Năm nào cũng vậy, cứ đến mùng 10 tháng Giêng – ngày vía Thần Tài – là trước cửa các tiệm vàng lại xuất hiện những hàng người kéo dài. Có người đi từ sớm, có người tranh thủ giờ nghỉ trưa, tất cả chỉ để mua một chút vàng “lấy may”.
Giữa nhịp sống hiện đại, hình ảnh ấy vẫn lặp lại đều đặn như một nghi thức mở màn cho năm tài chính mới. Cùng với lì xì đầu xuân, mua vàng dường như trở thành lời cam kết thầm lặng: năm nay phải khá hơn năm trước.
Nhưng điều thú vị nằm ở chỗ: phía sau hành vi tưởng như thuần phong tục ấy lại là một cơ chế tâm lý rất hiện đại.
Dẫn từ báo cáo của quỹ đầu tư Dragon Capital, năm 2008, Richard H. Thaler, nhà kinh tế học người Mỹ (đoạt giải Nobel Kinh tế năm 2017) và giáo sư Cass Robert Sunstein từ Đại học Harvard đã đưa ra khái niệm “Cú hích” (Nudge) trong cuốn sách cùng tên.
Theo hai tác giả, lý thuyết “Cú hích” đưa ra ý tưởng rằng cách định hình môi trường, hay còn gọi là kiến trúc sự lựa chọn, có thể điều hướng hành vi con người trong việc lựa chọn một phương án nhất định. Yếu tố then chốt của “Cú hích” là khả năng giúp cá nhân duy trì quyền tự do lựa chọn và kiểm soát được các quyết định của mình một cách tự nhiên và nhẹ nhàng nhất.
Nhìn từ góc độ đó, các chuyên gia Dragon Capital đánh giá, ngày vía Thần Tài ở Việt Nam chính là một “cú hích” mang màu sắc văn hóa. Nó tạo ra một khung thời gian đặc biệt – một thời điểm mà việc mở hầu bao để tích lũy trở nên hợp lý, thậm chí được khuyến khích bởi niềm tin tập thể.
Không ai bị bắt buộc mua vàng. Nhưng bối cảnh xã hội, câu chuyện về may mắn và sự khởi đầu suôn sẻ đã vô hình trung khiến quyết định ấy trở nên dễ dàng hơn rất nhiều.
Song đó chưa phải tất cả.
Theo nghiên cứu về Hiệu ứng Khởi đầu mới (The Fresh Start Effect) từ các nhà khoa học hành vi tại trường kinh doanh Wharton, Đại học Pennsylvania (Mỹ) được đăng tải trên tạp chí Management Science (2014), những mốc thời gian mang tính biểu tượng như đầu năm mới, đầu tháng, hay sinh nhật kích hoạt hai cơ chế tâm lý quan trọng.
Thứ nhất, chúng tạo ra ranh giới giữa quá khứ và hiện tại, giúp chúng ta gác lại những khó khăn, thất bại của năm cũ để bước vào một năm mới với tâm thế “làm lại từ đầu” – một phiên bản tốt hơn, sung túc và may mắn hơn.
Thứ hai, những cột mốc này kéo chúng ta ra khỏi những lo toan thường nhật để nhìn nhận cuộc đời một cách tổng thể, từ đó thôi thúc những hành động mang tính biểu tượng cho cả một năm phía trước.
Nói cách khác, việc thực hiện một giao dịch tài chính vào ngày Thần Tài không chỉ là mua vận may, mà đó còn là thời điểm “tâm lý vàng” để mỗi người gửi gắm khát vọng cho một năm thịnh vượng.
Nếu mục đích cốt lõi của việc mua vàng ngày Thần Tài là tích lũy và tìm kiếm sự may mắn về tài chính, thì trong kỷ nguyên mới, chứng chỉ quỹ đầu tư cũng là loại tài sản phù hợp để hiện thực hóa ý nghĩa này một cách hiệu quả.
Thay vì tiêu tốn thời gian xếp hàng nhiều giờ, phải chấp nhận mức chênh lệch giá mua - bán lớn như vàng vật chất và bị giới hạn về số lượng vàng được mua, nhà đầu tư hiện nay có thể dễ dàng ngồi nhà mua chứng chỉ quỹ qua internet chỉ với vài thao tác đơn giản.
Thay vì phụ thuộc vào biến động của một loại hàng hóa đơn lẻ, việc chọn chứng chỉ quỹ giúp vốn đầu tư của bạn được hòa vào dòng chảy của những doanh nghiệp đầu ngành — những tổ chức trực tiếp tạo ra công ăn việc làm, giá trị thặng dư cho nền kinh tế và đang nhận được sự hỗ trợ lớn từ Chính phủ.
“Theo góc nhìn tích cực, bạn cũng có thể xem việc mua chứng chỉ quỹ đầu năm là hình thức “nhận vía may mắn” từ những công ty hàng đầu Việt Nam. Đây cũng là sự chuyển dịch từ việc nắm giữ tài sản tĩnh sang đồng hành và tận hưởng thành quả tăng trưởng của các doanh nghiệp dẫn dắt nền kinh tế”, các chuyên gia Dragon Capital phân tích.
Xét về mặt hiệu suất đầu tư, chứng chỉ quỹ cũng cho thấy mức lợi nhuận hoàn toàn không thua kém các kênh tích sản truyền thống. Minh chứng thực tế từ quỹ mở DCDS – quỹ cổ phiếu có 22 năm lịch sử trên thị trường Việt Nam, được vận hành bởi Dragon Capital – đã cho thấy mức lợi nhuận ấn tượng.
Chỉ riêng trong năm 2025, tăng trưởng của quỹ đạt xấp xỉ 33%. Nhìn theo khung thời gian dài hơn, tăng trưởng lũy kế 3 năm gần nhất của DCDS đạt tới 110%, tương ứng với mức lợi nhuận bình quân 28%/năm.
“Với hiệu suất này, tài sản của nhà đầu tư có thể nhân đôi chỉ sau khoảng 2,5 năm nắm giữ. Con số này không chỉ là sự may mắn, mà là kết quả của nội tại các doanh nghiệp trong danh mục đầu tư của quỹ và sức mạnh của lãi kép theo thời gian”, theo Dragon Capital.
