Trước và trong ngày vía Thần Tài, thị trường vàng trong nước luôn ghi nhận sức mua tăng mạnh. Cùng với nhu cầu tích trữ, mua bán vàng của người dân, thời gian gần đây trên mạng xã hội xuất hiện thông tin lan truyền cho rằng từ tháng 2/2026, người dân đeo vàng hoặc cất giữ vàng nếu không có hóa đơn, chứng từ sẽ bị cơ quan chức năng tịch thu. Trước luồng thông tin gây hoang mang này, Bộ Công an đã lên tiếng làm rõ.
Bộ Công an cho biết quy định về “tịch thu số vàng” được nêu tại khoản 8 và khoản 9 Điều 28 Nghị định 340/2025/NĐ-CP ngày 25/12/2025 của Chính phủ, có hiệu lực từ ngày 9/2/2026. Đây là hình thức xử phạt bổ sung, chỉ áp dụng đối với các hành vi vi phạm quy định về hoạt động kinh doanh vàng, không phải biện pháp quản lý đối với người dân sở hữu vàng hợp pháp.
Cụ thể, việc tịch thu vàng chỉ được áp dụng trong các trường hợp như: Sản xuất, kinh doanh, mua bán vàng miếng khi không có giấy phép theo quy định; xuất khẩu, nhập khẩu vàng nguyên liệu hoặc vàng miếng không có giấy phép của cơ quan có thẩm quyền; thực hiện các hoạt động kinh doanh vàng khác khi chưa được cấp phép theo quy định pháp luật.
Như vậy, đối tượng bị xử phạt và có thể bị tịch thu vàng là các tổ chức, cá nhân vi phạm pháp luật trong hoạt động kinh doanh vàng. Quy định này không áp dụng đối với người dân đeo vàng trang sức, cất giữ vàng hợp pháp phục vụ nhu cầu sinh hoạt, tích trữ tài sản cá nhân. Bộ Công an khẳng định, thông tin cho rằng từ tháng 2/2026 người dân đeo vàng phải xuất trình hóa đơn, chứng từ nếu không sẽ bị tịch thu là không đúng sự thật.
Đáng chú ý, quy định về tịch thu vàng trong trường hợp vi phạm không phải là chính sách mới. Nội dung này cơ bản kế thừa quy định tại khoản 8 và khoản 9 Điều 24 Nghị định 88/2019/NĐ-CP, văn bản đã hết hiệu lực từ ngày 9/2/2026.
Điều này cho thấy chính sách quản lý hoạt động kinh doanh vàng của Nhà nước được thực hiện nhất quán, không có sự thay đổi theo hướng siết chặt đối với người dân sở hữu vàng hợp pháp như những tin đồn lan truyền trên mạng xã hội trong thời gian qua.
Theo Nghị định 340/2025/NĐ-CP, các hành vi vi phạm nghiêm trọng như: sản xuất, kinh doanh mua bán vàng miếng không có giấy phép do Ngân hàng Nhà nước cấp; xuất nhập khẩu vàng nguyên liệu hoặc vàng miếng trái phép; kinh doanh vàng khi chưa được cấp phép… sẽ bị phạt tiền từ 300 - 400 triệu đồng.
Ngoài phạt tiền, cơ quan chức năng còn áp dụng hình phạt bổ sung là tịch thu toàn bộ số vàng vi phạm (tang vật). Các cơ sở tái phạm hoặc vi phạm nghiêm trọng có thể bị đình chỉ hoạt động kinh doanh, đình chỉ nhập khẩu hoặc thu hồi giấy phép.
Đối với các hành vi vi phạm khác, mức xử phạt được quy định cụ thể như: Phạt 200 - 300 triệu đồng đối với hành vi sản xuất vàng miếng không đúng quy định; sử dụng vàng nguyên liệu nhập khẩu sai mục đích; kinh doanh qua đại lý ủy nhiệm khi tái phạm.
Phạt 80 - 100 triệu đồng đối với hành vi kinh doanh mua bán vàng miếng sai quy định (trừ trường hợp đặc biệt); mang vàng xuất nhập cảnh trái phép (không thuộc lĩnh vực hải quan).
Bên cạnh câu chuyện xử phạt, vấn đề nghĩa vụ thuế đối với giao dịch vàng cũng đang được người dân quan tâm. Theo Luật Thuế thu nhập cá nhân số 109/2025/QH15, có hiệu lực từ ngày 1/7/2026, thu nhập từ chuyển nhượng vàng miếng thuộc nhóm thu nhập chịu thuế.
Theo quy định tại Điều 19, thuế thu nhập cá nhân được xác định bằng giá chuyển nhượng nhân (x) với thuế suất 0,1%. Điều này đồng nghĩa, chỉ chuyển nhượng vàng miếng mới phát sinh nghĩa vụ thuế; còn chuyển nhượng vàng trang sức, vàng nhẫn không thuộc diện chịu thuế thu nhập cá nhân.
Chuyên gia ngành thuế lưu ý, để xác định chính xác nghĩa vụ thuế, cần lưu ý ba vấn đề: Thứ nhất, ngưỡng giá trị chuyển nhượng vàng miếng chịu thuế hiện chưa được xác định cụ thể, do Chính phủ sẽ ban hành văn bản hướng dẫn. Thứ hai, thời điểm áp dụng thu thuế chỉ có thể diễn ra sau ngày 1/7/2026, thời điểm luật có hiệu lực. Thứ ba, dù luật quy định thuế suất 0,1%, Chính phủ vẫn có quyền điều chỉnh thuế suất phù hợp với lộ trình quản lý thị trường vàng trong từng giai đoạn.
Như vậy, trước ngày 1/7/2026, việc chuyển nhượng vàng miếng dù thanh toán bằng tiền mặt hay chuyển khoản vào tài khoản cá nhân chưa phát sinh nghĩa vụ thuế thu nhập cá nhân. Các quy định mới chỉ có thể được áp dụng sau thời điểm này.
Trong bối cảnh nhu cầu mua bán vàng gia tăng mạnh vào ngày vía Thần Tài, việc nắm rõ các quy định pháp luật giúp người dân yên tâm giao dịch, đồng thời tránh bị ảnh hưởng bởi những thông tin sai lệch, chưa được kiểm chứng lan truyền trên mạng xã hội.