Hiệp định Đối tác Toàn diện và Tiến bộ xuyên Thái Bình Dương (CPTPP) - một hiệp định không có Mỹ đã được hình thành đang được kỳ vọng tạo nên bước ngoặt lớn nhưng cũng vô hình chung tạo nên áp lực cho chính phủ của ngài Trump.
Vào tháng 1/2018, trả lời phỏng vấn tại Diễn đàn Kinh tế thế giới Davos, Thụy Sĩ, ông Trump đã bày tỏ ý định sẽ cân nhắc việc quay lại Hiệp định TPP của Mỹ khi những thỏa thuận tốt hơn cho Mỹ được ghi nhận."
Tôi đã tham gia Hiệp định Đối tác xuyên Thái Bình Dương (TPP) nếu chúng ta đạt được thỏa thuận tốt hơn về thực chất", ông nói, "Thoả thuận trước đây rất kinh khủng!".
Gần đây, trong cuộc họp báo chung với Thủ tướng Úc Malcolm Turnbull tại Washington ngày 23/2, ông Trump cũng đã đề cập tới khả năng Mỹ sẽ tham gia TPP "nhưng phải đưa cho chúng tôi một thỏa thuận tốt hơn nhiều".
Càng gần ngày ký kết TPP -11, tần xuất Mỹ thể hiện ý định quay lại TPP ngày càng dày thêm nhưng với một điều kiện là các thoả thuận và điều kiện phải có lợi với Mỹ nhiều hơn.
Thứ nhất, Hiệp định CPTPP mới đã trải qua nhiều tháng nỗ lực đàm phán và xây dựng lại của 11 nước thành viên, nhiều cân đối và tính toán giữa các bên đã được thực hiện kĩ càng trên cơ sở hợp tác "toàn diện" và "tiến bộ". Hầu như tất cả những dấu ấn của Mỹ trong bản tài liệu TPP cũ đã bị loại bỏ, đó chủ yếu là các vấn đề về sở hữu trí tuệ và đầu tư.
Nếu Hoa Kỳ trở lại thì cuộc đàm phán sẽ trở nên rất khó khăn, thậm chí đi vào bế tắc, khi các bên không chịu nhượng bộ nhau. "Kể cả khi Tổng thống Trump nghiêm túc thì việc tái đàm phán cũng tốn nhiều thời gian và công sức", bà Wendy Cutler - Phó Viện trưởng Viện nghiên cứu Chính sách Xã hội châu Á cho biết.
Thứ hai, Tổng thống Trump kể từ thời điểm nhậm chức đến nay vẫn luôn kiên định ủng hộ con đường đối thoại song phương, đơn lẻ giữa từng quốc gia, coi chúng là những thỏa thuận công bằng và tương xứng hơn với nước Mỹ, điều mà các hiệp định đa phương không làm được, cho thấy rõ xu thế bảo thủ của ông. Các thông điệp về việc tái gia nhập TPP mà chính quyền Tổng thống Trump đưa ra gần đây còn khá mơ hồ, chung chung, cùng những quan điểm hết sức cứng rắn.
Trong thời gian này, Mỹ vẫn đang tiến hành đàm phán lại Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) với Canada và Mexico – 2 trên 11 nước thành viên của CPTPP. Nhưng sau 6 vòng đàm phán (tháng 1/2018), các nước thành viên NAFTA vẫn không thể ra tuyên bố chung, làm cho thời hạn đàm phán lại có thể kéo dài đến sang năm. Có khá nhiều nội dung tương đồng giữa NAFTA và TPP cũ, cho thấy ông Trump vẫn không hề nhượng bộ.
Hiệp định CPTPP mới đã bổ sung nhiều điều khoản về quy trình rút lui, gia nhập, rà soát lại CPTPP trong tương lai, tạo điều kiện thuận lợi cho các nước gia nhập sau, trong đó kỳ vọng lớn nhất là sự trở lại của Hoa Kỳ. Một số thành viên chủ chốt trong CPTPP như Nhật Bản, Úc vẫn hy vọng và chào đón Mỹ quay lại bàn đàm phán, nhưng đều bày tỏ quan ngại về khả năng này nếu ông Trump vẫn tiếp tục đàm phán với thái độ khó khăn.
