Trong các loại cúc, Cúc chi nhỏ bé nhất và thơm nhất, đặc trưng của vị cúc! Tôi người làng Ngọc Hà thấy Cúc chi là xốn xang nhớ tiết lạnh áp tết với hương Cúc chi ngát từ đầu đến cuối làng mỗi khi các bà các mẹ đội xảo hoa đi giao từ vườn ra đầu làng. Hồi đó cô bạn lớp tôi đến lớp mang theo hương Cúc chi hoặc hương ngâu sấy khô tán bột bán cho hàng mã làm trà hương. Bạn ấy là nhân lực chính sấy, giã, tán bột cúc và ngâu. Giờ đây hương ấy thành kỉ niệm và Cúc chi bây giờ thành thương phẩm giúp nông dân và thương nhân buôn bán loại dược liệu này có cái Tết no đủ!
Vùng thâm canh cúc làm dược phẩm có tiếng ở thôn Nghĩa Trai - xã Tân Quang- huyện Văn Lâm - tỉnh Hưng Yên mùa này đang vào vụ. Vụ thu hoạch của Cúc chi trong vòng non tháng thôi. Trên cánh đồng vàng rực rỡ, luống đánh thẳng tắp tạo hình sắc màu hội hoạ thật ấm áp ngày đông bên ven sông Hồng.
Khác hẳn Cúc Hoạ mi dập dìu các người đẹp đến thưởng hoa, chụp hình, Cúc chi bé nhỏ xinh xinh, cánh bé tý tẹo, lớp lớp xếp thành hình bán cầu ủ hương ngát thơm, chỉ ngửi đã thấy khoẻ, thấy tỉnh, thấy ấm cả lòng! Những người đẹp bên Cúc chi là người đẹp trong lao động. Các bà, các mẹ ra đồng sớm và về muộn vì tiết đông làm ngoài trời đỡ cực hơn. Hoa được thu hoạch làm hai, ba đợt vì nở không đều.
Công xá tính theo kilo, không phải cao lắm cho lao động phổ thông nhưng cũng đỡ vất hơn nhiều loại lao động phổ thông khác. Một người chăm chỉ thu nhập 100.000đ đến 150.000đ/ngày. Nhiều cụ bà cao tuổi, các em học sinh sau giờ học cũng tham gia giúp cha mẹ tăng thu nhập. nông dân ta ngàn đời vẫn thế. “không cho đất nghỉ, không ngừng tay ta!”.
Hoa phơi khô nếu có nắng hoặc sấy nhiệt độ vừa đủ rút nước từ 30-50 độ. Giá hoa đã sấy khô từ 200.000đ đến 300.000/kg. Tuỳ mùa đấy! cũng có mùa rớt giá buồn lắm nghe, công xá rẻ mà người trồng coi như không lãi!
Cái đẹp của Cúc chi ở hương ngát nhưng cũng chỉ xếp giá trị thương phẩm như rau thôi. Cũng không được ngợi ca, thán phục nhiều như các loại cúc xinh đẹp khác nhưng với người nông dân, Cúc chi là một mùa no ấm, các bóng nón trắng nhấp nhô bên ruộng cúc vàng rực, những đống hoa vàng chất ngất đợi sấy đợi phơi toả hương ngát thơm một vùng là hình ảnh, cảm xúc dễ thương và yên lòng!
Bài: Thuý Vân
Ảnh: NAG Trần Xuân Thiều
