Thời tiết đang trở thành một trong những yếu tố định hình xu hướng du lịch toàn cầu. Nếu trước đây cảnh quan, chi phí hay dịch vụ là những tiêu chí hàng đầu khi lựa chọn điểm đến, thì nay khí hậu mát mẻ cũng trở thành lợi thế cạnh tranh của nhiều địa phương. Xu hướng Coolcation (kỳ nghỉ mát mẻ) vì thế được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng và tạo ra những cơ hội mới cho nhiều điểm đến.
Những năm gần đây, thời tiết không còn là yếu tố được cân nhắc sau cùng khi lên kế hoạch cho một chuyến đi. Đối với nhiều du khách, nhiệt độ, chất lượng không khí hay nguy cơ xảy ra các hiện tượng thời tiết cực đoan đã trở thành tiêu chí quan trọng không kém chi phí hay chất lượng dịch vụ. Điều này khiến bản đồ du lịch mùa hè dần thay đổi, khi những điểm đến vốn nổi tiếng nhờ khí hậu ôn hòa bắt đầu thu hút lượng khách lớn hơn.
Khảo sát mới nhất của Booking.com trên 32.500 du khách tại 35 quốc gia và vùng lãnh thổ cho thấy xu hướng này đang diễn ra khá rõ. Có tới 74% người được hỏi cho biết họ chủ động cân nhắc nguy cơ thời tiết cực đoan trước khi lựa chọn điểm đến và thời gian du lịch. Hơn một nửa thừa nhận đã phải loại bỏ một số điểm đến khỏi kế hoạch vì thời tiết trở nên quá nóng vào đúng thời điểm muốn ghé thăm.
Không chỉ thay đổi điểm đến, nhiều người còn thay đổi cả lịch trình. Theo khảo sát, 31% du khách đã phải hủy hoặc điều chỉnh chuyến đi trong vòng 12 tháng qua do ảnh hưởng của thời tiết cực đoan. Trong khi đó, 25% cho biết sẽ ưu tiên lựa chọn những nơi có nền nhiệt mát mẻ hơn cho kỳ nghỉ sắp tới, còn 42% sẵn sàng dịch chuyển thời gian du lịch sang mùa thấp điểm hoặc mùa chuyển tiếp để tránh nắng nóng cũng như tình trạng quá tải tại các điểm đến nổi tiếng.
Những con số trên cho thấy một sự thay đổi đáng chú ý trong hành vi của du khách. Nếu trước đây "đi đâu" thường được quyết định bởi cảnh quan hoặc ngân sách, thì nay câu hỏi đầu tiên nhiều người đặt ra lại là "ở đó có quá nóng không?". Chính sự thay đổi này đã đưa Coolcation trở thành một trong những xu hướng nổi bật của ngành du lịch toàn cầu trong vài năm gần đây.
KHI THỜI TIẾT QUYẾT ĐỊNH KẾ HOẠCH DU LỊCH
Xu hướng Coolcation được ghi nhận rõ nhất tại châu Âu - thị trường du lịch lớn nhất thế giới. Theo khảo sát của Ủy ban Du lịch châu Âu (ETC), tháng 9 đang dần trở thành lựa chọn của nhiều du khách thay cho giai đoạn cao điểm tháng 7 và tháng 8. Việc dịch chuyển thời gian khởi hành không chỉ giúp tránh nền nhiệt cao mà còn mang lại trải nghiệm thoải mái hơn khi các điểm tham quan không còn quá đông.
Ở phân khúc du lịch cao cấp, sự thay đổi còn rõ nét hơn. Báo cáo của mạng lưới du lịch hạng sang Virtuoso cho thấy 82% khách hàng đang cân nhắc hoặc tích cực tìm kiếm những điểm đến có khí hậu mát mẻ cho kỳ nghỉ hè. Các cố vấn du lịch cũng ghi nhận nhu cầu đối với những điểm đến có thời tiết ôn hòa tăng đáng kể so với những năm trước.
Xu hướng này góp phần thúc đẩy lượng tìm kiếm và đặt phòng tại nhiều quốc gia Bắc Âu như Na Uy, Thụy Điển, Iceland, Phần Lan hay Slovenia. Thay vì chỉ được biết đến với du lịch mùa đông, những điểm đến này đang dần trở thành lựa chọn mới cho mùa hè nhờ khí hậu dễ chịu, cảnh quan thiên nhiên và không gian nghỉ dưỡng yên tĩnh.
Không chỉ diễn ra tại châu Âu, Coolcation cũng lan rộng sang thị trường châu Á. Dữ liệu của Trip.com cho thấy lượng tìm kiếm các điểm đến tránh nóng trong mùa hè đã tăng tới 237% so với cùng kỳ năm trước. Sự thay đổi này phản ánh nhu cầu ngày càng lớn của du khách đối với những kỳ nghỉ ưu tiên sự thoải mái về khí hậu thay vì chỉ tập trung vào các sản phẩm du lịch truyền thống.
Theo các chuyên gia, sự dịch chuyển này nhiều khả năng sẽ tiếp tục trong những năm tới khi yếu tố thời tiết ngày càng ảnh hưởng đến quyết định du lịch. Điều đó cũng buộc các doanh nghiệp lữ hành và các điểm đến phải điều chỉnh chiến lược phát triển sản phẩm, từ việc đa dạng hóa mùa du lịch đến xây dựng các trải nghiệm phù hợp với điều kiện khí hậu mới.
VIỆT NAM TRƯỚC CƠ HỘI ĐÓN LÀN SÓNG COOLCATION
Không nằm ngoài xu hướng chung, châu Á cũng đang chứng kiến sự dịch chuyển của dòng khách đến những điểm đến có khí hậu ôn hòa hơn. Thay vì lựa chọn các thành phố có nền nhiệt cao trong mùa hè, nhiều du khách ưu tiên những khu vực vùng núi hoặc cao nguyên, nơi có thời tiết mát mẻ và không gian gần gũi với thiên nhiên.
Tờ Nikkei Asia cho biết các điểm đến có khí hậu mát mẻ như Sa Pa (Việt Nam), Cameron Highlands (Malaysia) và Tagaytay (Philippines) ngày càng thu hút du khách trong khu vực. Thay vì tìm đến những điểm nghỉ dưỡng truyền thống, nhiều người ưu tiên các địa phương có nền nhiệt dễ chịu, cảnh quan tự nhiên và mức chi tiêu phù hợp, nhất là trong các tháng cao điểm nắng nóng.
Đối với Việt Nam, xu hướng Coolcation mở ra cơ hội cho nhiều điểm đến vốn có lợi thế về khí hậu nhưng chưa được khai thác tương xứng. Bên cạnh những cái tên đã khẳng định sức hút như Sa Pa hay Đà Lạt, các điểm đến như Măng Đen (Quảng Ngãi), Tam Đảo (Phú Thọ), Bạch Mã (Huế) hay một số khu vực vùng cao ở Tây Bắc cũng có điều kiện để phát triển các sản phẩm nghỉ dưỡng gắn với thiên nhiên và khí hậu mát mẻ.
Thực tế, trong các đợt nắng nóng từ tháng 5 đến tháng 7 hằng năm, nhiều nền tảng đặt phòng trực tuyến trong nước ghi nhận lượng tìm kiếm cơ sở lưu trú tại Đà Lạt, Sa Pa, Măng Đen hay Tam Đảo tăng từ 35-50% so với mức bình quân của các tháng còn lại. Điều này cho thấy nhu cầu "đi trốn nóng" của khách nội địa đã hình thành khá rõ, tạo nền tảng để các địa phương tiếp tục phát triển sản phẩm phù hợp.
Tuy nhiên, khí hậu mát mẻ mới chỉ là điều kiện cần. Để biến lợi thế tự nhiên thành sức cạnh tranh, các điểm đến cần đầu tư nhiều hơn vào hệ thống dịch vụ, hạ tầng giao thông và các sản phẩm trải nghiệm. Nếu chỉ dựa vào thời tiết, sức hút của một điểm đến sẽ khó duy trì trong dài hạn. Ngược lại, khi kết hợp được cảnh quan, văn hóa bản địa, ẩm thực và các hoạt động ngoài trời, Coolcation có thể trở thành động lực kéo dài thời gian lưu trú và gia tăng mức chi tiêu của du khách.
Đây cũng là cơ hội để ngành du lịch Việt Nam đa dạng hóa sản phẩm. Trong nhiều năm, du lịch biển vẫn là dòng sản phẩm chủ lực vào mùa hè. Tuy nhiên, xu hướng mới cho thấy nhu cầu nghỉ dưỡng đang mở rộng sang các loại hình như du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng chăm sóc sức khỏe, trekking, cắm trại hay trải nghiệm văn hóa bản địa. Những sản phẩm này phù hợp với các địa phương có khí hậu ôn hòa và cũng là phân khúc được nhiều du khách quốc tế quan tâm.
Ở góc độ phát triển điểm đến, Coolcation còn góp phần giảm áp lực lên các khu du lịch biển vốn thường xuyên quá tải vào mùa cao điểm. Khi dòng khách được phân bổ đến nhiều khu vực khác nhau, đặc biệt là các tỉnh miền núi và cao nguyên, cơ hội phát triển du lịch sẽ được chia sẻ rộng hơn, đồng thời tạo thêm sinh kế cho cộng đồng địa phương.
Dù vậy, giới chuyên gia cho rằng Coolcation không nên được nhìn nhận như một trào lưu nhất thời. Đây là sự thay đổi trong hành vi du lịch gắn với những biến động về khí hậu và môi trường, vì vậy xu hướng này nhiều khả năng sẽ tiếp tục phát triển trong những năm tới. Đối với các điểm đến, lợi thế khí hậu sẽ trở thành một yếu tố cạnh tranh ngày càng quan trọng, nhưng chỉ phát huy hiệu quả khi đi cùng với chất lượng dịch vụ và những trải nghiệm khác biệt.
Trong bối cảnh ngành du lịch đang hướng tới tăng trưởng xanh và phát triển bền vững, Coolcation không chỉ mở ra lựa chọn mới cho du khách mà còn tạo cơ hội để nhiều điểm đến tái định vị hình ảnh. Sở hữu nhiều điểm đến có khí hậu mát mẻ cùng hệ sinh thái du lịch đa dạng, Việt Nam hoàn toàn có cơ sở để tham gia vào dòng dịch chuyển này, nếu biết phát triển sản phẩm phù hợp và quảng bá đúng với nhu cầu của thị trường.
