Suốt nhiều năm, xe điện đã khiến toàn ngành công nghiệp ô tô phấn khích chưa từng có. Các nhà sản xuất xe hơi đưa ra những dự báo lạc quan về doanh số bán hàng của các mẫu xe điện và công bố các mục tiêu đầy tham vọng về tăng trưởng xe điện.
Trong khi đó, phố Wall đã nâng cao định giá cho các nhà sản xuất ô tô truyền thống cũng như những công ty khởi nghiệp mới tham gia, một phần dựa trên tầm nhìn của họ về tương lai xe điện.
Giờ đây, sự cường điệu về xe điện đang giảm dần. Các nhà sản xuất ô tô của Ford Motor và General Motors tới Mercedes-Benz, Volkswagen, Jaguar Land Rover và Aston Martin đang thu hẹp quy mô hoặc trì hoãn kế hoạch sản xuất xe điện.
Ngay cả Elon Musk – CEO Tesla – nhà lãnh đạo xe điện nổi tiếng nhất của Mỹ cũng cho biết vào cuối tháng 1 rằng ông đang chuẩn bị cho tốc độ tăng trưởng “có thể thấp hơn đáng kể”.
Sự quay trở lại rộng rãi với nhiều loại xe hỗn hợp hơn - với các dòng xe chạy bằng khí đốt cùng với các xe hybrid và các tùy chọn chạy hoàn toàn bằng điện - cuối cùng vẫn giả định một tương lai chạy hoàn toàn bằng điện, nhưng với tốc độ áp dụng chậm hơn nhiều so với dự kiến trước đây.
Marin Gjaja, giám đốc điều hành bộ phận xe điện của Ford, cho biết trong một cuộc phỏng vấn gần đây với CNBC:
Những gì chúng tôi thấy trong năm 2021 và 2022 là sự tăng đột biến tạm thời của thị trường khi nhu cầu về xe điện thực sự tăng cao. Xe điện vẫn đang tăng trưởng nhưng gần như không đạt được tốc độ mà chúng tôi nghĩ có thể đạt được vào năm 21, 22.
Ford đang tăng cường đáng kể việc sản xuất và bán các mẫu xe hybrid, điều này có thể giúp dễ dàng chuyển đổi sang xe điện cho những người lái xe có thể chưa sẵn sàng cho các mẫu xe chạy hoàn toàn bằng điện. Họ cũng có thể giúp các công ty đáp ứng các tiêu chuẩn chặt chẽ hơn của liên bang về lượng khí thải carbon.
GM, nhà sản xuất ô tô truyền thống đầu tiên tập trung hoàn toàn vào xe điện, có kế hoạch tung ra các loại xe điện plug-in hybrid cho người tiêu dùng cùng với xe điện và xe chạy xăng. Những hãng khác như Hyundai Motor, Kia, Toyota Motor và có khả năng là Volkswagen có kế hoạch cung cấp các cấp độ điện khí hóa khác nhau cho các dòng sản phẩm của họ.
“Tôi nghĩ cách tiếp cận cân bằng là tốt nhất”, Giám đốc điều hành VW của Mỹ là Pablo Di Si nói với CNBC vào tháng trước, đồng thời cho biết thêm ông đang thảo luận để đưa xe hybrid đến Mỹ. Nhà sản xuất ô tô hiện đang bán xe hybrid ở châu Âu.
Ông nói: “Những công nghệ này tồn tại trong tập đoàn VW, cho dù đó là xe hybrid hay plug-in hybrid. Tôi nghĩ việc chúng tôi mang tới đây chỉ là vấn đề thời gian”.
Nói rõ hơn, mặc dù nhu cầu của người tiêu dùng đối với xe điện không tăng như các nhà điều hành mong đợi, nhưng doanh số bán loại xe này vẫn được dự đoán sẽ tăng trong những năm tới.
Cox Automotive ước tính doanh số bán xe điện của Mỹ đạt kỷ lục 1,2 triệu chiếc vào năm ngoái, chiếm 7,6% tổng thị trường quốc gia. Theo dự báo của các nhà phân tích, tỷ lệ đó dự kiến sẽ tăng lên từ 30% đến 39% vào cuối thập kỷ này.
Sam Fiorani, phó chủ tịch dự báo xe toàn cầu tại AutoForecast Solutions cho biết: “Thị trường sẽ không bao giờ thực hiện quá trình chuyển đổi suôn sẻ sang xe điện và chúng tôi dự đoán quá trình chuyển đổi này sẽ chậm lại. Việc chuyển sang những người mua ít hiểu biết về công nghệ hơn sẽ làm chậm tốc độ tăng trưởng thị phần xe điện trong vài năm tới”.
MỤC TIÊU XE ĐIỆN
Khi đầu tư vào ESG – tức là đầu tư hướng tới các nguyên tắc môi trường, xã hội và quản trị - nổi lên trong những năm gần đây và khi Tesla vươn lên từ nhà sản xuất xe điện thích hợp trở thành nhà sản xuất ô tô có giá trị nhất theo vốn hóa thị trường trên toàn cầu vào năm 2020, ngành công nghiệp ô tô phần lớn đã chú ý và bắt đầu vạch ra con đường của mình chuyển tiếp trong xe điện.
Các nhà sản xuất ô tô muốn mô phỏng thành công của Tesla, với một số hứa hẹn sẽ cung cấp độc quyền xe điện trong tương lai không xa.
Mặc dù không có nhà sản xuất ô tô nào chính thức công bố những thay đổi đối với mục tiêu dài hạn của mình, nhưng đã có sự thay đổi đáng chú ý trong giọng điệu và thông điệp xung quanh mục tiêu của họ. Các quan chức cho biết, các công ty đang theo dõi sự chấp nhận của người tiêu dùng, các quy định phát thải toàn cầu và cơ sở hạ tầng sạc xe điện để xác định các kế hoạch trong tương lai.
Kể từ lần đầu tiên áp dụng thời hạn sử dụng hoàn toàn bằng điện vào tháng 1/2021, Giám đốc điều hành GM Mary Barra và các giám đốc điều hành khác gần đây đã cho biết nhu cầu của khách hàng sẽ thúc đẩy nỗ lực của họ.
Họ khẳng định rằng mục tiêu năm 2035 vẫn là kế hoạch định hướng. Cadillac hiện cho biết họ sẽ cung cấp đầy đủ dòng xe điện nhưng không nhất thiết phải chấm dứt sản xuất tất cả các mẫu xe chạy bằng khí đốt vào năm 2030.
Phó chủ tịch Cadillac John Roth cho biết vào tháng trước trong một cuộc phỏng vấn: “Hiện tại, chúng tôi đang có những điều tốt nhất của cả hai thế giới. Chúng tôi sẽ xem mọi chuyện sẽ đi đến đâu trong tương lai, nhưng chúng tôi vẫn cam kết cung cấp danh mục xe điện đầy đủ vào cuối thập kỷ này”.
Về phần mình, Ford chưa bao giờ công bố kế hoạch cung cấp độc quyền xe điện trên toàn cầu, nhưng hãng đã đặt mục tiêu chạy hoàn toàn bằng điện ở châu Âu vào năm 2030, với 50% doanh số bán hàng ở Bắc Mỹ là xe điện trong cùng năm đó và đạt được tỷ suất lợi nhuận 8% bằng xe điện vào năm 2026. Kể từ đó, công ty đã từ bỏ nhiều mục tiêu và đang sản xuất các loại xe hybrid - đặc biệt là xe tải - cùng với xe điện và xe điện plug-in hybrid cho Mỹ.
Gjaja nói: “Chúng tôi luôn có cách tiếp cận tự do lựa chọn. Một phần trong số đó là để bảo vệ chúng tôi khỏi tình huống đi quá xa theo một hướng, bởi vì thị trường hiện tại, như chúng ta đã thấy, rất không chắc chắn”.
Giám đốc điều hành Oliver Blume trong sự kiện truyền thông thường niên của Porsche hôm thứ ba cho biết nhà sản xuất ô tô thể thao Đức đang “ở một vị trí linh hoạt” liên quan đến việc sản xuất xe. Ông cho biết công ty đang giám sát việc áp dụng và các quy định về xe điện nhưng vẫn đặt mục tiêu xe điện sẽ chiếm 80% doanh số bán hàng toàn cầu vào năm 2030.
ĐIỀU GÌ SẼ XẢY RA TIẾP THEO?
Chiến lược của ngành liên quan đến xe điện có thể thay đổi mạnh mẽ hơn nữa trong những tháng tới, tùy thuộc vào áp lực chính trị, bao gồm cả việc hoàn thiện các tiêu chuẩn về tiết kiệm nhiên liệu và khí thải của Cơ quan Bảo vệ Môi trường Mỹ.
Động lực thúc đẩy việc triển khai xe điện của các nhà sản xuất ô tô truyền thống là nhu cầu đáp ứng các yêu cầu về khí thải phương tiện và tiết kiệm nhiên liệu của liên bang để tránh bị phạt.
Theo Liên minh Đổi mới Ô tô, đại diện cho các nhà sản xuất ô tô lớn nhất hoạt động tại Mỹ, các đề xuất hiện đang được chính quyền ông Biden xem xét nhằm tăng tiêu chuẩn tiết kiệm nhiên liệu cho đến năm 2032 có thể khiến các nhà sản xuất ô tô phải trả hơn 14 tỷ USD tiền phạt dựa trên hiệu suất sử dụng nhiên liệu của đội xe hiện tại của họ.
Một lá thư riêng gửi tới các cơ quan quản lý liên bang vào năm ngoái của Hội đồng Chính sách Ô tô Mỹ ước tính những quy định như vậy sẽ khiến GM phải trả 6,5 tỷ USD tiền phạt và công ty mẹ của Jeep Stellantis là 3 tỷ USD. Hội đồng, đại diện cho các nhà sản xuất ô tô ở Detroit, cho biết mức phạt của Ford sẽ lên tới khoảng 1 tỷ USD.
Chiến lược chuyển đổi đi kèm với chi phí riêng: Các nhà sản xuất ô tô đã đầu tư mạnh vào cơ sở hạ tầng xe điện và sau đó đã thay đổi lộ trình có thể phải đối mặt với tình trạng giảm giá hoặc nhu cầu vốn cao hơn để củng cố các dây chuyền sản xuất khác nhau. Nhưng nếu không có doanh số tiêu dùng, họ có rất ít lựa chọn.
Không rõ xe hybrid và plug-in hybrid sẽ giúp các nhà sản xuất ô tô đáp ứng các quy định tiềm năng đến mức nào, do các tiêu chuẩn được xây dựng nhằm mục đích áp dụng xe điện nhanh chóng. Nhưng hỗn hợp sản phẩm của các nhà sản xuất ô tô sẽ cần phải đáp ứng các nguyên tắc của liên bang để duy trì một con đường khả thi phía trước.
Khả năng tiết kiệm nhiên liệu của các nhà sản xuất ô tô dựa trên sự kết hợp giữa các loại xe được bán ra. Xe càng tiết kiệm nhiên liệu và càng tạo ra ít khí thải thì điểm tổng thể của nhà sản xuất ô tô càng cao.
Matt Blunt, chủ tịch Hội đồng Chính sách Ô tô Mỹ cho biết: “Tất cả phụ thuộc vào việc quy định cuối cùng sẽ trông như thế nào”.
Blunt cho biết tập đoàn hy vọng chính quyền ông Biden lắng nghe những lo ngại của ngành và “hiểu rằng một phần của việc chuyển đổi sang xe điện là phải có quy định tiết kiệm nhiên liệu hợp lý”.
Ông Biden được cho là sẽ quay trở lại một số mục tiêu nhất định trong bối cảnh tốc độ áp dụng xe điện chậm hơn dự kiến, đây là một phần quan trọng trong kế hoạch chống biến đổi khí hậu của ông.
Tuy nhiên, nếu cựu Tổng thống Donald Trump tái đắc cử, ông dự kiến sẽ thu hẹp quy mô hoặc loại bỏ các quy định về tiết kiệm nhiên liệu, như ông đã làm trong nhiệm kỳ đầu tiên tại vị.
Việc đảo ngược các tiêu chuẩn đó vào tháng 1 có thể mở đường cho một kỷ nguyên lâu dài hơn của các mẫu xe hybrid và chạy bằng khí đốt.
