Hàng triệu người Mỹ đang tìm đến các chatbot AI để tìm câu trả lời về sức khỏe và các bác sĩ cũng không đứng ngoài xu hướng đó. Tuy nhiên, cách mà giới bác sĩ đưa những công cụ này vào thực hành lại khiến nhiều người bất ngờ.
Trong thời gian ngắn, các chatbot AI y tế chuyên biệt đã trở thành nguồn tham khảo quen thuộc đối với nhiều bác sĩ và học viên y khoa. CEO của một trong những công ty chatbot y tế thậm chí còn cho biết hơn 100 triệu người Mỹ đã được điều trị bởi những bác sĩ có sử dụng nền tảng của họ trong năm vừa qua.
Dù vậy, các chatbot phổ biến như ChatGPT của OpenAI vẫn chưa đáp ứng được tiêu chuẩn của giới chuyên môn khi nhiều bác sĩ cho rằng những nền tảng này không phải lúc nào cũng đảm bảo độ chính xác hoặc cập nhật kịp thời các hướng dẫn mới nhất.
Chính sách sử dụng của OpenAI cũng nêu rõ người dùng không được phép dùng dịch vụ để đưa ra lời khuyên mang tính cá nhân hóa nếu chưa tham khảo ý kiến của chuyên gia y tế được cấp phép.
“ChatGPT giống như ông chú lập dị của bạn”, Tiến sĩ Ida Sim, giáo sư tại Đại học California, San Francisco, người nghiên cứu cách ứng dụng dữ liệu và công nghệ trong cải thiện chăm sóc sức khỏe, nhận xét.
Theo Sim, lợi thế của các chatbot y tế nằm ở việc chúng ít có xu hướng nịnh người dùng hơn và thường dựa trên các nghiên cứu đã được bình duyệt cũng như hướng dẫn lâm sàng. Chính vì vậy, bà cho rằng mức độ tiếp nhận những công cụ này đã tăng trưởng mạnh mẽ.
TRƯỜNG HỢP SỬ DỤNG PHỔ BIẾN NHẤT
Mỗi năm có hàng triệu công trình nghiên cứu được công bố, việc theo kịp toàn bộ là điều gần như không thể đối với bất kỳ ai trong ngành y.
“Bạn sẽ cần khoảng 18 giờ mỗi ngày để cập nhật”, Tiến sĩ Jared Dashevsky, bác sĩ nội trú tại Trường Y Icahn thuộc Mount Sinai, cho biết.
Dù vậy, các bác sĩ vẫn được kỳ vọng phải liên tục cập nhật những nghiên cứu và hướng dẫn mới để duy trì giấy phép hành nghề. Chính vì áp lực đó, nhiều người cho biết họ đã bắt đầu sử dụng các chatbot y tế như một công cụ tham khảo nhằm hỗ trợ việc cập nhật kiến thức.
Theo Tiến sĩ Jonathan H. Chen, phó giáo sư tại Stanford Medicine, người dẫn dắt các nỗ lực tích hợp AI vào giáo dục y khoa, điểm khác biệt nằm ở chỗ các chatbot y tế chuyên biệt không lấy dữ liệu từ toàn bộ Internet mà chủ động tìm kiếm trong các tài liệu y khoa đáng tin cậy.
Cách vận hành này giúp cung cấp cho bác sĩ những câu trả lời chính xác hơn, đồng thời tóm tắt và dẫn liên kết đến các nghiên cứu cũng như hướng dẫn quan trọng. Dashevsky, người cũng viết về AI, cho rằng những tính năng này đặc biệt hữu ích với các học viên y khoa thường xuyên phải làm việc trong thời gian dài.
TẢI HỒ SƠ BỆNH NHÂN LÊN CHATBOT AI
Một số hệ thống y tế đã bắt đầu áp dụng chatbot AI nhằm cải thiện chất lượng chăm sóc bệnh nhân, đồng thời cam kết đảm bảo các tiêu chuẩn về an toàn và quyền riêng tư cho bác sĩ.
Tuy nhiên, theo chia sẻ của các bác sĩ được CNN phỏng vấn, không ít người vẫn đang sử dụng những chatbot không được cấp phép, thường được gọi là “AI bóng” (shadow AI), trong đó một số còn quảng bá rằng chúng có khả năng tuân thủ HIPAA.
HIPAA là đạo luật liên bang yêu cầu các tổ chức lưu trữ thông tin sức khỏe có thể định danh như bệnh viện hay công ty bảo hiểm phải bảo vệ dữ liệu này, không được tiết lộ nếu chưa có sự đồng ý của bệnh nhân.
Dẫu vậy, cách các “AI bóng” diễn đạt về tính năng của mình đã khiến một số bác sĩ tin rằng việc tải dữ liệu sức khỏe được bảo vệ lên chatbot để nhận câu trả lời cá nhân hóa là an toàn. Iliana Peters, luật sư y tế tại hãng luật Polsinelli, người từng phụ trách thực thi HIPAA cho Bộ Y tế và Dịch vụ Nhân sinh Hoa Kỳ, khẳng định giả định này là sai.
“Tuân thủ HIPAA không phải là một thuật ngữ chính xác để bất kỳ công ty nào sử dụng”, Peters nói, đồng thời giải thích rằng cụm từ này chỉ nên được dùng bởi các cơ quan quản lý của chính phủ.
Dù vậy, Tiến sĩ Carolyn Kaufman, bác sĩ nội trú tại Stanford Medicine, cùng nhiều đồng nghiệp cho biết dữ liệu bệnh nhân vẫn đang được đưa vào các chatbot chưa được phê duyệt. Điều này có thể mở ra những cách thức mới để thương mại hóa thông tin y tế.
Kaufman nhận định dữ liệu là tiền và nhấn mạnh rằng bà chưa bao giờ tải thông tin được bảo vệ theo HIPAA lên bất kỳ chatbot nào chưa được phê duyệt.
Nếu chúng ta cứ tự do tải những dữ liệu đó lên một số trang web, thì rõ ràng đó là rủi ro cho cả bệnh nhân lẫn tổ chức.
SOẠN THẢO GHI CHÚ BẰNG AI
Các chatbot AI đóng vai trò hỗ trợ bác sĩ trong việc soạn thảo các bản tóm tắt sau mỗi lần khám cũng như trong những ca nằm viện kéo dài.
Những ghi chú này thường được hiển thị trên các cổng thông tin bệnh nhân trực tuyến, giúp bác sĩ theo dõi diễn tiến bệnh và phối hợp kế hoạch điều trị trong toàn bộ nhóm chăm sóc một cách rõ ràng hơn.
“Có lẽ sẽ an toàn hơn khi để trí tuệ nhân tạo rà soát toàn bộ quá trình điều trị tại bệnh viện và nắm được mọi thứ đã xảy ra so với việc bạn, một con người với thời gian hạn chế, phải chuyển qua lại giữa các ghi chú, cố gắng ghép nối các mảnh thông tin”, Tiến sĩ Jared Dashevsky cho biết.
Tiến sĩ cũng cho rằng dù những lo ngại về độ chính xác của AI là có cơ sở, các bản tóm tắt do con người thực hiện cũng không tránh khỏi việc bỏ sót những chi tiết quan trọng.
VIẾT THƯ GỬI CÔNG TY BẢO HIỂM
Công việc hành chính có thể chiếm gần 9 giờ mỗi tuần của một bác sĩ trung bình. Riêng thời gian dành cho các thủ tục liên quan đến bảo hiểm đã khiến hệ thống y tế tiêu tốn khoảng 26,7 tỷ USD mỗi năm.
Trong bối cảnh đó, một tính năng mà Dashevsky gọi là bước ngoặt chính là việc chatbot có thể soạn thảo các bức thư gửi công ty bảo hiểm để xin phê duyệt trước và thực hiện các trao đổi hành chính khác. Từ đó giúp anh xử lý yêu cầu của bệnh nhân nhanh hơn đáng kể.
“Tôi phải tìm hiểu bệnh nhân này là ai, tự viết thư và kiểm tra lại. Việc đó tốn rất nhiều thời gian. Còn bây giờ, AI sẽ tạo cho bạn một bức thư rất tốt”, Dashevsky cho biết.
TẠO DANH SÁCH CHẨN ĐOÁN CÓ THỂ XẢY RA
Khi bệnh nhân tìm đến bác sĩ với các triệu chứng hoặc vấn đề sức khỏe, bác sĩ phải xác định cách hỗ trợ họ. Trong đó, một bước quan trọng là xem xét nhiều chẩn đoán có thể xảy ra khác nhau.
Hiện nay, nhiều sinh viên y khoa và học viên đang sử dụng chatbot AI để hỗ trợ xây dựng danh sách này, thậm chí một số bác sĩ đã hành nghề cũng bắt đầu áp dụng tính năng tương tự.
“Từ góc nhìn của sinh viên y khoa… bạn đang nhìn thấy rất nhiều thứ lần đầu tiên. Chatbot AI giúp tôi định hướng xem những khả năng có thể là gì”, Evan Patel, sinh viên năm thứ tư tại Trường Y Rush University Medical College, cho biết.
Kaufman cũng nhận xét các chatbot thường đưa ra danh sách chính xác hơn khi cô cung cấp đầy đủ dữ liệu liên quan đến bệnh nhân, bao gồm kết quả xét nghiệm và hình ảnh chẩn đoán.
NHỮNG ĐIỀU BỆNH NHÂN CẦN BIẾT
Các bác sĩ và học viên được CNN phỏng vấn đều cho biết họ thường xuyên sử dụng chatbot AI trong y tế. Phần lớn trong số họ có cái nhìn tích cực, xem đây là công cụ giúp giảm bớt một phần gánh nặng về nhận thức và hành chính trong công việc. Tuy nhiên, họ cũng nhấn mạnh rằng những lo ngại liên quan đến quyền riêng tư của bệnh nhân là hoàn toàn có cơ sở.
Giống như bất kỳ công cụ AI nào, Kaufman cho biết sai sót vẫn có thể xảy ra và thông tin đưa ra không phải lúc nào cũng chính xác. Khi cô trao đổi với đồng nghiệp để tìm kiếm ý kiến thứ hai, họ hầu như không bao giờ đồng ý với câu trả lời từ chatbot AI.
“Mọi người đối xử với AI như thể nó là phép màu. Nó không phải phép màu. Nó không thể làm mọi thứ bạn muốn”, Chen nhận định.
Ông nói thêm: “Bạn hỏi cùng một câu hỏi 10 lần, nó sẽ cho bạn 10 câu trả lời khác nhau”. Theo Chen, sự biến thiên này phản ánh một số hạn chế mang tính bề mặt của công nghệ.
Theo Sim, y học vận hành trên ba tầng gồm quy trình làm việc, tri thức và chuyên môn. AI đang thay đổi hai tầng đầu tiên nhưng tầng cuối cùng vốn là cốt lõi của chăm sóc bệnh nhân lại khó có thể tái tạo và có thể chính là yếu tố quan trọng nhất.
“Nếu chỉ cần áp dụng các hướng dẫn thì hãy thay thế chúng tôi đi. Điều quan trọng là bạn lấy kiến thức và áp dụng nó vào một tập hợp các điều kiện luôn thay đổi trong bối cảnh cuộc sống của bệnh nhân. Đó mới là y học. Nó nằm trong bối cảnh cuộc sống của con người. Và những cỗ máy này không làm được điều đó”, Sim nói.