Phòng WTO và Hội nhập, Ban Pháp chế Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI) vừa phát đi thông tin tới cộng đồng doanh nghiệp về đề xuất mới của Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (USTR) liên quan đến lao động cưỡng bức. Theo đó, hàng hóa xuất khẩu từ Việt Nam có thể đối mặt với mức thuế bổ sung 12,5% nếu đề xuất này được thông qua sau quá trình tham vấn công khai.
Theo thông tin từ Phòng WTO và Hội nhập, Ban Pháp chế VCCI, ngày 2/6/2026, USTR đã công bố kết luận điều tra và đề xuất các biện pháp xử lý đối với 60 nền kinh tế theo Mục 301 của Đạo luật Thương mại năm 1974. Cuộc điều tra tập trung vào việc các nền kinh tế bị cho là chưa ban hành hoặc thực thi hiệu quả lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa được sản xuất bằng lao động cưỡng bức.
Trong danh sách được công bố, Việt Nam nằm trong nhóm 54 nền kinh tế bị đánh giá là “không ban hành và không thực thi hiệu quả” lệnh cấm nhập khẩu hàng hóa sản xuất bằng lao động cưỡng bức. Đây là nhóm chịu mức đánh giá nghiêm ngặt hơn so với 6 nền kinh tế chỉ bị kết luận “không thực thi hiệu quả”, bao gồm Canada, Ecuador, Liên minh châu Âu, Indonesia, Mexico và Pakistan.
Theo phân tích của VCCI, mặc dù phía Việt Nam đã có văn bản giải trình với Hoa Kỳ về các biện pháp phòng ngừa, phát hiện và xóa bỏ lao động cưỡng bức, USTR vẫn cho rằng Việt Nam chưa thiết lập một cơ chế pháp lý trực tiếp cấm nhập khẩu các sản phẩm liên quan.
Đáng chú ý, USTR đề xuất áp thuế bổ sung đối với hàng hóa nhập khẩu từ các nền kinh tế thuộc diện điều tra. Theo đó, mức thuế suất 10% được áp dụng đối với các nền kinh tế đã ban hành lệnh cấm nhập khẩu hoặc có cam kết tương tự với Hoa Kỳ; trong khi mức 12,5% được đề xuất áp dụng đối với các nền kinh tế còn lại, bao gồm Việt Nam.
Đối với cộng đồng doanh nghiệp xuất khẩu, đây là diễn biến cần được theo dõi sát sao. Hoa Kỳ hiện là thị trường xuất khẩu lớn nhất của Việt Nam, vì vậy nếu đề xuất được thông qua, nhiều ngành hàng chủ lực như dệt may, da giày, đồ gỗ, điện tử và thủy sản có thể chịu tác động đáng kể do chi phí gia tăng và sức cạnh tranh suy giảm.
VCCI cũng lưu ý rằng báo cáo điều tra của phía Hoa Kỳ đề cập tới một số chuỗi cung ứng nhạy cảm như bông thô và polysilicon - nguyên liệu quan trọng trong ngành năng lượng mặt trời. Điều này cho thấy yêu cầu về minh bạch nguồn gốc nguyên liệu, truy xuất xuất xứ và kiểm soát chuỗi cung ứng đang ngày càng trở thành yếu tố then chốt trong hoạt động xuất khẩu.
Tuy nhiên, theo VCCI, toàn bộ nội dung nêu trên hiện mới dừng ở mức đề xuất và chưa phải quyết định cuối cùng của phía Hoa Kỳ. USTR dự kiến tiếp nhận ý kiến bằng văn bản đến ngày 6/7/2026 trước khi tổ chức các phiên điều trần công khai vào ngày 7/7/2026.
Trong bối cảnh đó, VCCI khuyến nghị các doanh nghiệp chủ động rà soát chuỗi cung ứng, tăng cường kiểm soát nguồn gốc nguyên liệu đầu vào, đồng thời phản ánh kịp thời những khó khăn và đánh giá tác động để phục vụ công tác xây dựng ý kiến gửi tới phía Hoa Kỳ.
VCCI cho biết sẽ tiếp tục thu thập thông tin từ cộng đồng doanh nghiệp nhằm xây dựng bản bình luận chính thức gửi USTR trước thời hạn quy định, qua đó góp phần bảo vệ lợi ích của doanh nghiệp Việt Nam trong quá trình tham vấn chính sách.
