Tuy nhiên, doanh nghiệp vẫn phải giải hàng loạt bài toán khó và chứng minh năng lực thực tế qua các dự án. Thay vì chỉ dừng ở các đề xuất trên giấy, tập đoàn này đang thiết lập năng lực thực tế từ công trường đến nhà máy chế tạo cơ khí trong nước.
CỤC DIỆN ĐƯỜNG SẮT TỐC ĐỘ CAO BẮC – NAM: TỪ LONG TRANH HỔ ĐẤU ĐẾN MỘT MÌNH MỘT CHỢ?
Dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam đang bước vào giai đoạn chuẩn bị đầu tư then chốt. Theo thông tin Chính phủ công bố vào tháng 9/2026, dự án tiếp tục hoàn thiện các thủ tục chuẩn bị đầu tư và lựa chọn đơn vị tư vấn, hướng tới mục tiêu khởi công vào tháng 12/2027. Trước đó, thông báo của Chính phủ đầu năm 2026 yêu cầu các cơ quan chức năng làm rõ cơ sở lựa chọn công nghệ, đánh giá toàn diện các yếu tố kinh tế - kỹ thuật, phương án vận hành và khả năng chuyển giao công nghệ.
Về mặt triển khai kỹ thuật, Bộ Xây dựng được giao nghiên cứu phương án phân chia các gói thầu từ hạ tầng, nhà ga đến phương tiện, thiết bị và vật tư theo hướng ưu tiên sử dụng sản phẩm, dịch vụ sản xuất trong nước. Cách tiếp cận phân tách gói thầu này mở ra cơ hội cho các doanh nghiệp nội địa tham gia vào từng mắt xích của chuỗi giá trị dự án thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào tổng thầu nước ngoài.
Cập nhật mới nhất, ngày 6/11, Ban Quản lý dự án Thăng Long, Bộ Xây dựng đã tiến hành mở hồ sơ đề xuất gói thầu TV-02 thuộc dự án đường sắt tốc độ cao trên trục Bắc - Nam, với giá trị gần 10.800 tỷ đồng. Đây là gói thầu tư vấn có quy mô lớn, bao gồm khảo sát, lập báo cáo nghiên cứu khả thi, hoàn thiện thiết kế kỹ thuật tổng thể (FEED) và xây dựng hồ sơ mời thầu để phục vụ các bước triển khai tiếp theo của dự án.
Trong bức tranh đăng ký tham gia đầu tư của khu vực tư nhân trước đó, thị trường ghi nhận sự góp mặt của nhiều doanh nghiệp, nổi bật là Vingroup và Tập đoàn Trường Hải (THACO), bên cạnh một số đơn vị khác còn hạn chế về năng lực tài chính lẫn kinh nghiệm công nghiệp nặng. Tuy nhiên, sau khi Vingroup quyết định rút khỏi dự án để tập trung nguồn lực cho các dự án trọng điểm đang triển khai, THACO trở thành cái tên tư nhân nhận được nhiều sự chú ý nhất.
Từ tháng 5/2025, doanh nghiệp này đã gửi đề xuất phương án đầu tư toàn tuyến với tổng mức vốn dự kiến khoảng 61,35 tỷ USD (chưa bao gồm chi phí giải phóng mặt bằng) và tiến độ thi công trong 7 năm. Phương án tài chính của THACO gồm 20% vốn chủ sở hữu cùng nguồn huy động hợp pháp trong nước, 80% còn lại là vốn vay kèm kiến nghị Chính phủ bảo lãnh và hỗ trợ lãi vay. Giữa bối cảnh các tiêu chuẩn kỹ thuật và cơ chế phân bổ rủi ro vẫn đang được thẩm định độc lập, THACO lựa chọn cách chứng minh năng lực bằng việc trực tiếp tham gia các dự án đường sắt đô thị metro làm bước đệm thực hành.
BỆ PHÓNG THỰC CHỨNG
Để không bị động trước quy mô của dự án quốc gia, hệ sinh thái THACO đang dàn quân vào hàng loạt dự án đường sắt đô thị tại TP.HCM và miền Trung. Trong nội bộ, nhiệm vụ được phân định rạch ròi: Công ty cổ phần Đầu tư Địa ốc Đại Quang Minh đảm nhận vai trò đầu tư - xây dựng hạ tầng, còn THACO INDUSTRIES phụ trách phát triển năng lực chế tạo cơ khí và tiếp nhận chuyển giao công nghệ.
Dự án có tính chất thực chứng rõ nét nhất hiện nay là tuyến metro số 2 Bến Thành - Tham Lương (TP.HCM). Tuyến dài khoảng 11,3 km (gồm 9,3 km đi ngầm và 2 km đi trên cao), sử dụng vốn ngân sách thành phố và đã khởi công ngày 15/1/2026. Tại dự án này, liên danh do THACO đứng đầu đảm nhận gói thầu tổng thầu EPC bao trùm từ thiết kế, mua sắm thiết bị đến thi công xây lắp. Theo cập nhật của Ban Quản lý Đường sắt đô thị TP.HCM (MAUR) vào tháng 9/2026, liên danh đang hoàn thiện thiết kế chi tiết và triển khai thi công thực địa tại nhiều nhà ga.
Từ bàn đạp Bến Thành - Tham Lương, dấu chân của hệ sinh thái THACO tiếp tục mở rộng sang hành lang kết nối trung tâm TP.HCM với sân bay Long Thành. Cụ thể, đoạn metro Bến Thành - Thủ Thiêm dài khoảng 6,78 km (tổng mức đầu tư 36.744 tỷ đồng) do Đại Quang Minh làm nhà đầu tư theo hợp đồng BT đã khởi công từ tháng 4/2026 và dự kiến hoàn thành từ quý 3/2030. Theo cập nhật ngày 25/10 của HĐND TP.HCM, tuyến nối tiếp Thủ Thiêm - Long Thành cũng đang chuẩn bị khởi công.
Tại miền Trung, Đại Quang Minh được thành phố Đà Nẵng chấp thuận lập hồ sơ đề xuất tuyến đường sắt đô thị theo phương thức PPP dài hơn 103 km nối sân bay Đà Nẵng với Hội An, Tam Kỳ và sân bay Chu Lai (giai đoạn đầu khoảng 30,2 km).
Dù các dự án tại Đà Nẵng mới ở bước nghiên cứu đề xuất và tiêu chuẩn kỹ thuật của đường sắt đô thị có khoảng cách đáng kể so với đường sắt tốc độ cao liên vùng, chuỗi công trình này vẫn mang lại không gian thực hành thực tế cho cả đội ngũ xây lắp lẫn dây chuyền sản xuất toa xe của THACO.
LIÊN MINH NGOẠI LỰC
Song song với việc gom việc từ các dự án địa phương, THACO giải bài toán thiếu hụt kinh nghiệm lõi bằng chiến lược bắt tay với hai đối tác quốc tế có thế mạnh chuyên biệt ở hai cấu phần của ngành đường sắt: China Railway Group Limited (CREC) của Trung Quốc về xây dựng hạ tầng và Hyundai Rotem của Hàn Quốc về chế tạo phương tiện.
Ở mảng hạ tầng, CREC là đối tác liên danh tổng thầu EPC cùng THACO tại metro số 2. Tập đoàn đường sắt Trung Quốc này sở hữu danh mục dự án quốc tế quy mô lớn như tuyến đường sắt tốc độ cao Jakarta - Bandung (Indonesia) hay tuyến Trung Quốc- Lào, với thế mạnh tập trung vào đường sắt tốc độ cao, cầu nhịp lớn, hầm dài và điện khí hóa. Thông tin cấp phép xây dựng tháng 10/2026 tại TP.HCM ghi nhận China Railway Sixth Group (đơn vị thành viên của CREC) trực tiếp đảm nhận vai trò nhà thầu phụ thi công các hạng mục kỹ thuật phức tạp như nhà ga ngầm, hầm khoan, đoạn đào hở, cầu cạn, khu depot và lắp đặt đường ray.
Đáng chú ý, hệ sinh thái của CREC sở hữu CREG - đơn vị chế tạo máy đào hầm TBM với công suất công bố 280 máy mỗi năm, đã bàn giao hơn 1.700 thiết bị tới 36 quốc gia. Thực tế thi công tại dự án đường sắt tốc độ cao Thâm Quyến + Sán Vĩ (tốc độ thiết kế 350 km/h) hồi tháng 2/2025 cho thấy đơn vị của CREC đã vận hành cỗ máy TBM Pingshan East-4 đường kính 14,34 m, dài 122 m để đào đoạn hầm dài hơn 5,1 km.
Ở mảng phương tiện, THACO lựa chọn Hyundai Rotem - doanh nghiệp Hàn Quốc có hơn 40 năm kinh nghiệm phát triển phương tiện đường sắt tại 40 quốc gia, đạt doanh thu mảng đường sắt năm 2025 gần 2.090 tỷ won (tăng 39,7% và chiếm khoảng 36% tổng doanh thu). Năng lực công nghệ cao của hãng được kiểm chứng qua các thế hệ tàu tốc độ cao KTX sử dụng công nghệ động lực phân tán, tiêu biểu là mẫu KTX-Cheongryong vận hành thương mại từ tháng 5/2024 với tốc độ tối đa 320 km/h, hay dự án xuất khẩu tàu trên nền tảng KTX-Eum khai thác thương mại trên tuyến Tashkent – Khiva dài 1.020 km tại Uzbekistan từ tháng 5/2026. Tại Hà Nội hồi tháng 10/2026, hãng cũng trưng bày mẫu tàu thế hệ mới EMU-370 công suất 560 kW (dự kiến thương mại hóa năm 2031).
Trong hợp tác với THACO, cột mốc cụ thể nhất là hợp đồng ký tháng 4/2026 cung cấp 162 toa xe metro cho TP.HCM, gồm 6 toa hoàn thiện tại Hàn Quốc và 156 bộ linh kiện (CKD) để THACO lắp ráp trong nước. Tiếp đó, hợp đồng chi tiết tháng 6/2026 quy định việc chuyển giao tài liệu thiết kế, quy trình sản xuất, quản lý chất lượng và đào tạo kỹ sư Việt Nam tại Hàn Quốc lẫn hiện trường. Mô hình này tương đồng với cách Hyundai Rotem từng chuyển giao sản xuất 65 đoàn tàu tại Queensland (Australia).
NỀN MÓNG NỘI ĐỊA HÓA CHO THAM VỌNG LỚN
Để có mặt bằng vật chất tiếp nhận các dây chuyền từ đối tác nước ngoài và đáp ứng chủ trương ưu tiên nội địa hóa của Bộ Xây dựng, THACO đang xúc tiến đầu tư Tổ hợp Công nghiệp đường sắt và Cơ khí đa dụng quy mô 320 ha tại Bình Cơ (thuộc khu công nghiệp chuyên ngành cơ khí và công nghiệp hỗ trợ 786 ha ở TP.HCM).
Theo quy hoạch công bố, tổ hợp này tích hợp đầy đủ các phân khu từ sản xuất thân vỏ hợp kim nhôm, gia công chính xác, hàn, xử lý bề mặt đến lắp ráp, thử nghiệm và sửa chữa phương tiện. Danh mục thiết bị dự kiến đầu tư gồm dây chuyền đùn ép nhôm lực ép tới 10.000 tấn, hệ thống gia công chi tiết khổ lớn dài 25 m, cổng hàn thông minh và hệ thống sơn tự động bằng robot. Song song với việc chuẩn bị nhà máy, trong thông điệp điều hành năm 2026, Chủ tịch HĐQT THACO Trần Bá Dương cũng đặt mục tiêu tiếp nhận công nghệ khoan hầm, sản xuất bê tông đúc sẵn, thi công cầu cạn và tự phát triển thiết bị chuyên dụng, hệ thống điều khiển.
Dù cấu hình tổ hợp 320 ha hiện vẫn trong quá trình đầu tư và cần thời gian kiểm chứng qua khâu lắp đặt, nghiệm thu thực tế, cách bố trí này cho thấy sự kết nối chặt chẽ giữa công trường và nhà máy.
Lộ trình rõ ràng nhất của THACO trong giai đoạn trước mắt vẫn nằm ở việc hoàn thành các cam kết tại các tuyến metro ở TP.HCM, đưa tổ hợp cơ khí 320 ha vào vận hành đúng tiến độ và làm chủ quy trình lắp ráp, kiểm soát chất lượng 156 toa xe CKD cùng Hyundai Rotem. Kết quả thực thi tại các công trường và nhà máy này sẽ là dữ liệu thực tế quyết định năng lực tham gia của doanh nghiệp khi các gói thầu của dự án đường sắt tốc độ cao Bắc - Nam chính thức được triển khai.