giảm lãi suất hiện nay không chỉ nhằm hỗ trợ doanh nghiệp mà còn phải đảm bảo an toàn cho hệ thống ngân hàng. Bài toán cân đối giữa chi phí đầu vào, đầu ra, biên lợi nhuận và an toàn tài chính là thách thức lớn, không thể chỉ đặt lên vai các ngân hàng thương mại.
Theo lãnh đạo Hiệp hội Ngân hàng, khó khăn của doanh nghiệp đang làm gia tăng cả nợ xấu hiện hữu lẫn nợ xấu tiềm ẩn. Một trong những vướng mắc lớn là quá trình xử lý tài sản bảo đảm sau khi Nghị quyết 42 hết hiệu lực. Việc luật hóa các quy định về thu hồi nợ chưa hoàn thiện khiến quá trình xử lý tài sản kéo dài, ảnh hưởng đến khả năng thu hồi vốn của các tổ chức tín dụng.
Để giảm áp lực cho hệ thống ngân hàng, Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam kiến nghị phát triển mạnh thị trường vốn trung và dài hạn nhằm giảm phụ thuộc vào tín dụng ngân hàng, đồng thời xây dựng các chính sách tín dụng ưu đãi phù hợp với thực tiễn.
Ở góc độ số liệu, kết quả điều tra xu hướng kinh doanh quý 3/2026 của Ngân hàng Nhà nước cho thấy tỷ lệ nợ xấu trên dư nợ tín dụng toàn hệ thống tiếp tục giảm nhẹ, song tốc độ cải thiện đã chậm lại trong quý 2 và được kỳ vọng sẽ tích cực hơn trong quý 3.
Trong 5 tháng đầu năm 2026, toàn hệ thống đã xử lý khoảng 90,15 nghìn tỷ đồng nợ xấu, giảm 24,3% so với cùng kỳ năm trước. Đến cuối tháng 5, tỷ lệ nợ xấu nội bảng ở mức 3,43%.
Nếu loại trừ 5 ngân hàng thuộc diện kiểm soát và xử lý đặc biệt gồm VCBNeo, MBV, GPBank, Vikki Bank và SCB, tỷ lệ này còn 1,55%. Trong khi đó, tỷ lệ nợ xấu gộp toàn hệ thống ở mức 3,9%, hoặc 1,74% nếu không tính 5 ngân hàng trên.
Dù vậy, nhiều tổ chức phân tích vẫn cho rằng chất lượng tài sản sẽ tiếp tục là thách thức lớn của ngành ngân hàng.
Theo Chứng khoán Shinhan, khi mặt bằng lãi suất vẫn ở mức tương đối cao, áp lực trả nợ của doanh nghiệp và người dân sẽ tiếp tục gia tăng, kéo theo nguy cơ suy giảm chất lượng tín dụng. Đặc biệt, nợ nhóm 2 đang được xem là "vùng cảnh báo sớm".
Nếu hoạt động sản xuất kinh doanh chưa cải thiện hoặc dòng tiền doanh nghiệp tiếp tục suy yếu, nhiều khoản vay trong nhóm này có thể chuyển thành nợ xấu, làm gia tăng áp lực trích lập dự phòng.
Trong khi đó, ACBS đánh giá bức tranh chất lượng tài sản của ngành ngân hàng vẫn tương đối tích cực. Quý 1, tỷ lệ nợ xấu toàn hệ thống tăng lên khoảng 2%, còn nợ cần chú ý (nhóm 2) lên 1,23% do tác động của mặt bằng lãi suất cao và sự điều chỉnh của thị trường bất động sản.
Theo ACBS, khả năng lặp lại cuộc khủng hoảng bất động sản như giai đoạn 2022-2023 là không lớn. Tiến độ tháo gỡ vướng mắc pháp lý cho các dự án, đẩy mạnh đầu tư hạ tầng cùng việc Nghị định 304/2025/NĐ-CP tạo thuận lợi hơn cho các tổ chức tín dụng trong việc thu giữ và xử lý tài sản bảo đảm được kỳ vọng sẽ góp phần giảm áp lực nợ xấu trong thời gian tới.
Đơn vị này dự báo chi phí tín dụng bình quân của các ngân hàng sẽ tăng lên khoảng 1,3% trong năm 2026, cao hơn mức 1,16% của năm trước. Tuy nhiên, tỷ lệ bao phủ nợ xấu vẫn được duy trì quanh 80%, tạo dư địa để các ngân hàng chủ động trích lập dự phòng và hạn chế tác động đến lợi nhuận.