Tại họp báo thường kỳ của Bộ Khoa học và Công nghệ ngày 4/11, ông Nguyễn Khắc Lịch, Cục trưởng Cục Công nghệ số và Trí tuệ nhân tạo đã lý giải nguyên nhân đưa điện thoại thông minh, máy tính và nhiều thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng vào danh mục cấm nhập khẩu.
Thứ nhất, quy định này nhằm chuẩn hóa, đồng bộ hệ thống pháp luật về công nghệ số và quản lý ngoại thương.
Theo đó, việc quản lý, kiểm soát nhập khẩu sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng không phải là vấn đề mới mà đã được thực hiện thường xuyên từ năm 2007. Thông tư số 63/2026/TT-BKHCN lần này tiếp tục rà soát, cập nhật và đồng bộ các quy định, danh mục quản lý.
Đáng chú ý, danh mục sản phẩm cấm nhập khẩu được xác định theo mã số hàng hóa (mã HS). Đây là cơ sở quan trọng để thống nhất việc nhận diện, phân loại hàng hóa trong hoạt động quản lý xuất nhập khẩu, bảo đảm các quy định được áp dụng chính xác.
Lý do thứ hai là bảo vệ người tiêu dùng và phát triển thị trường trong nước. Nếu các sản phẩm công nghệ số cũ, hỏng, xuống cấp được nhập khẩu tràn lan, nguy cơ phát sinh rác thải điện tử sẽ gia tăng. Những thiết bị không còn bảo đảm chất lượng không chỉ gây áp lực lên công tác xử lý chất thải mà còn tiềm ẩn nhiều nguy cơ đối với người sử dụng.
Bên cạnh vấn đề môi trường, thiết bị công nghệ số đã qua sử dụng còn có thể kéo theo những rủi ro về an toàn thông tin và bảo mật dữ liệu.
Các thiết bị cũ, xuống cấp còn có nguy cơ mất an toàn trong quá trình sử dụng, trong đó có nguy cơ cháy, nổ đối với một số thiết bị như điện thoại di động cũ.
Vì vậy, việc kiểm soát nhập khẩu những sản phẩm này không đơn thuần là biện pháp quản lý hàng hóa, mà còn hướng tới bảo vệ quyền lợi, sự an toàn của người tiêu dùng, hạn chế những hệ lụy về môi trường và bảo mật dữ liệu.
Một mục tiêu khác của chính sách là hỗ trợ hoạt động sản xuất, kinh doanh của doanh nghiệp Việt Nam, góp phần phát triển thị trường công nghệ số trong nước.
Tuy nhiên, cần phân biệt giữa việc cấm nhập khẩu sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng với việc kiểm soát nhập khẩu máy móc, thiết bị cũ phục vụ hoạt động sản xuất, nghiên cứu và đào tạo.
Bên cạnh những sản phẩm thuộc danh mục cấm nhập khẩu, vẫn có những thiết bị công nghệ thông tin đã qua sử dụng được phép nhập khẩu để phục vụ các mục đích cụ thể.
Chẳng hạn, một số dây chuyền phục vụ sản xuất thiết bị bán dẫn hoặc dây chuyền, thiết bị phòng thí nghiệm phục vụ hoạt động của các trường học vẫn có thể được phép nhập khẩu.
Việc phân định rõ danh mục hàng hóa bị cấm nhập khẩu, đồng thời duy trì cơ chế phù hợp đối với thiết bị phục vụ sản xuất, nghiên cứu và đào tạo, góp phần hạn chế nguy cơ đưa công nghệ lạc hậu, thiết bị xuống cấp vào thị trường, nhưng vẫn bảo đảm nhu cầu sử dụng máy móc, thiết bị của doanh nghiệp và các cơ sở nghiên cứu, giáo dục.
Trước đó, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Thông tư 63/2026/TT-BKHCN, công bố chi tiết danh mục sản phẩm công nghệ số đã qua sử dụng bị cấm nhập khẩu, kèm theo mã số hàng hóa (mã HS).
Cụ thể, từ ngày 1/1/2027, máy tính, máy ảnh, màn hình cùng nhiều thiết bị và linh kiện điện tử đã qua sử dụng thuộc danh mục cấm nhập khẩu.
Theo phụ lục Thông tư, nhóm hàng bị cấm nhập khẩu gồm máy tính, thiết bị xử lý dữ liệu tự động và các bộ phận chức năng thuộc nhóm mã HS 8470 và 8471.
Điện thoại thông minh, điện thoại di động và các thiết bị truyền, nhận âm thanh, hình ảnh, dữ liệu qua mạng hữu tuyến hoặc không dây cũng thuộc danh mục, theo nhóm mã HS 8517.
Các sản phẩm khác nằm trong diện cấm gồm micro, loa, tai nghe, thiết bị khuếch đại âm thanh, máy ảnh kỹ thuật số, máy quay phim, camera truyền hình, thiết bị thu phát sóng vô tuyến, ra đa, thiết bị dẫn đường và điều khiển từ xa bằng sóng vô tuyến.
Ngoài ra, màn hình, máy chiếu, thiết bị thu hình cùng một số thiết bị điện tử khác theo mã HS tương ứng, bộ phận, phụ kiện, cụm linh kiện và linh kiện điện tử đã qua sử dụng của các sản phẩm thuộc danh mục cũng nằm trong diện cấm nhập khẩu.
