Từ ngày 1/6/2026, Việt Nam sẽ chính thức áp dụng đại trà xăng sinh học E10 trên toàn quốc, đánh dấu bước chuyển quan trọng trong lộ trình phát triển nhiên liệu xanh và giảm phụ thuộc vào xăng khoáng truyền thống.
E10 là loại xăng pha trộn 10% ethanol nhiên liệu và 90% xăng khoáng. Ethanol được sản xuất từ các nguyên liệu sinh học như sắn, mía, ngô hay mật rỉ đường nên được xem là nhiên liệu tái tạo, thân thiện hơn với môi trường so với xăng truyền thống.
Theo Hiệp hội Nhiên liệu sinh học Việt Nam, cả nước hiện có khoảng 6 nhà máy sản xuất ethanol nhiên liệu với tổng công suất thiết kế khoảng 500.000–600.000 m3 mỗi năm.
Tuy nhiên, nhiều năm qua, do nhu cầu xăng sinh học tăng chậm, phần lớn nhà máy chỉ hoạt động khoảng 30–40% công suất, thậm chí có thời điểm phải tạm dừng vận hành.
Với mức tiêu thụ xăng hiện nay khoảng 1 triệu m3 mỗi tháng, nhu cầu ethanol để phối trộn E10 ước tính lên tới khoảng 100.000 m3/tháng. Trong khi đó, nguồn cung nội địa hiện chỉ đáp ứng khoảng 25.000 m3/tháng. Phần còn lại phải nhập khẩu từ Mỹ, Brazil, Thái Lan hay Argentina.
Theo ước tính của giới phân tích, việc triển khai E10 có thể khiến nhu cầu nhập khẩu ethanol của Việt Nam tăng gấp nhiều lần hiện nay, lên khoảng 1 triệu tấn/năm với giá trị xấp xỉ 1 tỷ USD.
Nếu trong tương lai Việt Nam nâng tỷ lệ phối trộn lên E20 như nhiều quốc gia đang áp dụng, quy mô thị trường ethanol còn có thể tăng mạnh hơn nữa.
Không chỉ tác động tới thị trường xăng dầu, việc triển khai E10 còn kéo theo sự dịch chuyển lớn trong chuỗi giá trị năng lượng – từ doanh nghiệp đầu mối xăng dầu, logistics, kho bãi đến các nhà sản xuất ethanol và vùng nguyên liệu nông nghiệp.
PETROLIMEX VÀ PV OIL NẮM LỢI THẾ LỚN
Theo giới phân tích, nhóm hưởng lợi rõ rệt nhất từ E10 được đánh giá là các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu sở hữu hệ thống pha chế, kho bãi và logistics quy mô lớn bởi ethanol có yêu cầu bảo quản và phối trộn nghiêm ngặt hơn xăng khoáng thông thường.
Trong đó, Tập đoàn Xăng dầu Việt Nam (Petrolimex – mã chứng khoán: PLX) đang là doanh nghiệp có lợi thế nổi bật nhất nhờ mạng lưới phủ rộng toàn quốc cùng hệ thống phối trộn quy mô lớn.
Theo Bộ Công Thương, Petrolimex hiện sở hữu công suất phối trộn khoảng 455.000 m3/tháng và đang mở rộng lên 550.000 m3/tháng. Riêng trong tháng 4, doanh nghiệp đã nhập gần 40.000 m3 ethanol để chuẩn bị cho việc triển khai đại trà E10.
Petrolimex cho biết đã hoàn tất nâng cấp hệ thống kho bể, pha chế và phân phối trên gần 2.800 cửa hàng xăng dầu trên toàn quốc kể từ ngày 20/5.
Không kém cạnh, Tổng công ty Dầu Việt Nam (PV OIL – mã chứng khoán: OIL) cũng đang tăng tốc mạnh mẽ. Doanh nghiệp hiện sở hữu khoảng 12 cơ sở phối trộn nhiên liệu sinh học và đã triển khai kinh doanh E10 tại gần 1.000 cửa hàng xăng dầu từ giữa tháng 5.
PV OIL đồng thời nâng tổng công suất pha chế lên gần 4 triệu m3 mỗi năm nhằm đón đầu nhu cầu tăng mạnh khi E10 được triển khai trên diện rộng.
Theo đánh giá của Công ty Chứng khoán Vietcap, các doanh nghiệp phân phối nhỏ hơn sẽ gặp áp lực lớn về vốn đầu tư nếu muốn tham gia sâu vào thị trường E10. Họ buộc phải lựa chọn giữa việc mua xăng E10 pha sẵn từ các đầu mối lớn hoặc tự đầu tư hệ thống phối trộn mới.
Điều này tạo lợi thế cạnh tranh đáng kể cho Petrolimex và PV OIL khi hai doanh nghiệp có thể mở rộng nguồn thu từ dịch vụ pha chế, logistics và phân phối nhiên liệu sinh học, thay vì chỉ kinh doanh xăng khoáng truyền thống.
Kết quả kinh doanh gần đây cũng cho thấy vị thế ngày càng lớn của các doanh nghiệp đầu ngành. Trong 6 tháng đầu năm 2025, sản lượng bán lẻ nội địa của Petrolimex tăng 8,5%, trong khi toàn thị trường giảm khoảng 4,5%.
PV OIL ghi nhận doanh thu thuần 72.743 tỷ đồng trong nửa đầu năm 2025, tăng 13% so với cùng kỳ. Doanh nghiệp đang đẩy mạnh kênh bán lẻ với mục tiêu nâng tỷ trọng doanh thu bán lẻ từ 27% lên ít nhất 30%.
Ngoài hai “ông lớn” kể trên, Saigon Petro cũng là doanh nghiệp đáng chú ý với công suất phối trộn khoảng 120.000 m3/tháng.
Theo Bộ Công Thương, tổng công suất phối trộn của riêng Petrolimex, PV OIL và Saigon Petro hiện đạt khoảng 890.000 m3/tháng, tương đương gần 90% tổng nhu cầu tiêu thụ xăng trong nước nếu toàn bộ thị trường chuyển sang E10.
Trên thực tế, các doanh nghiệp đã chuẩn bị cho E10 từ khá sớm thông qua hoạt động thí điểm tại Hà Nội, TP.HCM và Hải Phòng trước khi triển khai đại trà.
Ông Nguyễn Quang Dũng - Phó Tổng Giám đốc Petrolimex xác nhận, hệ thống đã kinh doanh xăng E10 từ cuối tháng 4/2026, đến ngày 15/5 đạt độ phủ khoảng 80% số cửa hàng và dự kiến hoàn thành chuyển đổi toàn diện vào ngày 20/5 tới. Để chuẩn bị cho kịch bản bùng nổ nhu cầu, Petrolimex đã tạo nguồn sẵn gần 40.000 m3 ethanol tập kết tại các đầu cảng và điểm pha chế.
Tương tự, với hệ thống rộng khắp, PV Oil đã lập tức triển khai kinh doanh xăng E10 tại 1.000 cửa hàng xăng dầu trên cả nước. Đơn vị này thậm chí đã ban hành sổ tay hướng dẫn kỹ thuật riêng cho toàn hệ thống, đồng thời nâng tổng công suất pha chế xăng E10 đạt gần 4 triệu m3/năm để sẵn sàng cung ứng.
CƠ HỘI HỒI SINH NGÀNH ETHANOL
Việc E10 trở thành nhiên liệu phổ biến cũng mở ra cơ hội lớn cho các doanh nghiệp sản xuất ethanol vốn đã “ngủ đông” nhiều năm.
Công ty Cổ phần Lọc – Hóa dầu Bình Sơn (mã chứng khoán: BSR) là một trong những doanh nghiệp được nhắc tên nhiều nhất trong chuỗi giá trị E10.
Ngoài vai trò cung cấp xăng nền cho phối trộn, BSR còn tham gia lĩnh vực ethanol thông qua Công ty Nhiên liệu sinh học Dầu khí Miền Trung – nơi doanh nghiệp nắm cổ phần chi phối.
BSR hiện cũng đang thúc đẩy kế hoạch nâng cấp mở rộng Nhà máy lọc dầu Dung Quất nhằm đáp ứng tiêu chuẩn nhiên liệu Euro 5 và tăng khả năng cung ứng nhiên liệu thân thiện môi trường. Nếu tái cơ cấu thành công BSR-BF, doanh nghiệp có thể hình thành chuỗi cung ứng khép kín từ xăng nền đến ethanol.
Một doanh nghiệp khác được đánh giá hưởng lợi lớn là Công ty Cổ phần Đường Quảng Ngãi (mã chứng khoán: QNS).
QNS đang triển khai Nhà máy Ethanol An Khê tại Gia Lai với công suất thiết kế khoảng 200.000 lít/ngày và tổng vốn đầu tư gần 1.742 tỷ đồng.
Điểm đáng chú ý là doanh nghiệp tận dụng chính nguồn mật rỉ từ hệ sinh thái mía đường để sản xuất ethanol, qua đó tối ưu chuỗi giá trị và nâng hiệu quả kinh doanh cho ngành đường.
Hiện ethanol tại Việt Nam chủ yếu được sản xuất từ sắn lát khô. Điều này giúp nhu cầu tiêu thụ sắn có thể tăng mạnh trong thời gian tới, đặc biệt tại các vùng nguyên liệu Tây Nguyên, miền Trung và Đông Nam Bộ.
Trên sàn chứng khoán, Công ty Cổ phần Nông sản Thực phẩm Quảng Ngãi (APFCO – mã chứng khoán: APF) xem là doanh nghiệp có lợi thế đáng kể khi sở hữu hệ thống nhà máy chế biến sắn với tổng công suất gần 600.000 tấn/năm trải dài tại Quảng Ngãi, Gia Lai, Kon Tum, Đắk Nông và Nam Lào.
Trong bối cảnh ngành sắn nhiều năm qua phụ thuộc lớn vào xuất khẩu sang Trung Quốc, nhu cầu ethanol nội địa tăng mạnh có thể giúp doanh nghiệp mở rộng đầu ra và giảm phụ thuộc vào thị trường xuất khẩu.
CUỘC CHƠI KHÔNG DỄ DÀNG
Dù mở ra cơ hội lớn, xăng E10 cũng kéo theo nhiều thách thức đối với doanh nghiệp.
Bài toán lớn nhất hiện nay nằm ở nguồn cung ethanol. Công suất sản xuất trong nước vẫn còn khá hạn chế trong khi nhu cầu dự kiến tăng rất nhanh. Nếu các nhà máy nội địa không sớm mở rộng công suất, Việt Nam sẽ phải phụ thuộc lớn vào ethanol nhập khẩu.
Ngoài ra, ethanol có đặc tính hút ẩm mạnh hơn xăng khoáng nên yêu cầu kỹ thuật về bảo quản, bồn chứa, đường ống và vận chuyển cũng khắt khe hơn đáng kể.
Điều này khiến nhiều doanh nghiệp phân phối nhỏ đứng trước áp lực đầu tư lớn nếu muốn tham gia sâu vào thị trường E10. Theo đánh giá của nhiều công ty chứng khoán, đây sẽ là lợi thế cạnh tranh rất lớn cho các doanh nghiệp đầu ngành như Petrolimex hay PV OIL – những đơn vị đã có sẵn hạ tầng quy mô lớn.
Bên cạnh đó, tâm lý người tiêu dùng cũng là yếu tố quan trọng. Dù E10 đã được sử dụng phổ biến tại Mỹ, Brazil, châu Âu và nhiều quốc gia châu Á, không ít người dùng trong nước vẫn lo ngại về khả năng tương thích với các dòng xe cũ.
Tuy nhiên, theo các cơ quan quản lý, phần lớn xe máy và ô tô đời mới hiện nay đều có thể sử dụng E10 mà không gặp vấn đề kỹ thuật đáng kể.
Việc triển khai đại trà E10 được đánh giá không đơn thuần là thay đổi một loại nhiên liệu mà có thể tạo ra chu kỳ tăng trưởng mới cho toàn bộ ngành nhiên liệu sinh học Việt Nam.
Nếu trước đây xăng sinh học chủ yếu mang tính thử nghiệm và tăng trưởng chậm thì từ năm 2026, E10 nhiều khả năng sẽ trở thành thị trường quy mô lớn thực sự.
Trong cuộc đua mới này, những doanh nghiệp sở hữu hệ sinh thái khép kín từ nguyên liệu, ethanol đến phối trộn và phân phối sẽ nắm lợi thế vượt trội.
Với quy mô tiêu thụ hàng triệu m3 mỗi năm, E10 đang mở ra một “mỏ vàng” mới cho ngành năng lượng, đồng thời tạo động lực cho nhiều doanh nghiệp Việt bước vào chu kỳ tăng trưởng mới gắn với xu hướng năng lượng sạch và phát triển bền vững.
