Mùa báo cáo tài chính quý 1/2026 cho thấy ngành ngân hàng vẫn duy trì được nhịp tăng trưởng tích cực sau giai đoạn khó khăn của năm trước. Tuy nhiên, phía sau những con số lợi nhuận tăng hai chữ số là một bức tranh phân hóa ngày càng rõ nét giữa các nhóm ngân hàng.
CUỘC ĐUA TỚI MỤC TIÊU TRIỆU TỶ
Theo thống kê từ báo cáo tài chính hợp nhất của 27 ngân hàng niêm yết, tổng lợi nhuận trước thuế quý 1 tăng khoảng 14% so với cùng kỳ năm trước. Dòng tiền tín dụng phục hồi, nhu cầu vay vốn cải thiện cùng tăng trưởng thu nhập dịch vụ tiếp tục là động lực chính kéo lợi nhuận đi lên trong những tháng đầu năm.
Vietcombank tiếp tục giữ vị trí quán quân lợi nhuận toàn ngành với hơn 11.800 tỷ đồng, tăng khoảng 9% so với cùng kỳ. Trong khi đó, VietinBank gây chú ý khi lợi nhuận tăng vọt 63%, qua đó vượt nhiều ngân hàng lớn để vươn lên vị trí á quân toàn hệ thống.
Ở khối tư nhân, MB tiếp tục duy trì phong độ ổn định với lợi nhuận hơn 9.600 tỷ đồng, tăng 15% và giữ vị trí dẫn đầu nhóm ngoài quốc doanh.
Một diễn biến đáng chú ý khác là Techcombank đã vượt BIDV về lợi nhuận quý khi ghi nhận gần 8.900 tỷ đồng, tăng 23%, trong khi BIDV tăng 16% lên chưa đầy 8.600 tỷ đồng.
VPBank cũng trở thành điểm sáng lớn của quý đầu năm khi lợi nhuận tăng tới 58%, đạt hơn 7.900 tỷ đồng, vượt nhiều ngân hàng tư nhân lớn khác như HDBank để lọt nhóm dẫn đầu ngành.
Ngoài các “ông lớn”, nhóm ngân hàng quy mô trung bình cũng ghi nhận nhiều trường hợp tăng trưởng đột biến. ABBank dẫn đầu toàn ngành về tốc độ tăng trưởng lợi nhuận khi tăng tới 269% theo báo cáo riêng lẻ. PGBank tăng 187%, còn BVBank tăng 169%.
Ngược lại, một số nhà băng bắt đầu chịu áp lực lớn từ chi phí dự phòng và chất lượng tài sản suy yếu. SeABank ghi nhận lợi nhuận giảm 68%, Eximbank giảm 59%, còn Sacombank giảm 43%.
Cùng với lợi nhuận, quy mô tài sản của hệ thống tiếp tục mở rộng trong quý đầu năm.
BIDV vẫn là ngân hàng có tổng tài sản lớn nhất hệ thống với hơn 3,38 triệu tỷ đồng. Theo sau là VietinBank và Vietcombank với quy mô lần lượt khoảng 2,92 triệu tỷ và 2,55 triệu tỷ đồng.
Ở khối tư nhân, MB tiếp tục dẫn đầu với hơn 1,6 triệu tỷ đồng tài sản, trong khi VPBank đạt khoảng 1,37 triệu tỷ đồng sau khi tăng gần 9% chỉ sau ba tháng đầu năm.
Đáng chú ý, cuộc đua trở thành “ngân hàng triệu tỷ” đang nóng lên nhanh chóng trong nhóm tư nhân. Ngoài MB, VPBank, Techcombank và ACB đã vượt mốc triệu tỷ đồng tài sản, nhiều ngân hàng như HDBank hay SHB cũng đang tiến rất gần cột mốc này.
TĂNG TRƯỞNG TÍN DỤNG VƯỢT XA HUY ĐỘNG VỐN
Ở chiều hoạt động cốt lõi, tín dụng tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng nhất của toàn ngành.
Tính đến cuối quý 1/2026, tổng dư nợ cho vay khách hàng của 27 ngân hàng đạt hơn 14,16 triệu tỷ đồng, tăng 3,6% so với đầu năm – cao hơn đáng kể tốc độ tăng huy động vốn.
BIDV tiếp tục dẫn đầu hệ thống về cho vay với gần 2,43 triệu tỷ đồng dư nợ. VietinBank và Vietcombank lần lượt đứng sau với hơn 2 triệu tỷ đồng và 1,75 triệu tỷ đồng.
Trong nhóm ngoài quốc doanh, MB vẫn là ngân hàng cho vay lớn nhất với hơn 1,12 triệu tỷ đồng. Đáng chú ý nhất là VPBank khi lần đầu vượt mốc 1 triệu tỷ đồng tín dụng sau mức tăng hơn 10% chỉ trong quý đầu năm.
NCB, VPBank và HDBank là ba ngân hàng có tốc độ tăng trưởng tín dụng mạnh nhất hệ thống, đều ở mức hai chữ số. Đây cũng là nhóm được cấp hạn mức tăng trưởng tín dụng cao trong năm nay.
Nếu tín dụng đang tăng tốc, thì huy động vốn lại cho thấy dấu hiệu chậm lại rõ rệt.
Theo báo cáo tài chính quý 1/2026, tổng tiền gửi khách hàng của 27 ngân hàng chỉ tăng khoảng 0,6% so với cuối năm trước, thấp hơn nhiều so với mức tăng tín dụng 3,6%. Đây là mức chênh lệch khá lớn và phản ánh áp lực cạnh tranh huy động vốn đang gia tăng trong toàn hệ thống.
Đáng chú ý, có tới 12/27 ngân hàng ghi nhận tiền gửi khách hàng sụt giảm trong quý đầu năm – mức phân hóa mạnh hiếm thấy trong nhiều năm gần đây.
Nhóm ngân hàng quốc doanh vẫn giữ lợi thế áp đảo về quy mô huy động. BIDV tiếp tục dẫn đầu với hơn 2,14 triệu tỷ đồng tiền gửi khách hàng, theo sau là VietinBank với 1,82 triệu tỷ đồng và Vietcombank với khoảng 1,68 triệu tỷ đồng.
Ở khối tư nhân, MB, VPBank và HDBank là ba ngân hàng dẫn đầu về huy động. Trong đó, HDBank nổi lên là ngân hàng có tốc độ tăng tiền gửi mạnh nhất toàn hệ thống khi tăng hơn 10% chỉ sau một quý. VPBank cũng tăng gần 9%, trong khi nhiều ngân hàng khác bắt đầu ghi nhận áp lực suy giảm huy động.
Techcombank, ACB, TPBank, SeABank hay Saigonbank đều nằm trong nhóm sụt giảm tiền gửi khách hàng trong quý đầu năm.
Sự lệch pha giữa tăng trưởng tín dụng và huy động vốn đang khiến áp lực thanh khoản và chi phí vốn của nhiều ngân hàng bắt đầu tăng lên. Tuy nhiên, điều khiến thị trường quan tâm hơn cả lúc này lại nằm ở chất lượng tài sản.
NỢ XẤU “BỦA VÂY” TOÀN NGÀNH
Theo báo cáo tài chính của 27 ngân hàng niêm yết, tổng nợ xấu nội bảng đến cuối quý 1/2026 đã tăng lên hơn 292.000 tỷ đồng, tăng khoảng 11% so với cuối năm trước.
Điều đáng chú ý là làn sóng nợ xấu không còn xuất hiện cục bộ mà đang lan rộng trên toàn hệ thống. Chỉ có ba ngân hàng ghi nhận nợ xấu giảm trong quý đầu năm gồm VietinBank, Nam A Bank và ABBank.
BIDV hiện là ngân hàng có quy mô nợ xấu lớn nhất hệ thống với hơn 42.600 tỷ đồng, tăng thêm gần 7.700 tỷ đồng chỉ sau ba tháng.
Sacombank đứng ngay phía sau với khoảng 41.500 tỷ đồng nợ xấu. Trong khi đó, nhiều ngân hàng lớn khác như MB, SHB hay Vietcombank cũng ghi nhận nợ xấu tăng thêm hàng nghìn tỷ đồng.
Ở nhóm ngân hàng quy mô trung bình, áp lực còn thể hiện rõ hơn về tốc độ tăng. TPBank ghi nhận nợ xấu tăng tới 48%, còn Bac A Bank tăng 68%, PGBank tăng 64%.
Diễn biến này cho thấy áp lực chất lượng tài sản đang quay trở lại nhanh hơn dự báo, đặc biệt trong bối cảnh tín dụng tăng mạnh vào các lĩnh vực có độ nhạy cao như bất động sản và tiêu dùng.
