Theo báo cáo của Ngân hàng Nhà nước, thực tiễn công tác quản lý của cơ quan này đã phát hiện các hạn chế, dấu hiệu vi phạm, sai phạm của các TCTD trong việc chấp hành quy định về lãi suất theo quy định của NHNN.
Cụ thể, đã có các ngân hàng thực hiện huy động vốn thông qua việc triển khai các chương trình khuyến mại, tặng quà, tặng lãi suất. Cùng đó, các nhân hàng còn chuyển lãi suất tiền gửi qua lãi suất cho vay hoặc giá dịch vụ hoặc giao dịch khác với cùng khách hàng và người có liên quan của khách hàng,... Điều này làm tăng chi phí hoạt động, ảnh hưởng đến mặt bằng lãi suất thị trường.
Chủ trương chi thêm lãi ngoài cao hơn mức lãi tiền gửi tiết kiệm theo quy định cho khách hàng cũng được các cử tri ghi nhận. Ý kiến của cử tri tỉnh Thừa Thiên Huế cho rằng NHNN cần tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra các ngân hàng thương mại trong hoạt động kinh doanh.
Trả lời ý kiến các cử tri, NHNN cho biết đã chủ động triển khai nhiều biện pháp để chấn chỉnh kịp thời; xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm về chấp hành quy định lãi suất huy động và ban hành các văn bản cảnh báo, khuyến nghị gửi các TCTD.
NHNN đã yêu cầu rà soát các quy định/quy trình/chính sách nội bộ đã ban hành nhưng chưa phù hợp với tình hình thực tế để khẩn trương sửa đổi, bổ sung hoặc ban hành mới; đảm bảo cho các quy định phải hợp lý, đúng quy định và được triển khai thực hiện nghiêm túc. Công tác kiểm tra, kiểm soát nội bộ cũng được cơ quan yêu cầu quản lý kiện toàn và tăng cường; đẩy mạnh kiểm tra đột xuất nhằm nâng cao hiệu quả răn đe, phòng ngừa, giảm thiểu rủi ro đạo đức trong hoạt động ngân hàng; xử lý nghiêm các vi phạm và công bố công khai trong nội bộ các kết luận nhằm tăng cường công tác giáo dục, phòng ngừa.
Các ngân hàng cũng tự kiểm tra, phát hiện những vi phạm về mức lãi suất huy động; chỉ đạo chấn chỉnh và xử lý nghiêm người đứng đầu các chi nhánh, đơn vị của TCTD để xảy ra vi phạm, không chấp hành các quy định của NHNN; chủ động báo cáo về NHNN những TCTD cạnh tranh không lành mạnh vi phạm quy định về mức lãi suất huy động.
NHNN yêu cầu ngân hàng thực hiện các chương trình khuyến mại trong huy động vốn, cho vay đúng quy định của pháp luật và tiết giảm tối đa chi phí quảng cáo, khuyến mại, chăm sóc khách hàng để đảm bảo hiệu quả kinh doanh.
Đồng thời, Thống đốc NHNN cũng tích cực chỉ đạo Cơ quan Thanh tra, giám sát ngân hàng, NHNN chi nhánh tổ chức thanh tra, kiểm tra việc chấp hành các quy định của NHNN về lãi suất huy động; xử lý nghiêm những trường hợp vi phạm, trong đó tùy mức độ vi phạm đề xuất Thống đốc NHNN không xem xét, chấp thuận đề nghị mở mới chi nhánh, phòng giao dịch, máy ATM, văn phòng đại diện, cung cấp dịch vụ mới hoặc triển khai nghiệp vụ kinh doanh mới đối với TCTD vi phạm; tăng cường giám sát tình hình huy động, cho vay và thanh khoản của TCTD để kịp thời báo cáo Thống đốc NHNN xử lý.
Ngoài ra, NHNN sẽ tiếp tục đưa nội dung “Tăng cường hoạt động thanh tra chuyên ngành về việc thực hiện các quy định về lãi suất huy động” vào định hướng kế hoạch thanh tra hàng năm của ngành ngân hàng nhằm xử lý nghiêm các TCTD có hành vi vi phạm quy định về lãi suất huy động.
Trước đó, cũng liên quan đến việc chi trả lãi suất huy động cho khách hàng vượt trần quy định, vụ án kinh tế xảy ra tại Ngân hàng Đại dương (OceanBank) đã trở thành hồi chuông báo động cho những hành vi sai phạm của các cán bộ ngân hàng liên quan đến lĩnh vực huy động vốn.
Với con số thiệt hại lên tới hàng nghìn tỷ đồng là số tiền chi lãi ngoài qua các năm, 40 bị cáo đã vướng vòng lao lý vì tội danh này. Trong đó, cựu Chủ tịch OceanBank nhận mức án 19 năm tù với tội danh Cố ý làm trái.. và chung thân khi là đồng phạm trong hành vi Lạm dụng chức vụ quyền hạn chiếm đoạt tài sản; tổng hình phạt chung là chung thân. Cựu Tổng Giám đốc Nguyễn Minh Thu nhận mức án hơn 20 năm tù cũng vì hai hành vi trên.
