Khuyến nghị mới cho biết: "Vaccine mRNA sẽ được ưu tiên hơn vaccine Janssen trong việc sử dụng để phòng ngừa Covid-19 cho những người từ 18 tuổi trở lên."
Ủy ban Cố vấn về Thực hành Tiêm chủng của CDC (ACIP) đã tán thành khuyến nghị cập nhật sau khi nghe dữ liệu mới chỉ ra rằng một hội chứng đông máu hiếm gặp xuất hiện ở những người gần đây đã tiêm vaccine J&J. Giám đốc CDC, Tiến sĩ Rochelle Walensky đã chấp thuận khuyến nghị cập nhật trong vòng vài giờ.
CDC đã ghi nhận 54 trường hợp huyết khối với hội chứng giảm tiểu cầu (TTS) ở Hoa Kỳ kể từ khi vaccine J&J được sử dụng. Chín người đã tử vong - bảy phụ nữ và hai đàn ông.
Tiến sĩ Isaac See của CDC cho biết tỷ lệ này cao hơn so với ước tính trước đây ở cả nam và nữ. Tuy chỉ có một vài trường hợp trên mỗi triệu người được tiêm chủng theo nhóm tuổi, nhưng chúng cao hơn những gì được báo cáo ban đầu.
Ông See cho biết: “Chúng tôi đã bị bất ngờ khi xem xét những trường hợp này bởi mức độ nhanh chóng từ tình chuyển biến xấu… cho đến khi tử vong. Các triệu chứng luôn bắt đầu trong vòng hai tuần sau khi tiêm chủng và trung bình là trong vòng chín ngày.”
"Tỷ lệ các trường hợp TTS của Hoa Kỳ sau khi tiêm dòng vaccine Janssen cao hơn so với những gì đã được trình bày trước đây cho ACIP.”
39 trong số 54 trường hợp được báo cáo xảy ra trước khi CDC và Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ tạm dừng việc sử dụng vaccine J&J vào tháng Tư để điều tra mối liên hệ. Các cơ quan đã tiếp tục cấp phép sử dụng vaccine này vào cuối tháng 4. Kể từ đó, CDC đã ghi nhận được nhiều trường hợp hơn, TS. See chia sẻ. “Tỷ lệ này hiện cao hơn một chút đối với tất cả các nhóm tuổi. Tỷ lệ TTS cao nhất là ở phụ nữ - cứ 10 trên 1 triệu người từ 30 đến 39 tuổi và 9 trên 1 triệu người từ 40 đến 49 tuổi.”
Cân nhắc giữa rủi ro và lợi ích
Nguy cơ phát triển TTS tổng thể là 3,8 trường hợp trên một triệu liều tiêm, với tỷ lệ tử vong là dưới 0,57 trên một triệu. Tiến sĩ Sara Oliver của CDC cho biết rủi ro ở phụ nữ cao hơn nam giới, nhưng ở nam giới thì nguy cơ mắc bệnh này cao hơn so với những gì đã biết trước đây.
Các thành viên ACIP đã xem xét dữ liệu mới và cân nhắc nó với nhiều nghiên cứu cho thấy vaccine của J&J kém hiệu quả hơn so với vaccine Moderna và Pfizer trong việc ngăn ngừa virus SARS-CoV-2.
"Nguồn cung cấp vaccine mRNA của Hoa Kỳ đang rất dồi dào - với gần 100 triệu liều có thể sẵn sàng để sử dụng ngay", CDC cho biết. "Khuyến nghị cập nhật này của CDC tuân theo các khuyến nghị tương tự từ các quốc gia khác, bao gồm cả Canada và Vương quốc Anh. Nhưng với tình hình hiện tại của đại dịch, ACIP tái khẳng định rằng bất cứ loại vaccine nào cũng tốt hơn là không vaccine.”
"Những người không thể hoặc không muốn nhận vaccine mRNA sẽ tiếp tục được sử dụng vaccine Jassen của Johnson & Johnson."
ACIP cũng thảo luận về những rủi ro của việc loại bỏ hoàn toàn vaccine của J&J, cũng như những rủi ro về nhầm lẫn khi thay đổi các khuyến nghị về vaccine. “Chúng tôi sẽ đảm bảo truyền tải thông tin đầy đủ và nhanh chóng tới toàn bộ người dân.”
“VE (hiệu quả của vaccine) Janssen so với vaccine mRNA là thấp hơn. Nguy cơ viêm cơ tim - đối với vắc xin Moderna và Pfizer cũng thấp hơn so với nguy cơ đông máu từ vaccine J&J. Nhưng nam giới ở nhóm tuổi nhỏ có thể được khuyên tránh dùng vaccine mRNA vì nguy cơ viêm tim, vì vậy việc loại bỏ hoàn toàn vaccine J&J sẽ gây ra vấn đề”
“Nếu chúng ta làm vậy, nó sẽ loại bỏ khả năng lựa chọn cho nam giới ít tuổi, hay những người có nguy cơ mắc bệnh viêm cơ tim cao.”
Thêm vào đó, vaccine Janssen thường là mũi tiêm duy nhất dành cho dân số trong tù, người vô gia cư và các nhóm có nguy cơ cao khác.
Lo lắng về việc suy giảm niềm tin vào vaccine
Bên cạnh các vấn đề nêu trên, TS. Oliver còn cảnh báo về một hậu quả khác từ quyết định loại bỏ vaccine J&J. Bà nói: “Khả năng tiếp cận bị hạn chế có thể làm giảm niềm tin vào chương trình vaccine. Thiếu sự lựa chọn về vaccine có thể góp phần gây ra sự mất tin tưởng và thông tin sai lệch về các vaccine Covid-19 hiện có.”
Đầu tuần này, FDA đã bổ sung thông tin trong tờ hướng dẫn đi kèm với vaccine Janssen, nói rằng không nên tiêm cho bất kỳ ai có tiền sử TTS. Tuy nhiên, không có yếu tố rõ ràng nào để dự đoán ai sẽ gặp phải tình trạng này sau khi tiêm chủng, CDC cho biết.
Các thay đổi trong khuyến nghị sẽ trấn an người Mỹ rằng các chuyên gia y tế công cộng đang theo dõi tính an toàn của vaccine một cách chặt chẽ nhất, một số thành viên ACIP cho biết. "Tôi muốn người dân biết rằng điều này một phần phản ánh sức mạnh của hệ thống giám sát an toàn vaccine của chúng ta”, Tiến sĩ Matthew Daley thuộc Viện Nghiên cứu Y tế tại Kaiser Permanente Colorado phát biểu tại cuộc họp.
Tiến sĩ Sandra Fryhofer thuộc Đại học Emory nhận định: “Tôi nghĩ rằng vaccine này (J&J) cần phải được cung cấp. Chúng ta cần nhiều nền tảng vaccine khác nhau."
Vaccine Pfizer và Moderna sử dụng công nghệ mRNA để tạo ra phản ứng miễn dịch, trong khi vaccine Johnson & Johnson sử dụng một vectơ - một loại vi rút cảm lạnh thông thường được gọi là adenovirus - để mang vật liệu vaccine hoạt động vào cơ thể người.
“Các loại vaccine khác nhau kích thích các phản ứng miễn dịch khác nhau. Điều đó có thể quan trọng. Bởi hiện nay chúng ta chưa thể biết đến các biến thể sẽ xuất hiện tiếp theo,” bà Fryhofer nói.
Tiến sĩ Penny Heaton, người đứng đầu bộ phận điều trị toàn cầu tại Jassen nhấn mạnh: “Chúng tôi tin tưởng vào lợi ích cũng như nguy cơ tích cực của vaccine Jassen. Nó đang cứu sống người dân trên mọi lục địa trên toàn cầu. Vaccine của chúng tôi khác biệt. Nó có tác dụng lâu dài. Nó cung cấp mức độ bảo vệ cao, và cũng thật dễ dàng để bảo quản và vận chuyển."
Bà Heaton cho biết vaccine J&J cung cấp một loại miễn dịch khác, tuy phát triển chậm hơn nhưng lại tồn tại được lâu hơn. Đây là loại vaccine một liều, nhưng CDC hiện khuyến cáo rằng tất cả những ai được tiêm vaccine này nên nhận thêm một liều bổ sung từ bất kỳ loại vaccine nào hiện có.
TS. Heaton lập luận: “Ngay cả ở Mỹ, với khả năng bảo vệ lâu bền, nó có thể là lựa chọn ưu tiên cho những người không thể hoặc sẽ không quay trở lại tiêm chủng nhiều lần”. Bà cho biết công ty đang tiến hành một số nghiên cứu để tìm hiểu các yếu tố rủi ro đối với TTS.
"Trong khi TTS tiếp tục là một sự kiện hiếm gặp, thì thật không may rằng các trường hợp Covid-19 lại ngày một gia tăng,” , và bà lưu ý rằng Covid-19 gây nguy cơ đông máu cao hơn nhiều so với tiêm chủng.
