Ngày 26/8 tại Hà Nội, Loseby Lecture 2026 quy tụ các chuyên gia pháp lý Anh - Việt trong cuộc đối thoại về thượng tôn pháp luật và Trung tâm Tài chính Quốc tế.
THỂ CHẾ ĐẶT NGANG ƯU ĐÃI TÀI CHÍNH
Tại sự kiện, Đại sứ Anh tại Việt Nam Iain Frew khẳng định Anh sẵn sàng đồng hành cùng Việt Nam trong xây dựng IFC: “Là một trong những trung tâm tài chính hàng đầu thế giới, Vương quốc Anh sở hữu những thế mạnh vượt trội khi chiếm 17% tổng xuất khẩu dịch vụ tài chính toàn cầu, trở thành quốc gia xuất khẩu ròng lớn nhất thế giới trong lĩnh vực dịch vụ tài chính và chuyên môn. Đồng thời có hơn 170 ngân hàng nước ngoài hoạt động và xử lý 38% tổng giao dịch ngoại hối toàn cầu”.
Theo các chuyên gia, khi Việt Nam đẩy mạnh xây dựng một IFC có khả năng cạnh tranh quốc tế, yêu cầu đặt ra không chỉ là hoàn thiện chính sách ưu đãi hay mở rộng hoạt động tài chính, mà còn phải có một môi trường pháp lý đủ rõ ràng, nhất quán và dự báo được.
Ông Dominic Scriven, nhà sáng lập kiêm Chủ tịch Quỹ Dragon Capital, nhấn mạnh để thu hút và giữ chân dòng vốn quốc tế, Việt Nam không chỉ cần cơ chế tài chính cạnh tranh mà còn phải có một khuôn khổ pháp lý rõ ràng, nhất quán và dự báo được.
Ba yếu tố này, theo ông, trực tiếp củng cố niềm tin nhà đầu tư, giúp doanh nghiệp lập kế hoạch dài hạn và thúc đẩy các cam kết đầu tư vốn thực chất.
Ông đặt chất lượng thể chế và pháp lý ngang với ưu đãi tài chính. IFC không thể cạnh tranh chỉ bằng chính sách ưu đãi, mà phải tạo được môi trường để nhà đầu tư quốc tế dự đoán được luật chơi và mức độ rủi ro pháp lý.
Ông Denzel Eades, Chủ tịch BritCham Việt Nam, nhấn mạnh một khung pháp lý vững chắc, minh bạch cùng các thể chế tư pháp độc lập là nền tảng cốt lõi cho niềm tin của nhà đầu tư quốc tế.
Khi Việt Nam đẩy nhanh mục tiêu phát triển một IFC đẳng cấp thế giới, cộng đồng doanh nghiệp Anh cam kết tiếp tục chia sẻ kinh nghiệm trong luật thương mại, giải quyết tranh chấp và hoàn thiện quy chế quản lý.
Lord Richard Snowden, Thẩm phán Tòa án Tối cao Vương quốc Anh, cho rằng việc áp dụng các nguyên tắc của Thông luật (Common Law) và củng cố pháp quyền sẽ là một trong những yếu tố quyết định khả năng phát triển của IFC tại Việt Nam.
Theo ông, Việt Nam đã có những bước tiến đáng kể. Tháng 12/2025, Việt Nam thông qua quy định về Tòa án chuyên biệt tại IFC.
Cho phép dùng tiếng Anh làm ngôn ngữ làm việc, mở khả năng áp dụng pháp luật nước ngoài và bổ nhiệm thẩm phán nước ngoài đủ điều kiện — những điểm được đánh giá là nền tảng để hình thành một thiết chế tư pháp phù hợp với giao dịch tài chính, thương mại quốc tế.
CÁI GIÁ CỦA SỰ BẤT ĐỊNH
Theo vị Thẩm phán, một hệ thống pháp luật minh bạch, dự báo được và được thực thi bởi cơ chế tư pháp độc lập có thể tạo ra lợi ích kinh tế trực tiếp cho Việt Nam.
Giao dịch giữa cá nhân và doanh nghiệp chỉ phát triển khi các bên đủ niềm tin và dự đoán được cách một tranh chấp sẽ được xử lý nếu phát sinh.
Khi mức độ bất định tăng, nhà đầu tư thận trọng hơn. Phải ký hợp đồng với điều khoản xa lạ, áp dụng hệ thống pháp luật không quen thuộc, hoặc không chắc tranh chấp có được giải quyết bởi một cơ chế tư pháp độc lập hay không — các bên có thể cân nhắc không giao dịch.
Ngay cả khi giao dịch vẫn diễn ra, bất định cao hơn được phản ánh vào giá. Các bên đòi một khoản “phần bù rủi ro” để bù cho rủi ro pháp lý và thực thi. Chi phí giao dịch tăng, chi phí huy động vốn bị đẩy lên. Tổng thể, số giao dịch có thể giảm, còn những giao dịch được thực hiện phải chịu chi phí lớn hơn.
Tuy nhiên, ông lưu ý hệ thống pháp lý cho IFC tại Việt Nam vẫn còn những vấn đề cần hoàn thiện, đặc biệt là cơ chế thi hành phán quyết của tòa án.
Một khoảng trống đáng chú ý, theo ông, là cơ chế thi hành mang tính tập thể, trong đó có thủ tục phá sản. Với một trung tâm tài chính, đây là vấn đề đặc biệt quan trọng: khả năng xử lý hiệu quả tình huống doanh nghiệp mất khả năng thanh toán là một phần cốt lõi của quản trị rủi ro và bảo vệ quyền lợi các chủ thể trên thị trường.
Từ kinh nghiệm các trung tâm như AIFC, DIFC và Hong Kong, ông Andrew Oldland, Trưởng nhóm công tác về Trung tâm Tài chính quốc tế của TheCityUK, cho rằng các mô hình này có một điểm chung: xây dựng hệ thống pháp luật và tòa án chuyên biệt, tách biệt tương đối với hệ thống pháp luật và tư pháp chung của quốc gia nơi trung tâm đặt trụ sở.
Các tòa án này vận hành theo nguyên tắc Thông luật, đồng thời duy trì độc lập tư pháp với hệ thống tư pháp của quốc gia có chủ quyền.
Một đặc điểm quan trọng khác, theo ông, là đội ngũ thẩm phán thương mại độc lập, giàu kinh nghiệm, đưa ra phán quyết lập luận chặt chẽ theo nguyên tắc Thông luật.
Họ thường đến từ nhiều nền tài phán Thông luật như Australia, New Zealand và Singapore. Nhưng phần lớn được tuyển từ cựu thành viên cấp cao ngành tư pháp hoặc luật sư nhiều năm kinh nghiệm tại Vương quốc Anh.
Những kinh nghiệm này cho thấy với một IFC, xây dựng khung pháp lý riêng không chỉ là ban hành quy định mới. Quan trọng hơn là hình thành một hệ thống tư pháp đủ độc lập, chuyên nghiệp và tạo dựng được niềm tin cho nhà đầu tư quốc tế.
Đây cũng là yếu tố quyết định mức độ cạnh tranh của IFC Việt Nam trong thu hút dòng vốn, giao dịch tài chính và các định chế quốc tế thời gian tới.
Loseby Lecture là chuỗi hội thảo và bài giảng pháp luật thường niên do BritCham Việt Nam (Hiệp hội Doanh nghiệp Anh Quốc tại Việt Nam) tổ chức, với sự hỗ trợ của Đại sứ quán, Tổng lãnh sự quán Anh tại Việt Nam và Quỹ Dragon Capital.
Nội dung tập trung vào vai trò của thượng tôn pháp luật trong việc củng cố niềm tin nhà đầu tư, thúc đẩy tăng trưởng bền vững và hỗ trợ phát triển Trung tâm Tài chính Quốc tế (IFC) tại Việt Nam.