Giữa nhịp sống hiện đại đầy biến động, khi con người liên tục chạy theo những điều mới mẻ, du lịch tưởng chừng là hành trình hướng về phía trước lại đang quay đầu tìm về quá khứ. Hoài niệm không còn là cảm xúc cá nhân đơn lẻ mà đã trở thành một động lực du lịch mạnh mẽ, định hình xu hướng trải nghiệm của hàng triệu du khách trên toàn cầu.
CHẠM VÀO KÝ ỨC
Mới đây, hãng truyền thông CNBC của Mỹ đã chỉ ra năm xu hướng lớn nhất sẽ định hình ngành du lịch thế giới trong năm 2026. Trong đó, du lịch hoài niệm nổi lên như một điểm nhấn đặc biệt, nhất là trong giới trẻ. Những du khách này không đơn thuần tìm kiếm điểm đến mới, mà mong muốn tái hiện những trải nghiệm thời thơ ấu, kết nối lại với gia đình, bạn bè và những ký ức từng mang đến cảm giác an toàn, bình yên.
Hoài niệm về bản chất là một trạng thái cảm xúc, là sự khao khát những gì thuộc về quá khứ và thường được lý tưởng hóa. Du lịch hoài niệm vì thế không đơn thuần là tái hiện lại cảnh cũ người xưa, mà là cách con người đối thoại với thời gian. Những sản phẩm du lịch mang màu sắc hoài niệm thường gắn với con người, vùng đất, không gian văn hóa từng tạo nên biểu tượng đẹp trong ký ức, từ đó khơi dậy cảm xúc sâu lắng và bền bỉ.
Theo Contiki, gần 80% người Mỹ dưới 35 tuổi cho biết họ đã từng hoặc mong muốn thực hiện lại những chuyến đi thời thơ ấu. Với tệp du khách này, du lịch không chỉ là di chuyển trong không gian mà còn là hành trình trở về với cảm xúc.
Hiện nay, tại Việt Nam du lịch hoài niệm cũng đang dần hình thành như một xu hướng rõ nét, gắn liền với những không gian văn hóa và ký ức tập thể của nhiều thế hệ. Từ những khu phố cũ ở Hà Nội, Huế, Hội An đến các làng quê Bắc Bộ, miền Trung hay vùng sông nước Nam Bộ, nhiều du khách lựa chọn quay về những nơi lưu giữ nếp sinh hoạt xưa cũ thay vì tìm kiếm trải nghiệm hoàn toàn mới. Những con phố nhỏ với nhà tập thể cũ, quán nước vỉa hè, tiệm tạp hóa, rạp chiếu bóng hay những chuyến tàu chậm đã trở thành điểm dừng chân gợi nhiều cảm xúc.
Chị Linh Nguyễn (27 tuổi, nhân viên sáng tạo nội dung tại TP.HCM) cho biết, thay vì đến một điểm du lịch mới, chị chọn quay lại Đà Lạt nhiều lần. Bởi đây là nơi từng gắn bó với gia đình hơn mười năm trước.
“Tôi không tìm kiếm sự mới lạ tuyệt đối. Tôi chỉ muốn sống lại cảm giác được đi bên bố mẹ, hít thở không khí quen thuộc và chậm lại giữa những ký ức cũ”, Linh nói.
Thực tế cho thấy, cùng với việc quay lại những điểm đến gắn với ký ức cá nhân, nhiều du khách hiện nay có xu hướng tìm về miền quê, nơi lưu giữ rõ nét nhất nhịp sống và không gian của quá khứ. Những chuyến đi ấy không nhằm khám phá điều mới lạ, mà để sống chậm, hòa mình vào cảnh sắc làng quê với mái nhà ngói cũ, con đường đất, hàng tre, bờ ao và những bữa cơm giản dị.
Ngoài ra, việc lựa chọn các quán cà phê mang phong cách bao cấp cũng đang trở thành một phần trong hành trình du lịch hoài niệm của nhiều du khách. Những không gian mộc mạc với bàn ghế gỗ cũ, tường vôi đã ngả màu, chiếc radio hay máy cassette phát những giai điệu quen thuộc khiến nhiều người như được trở về những năm tháng xưa cũ. Với du khách, việc ngồi nhâm nhi ly cà phê phin, lặng ngắm dòng người thưa thớt qua lại cũng đủ mang đến cảm giác bình yên, thân thuộc hiếm có.
Những chuyến đi về làng quê vì thế không cần lịch trình dày đặc hay dịch vụ cầu kỳ, mà giá trị nằm ở cảm xúc hoài niệm, sự kết nối với cội nguồn và những ký ức tưởng chừng đã ngủ quên trong nhịp sống hiện đại.
Sự trỗi dậy của du lịch hoài niệm không chỉ đến từ người trẻ. Báo cáo Future Forecast 2026 của công ty tư vấn The Future Laboratory cho thấy nhóm người mới nghỉ hưu, trong đó có những thành viên lớn tuổi nhất của thế hệ Gen X, cũng đang bước vào giai đoạn vàng của những chuyến đi dài ngày. Khi công việc đã khép lại, con cái trưởng thành, họ có đủ thời gian và nguồn lực để thực hiện những hành trình từng bị gác lại trong quá khứ.
Ông Trần Văn Hùng (61 tuổi, Hà Nội) cho biết, sau khi nghỉ hưu, ông cùng vợ lựa chọn đi du lịch xuyên Việt bằng tàu hoả. “Chúng tôi đi chậm, dừng lại ở những nơi từng ghé qua khi còn trẻ. Có những nơi đã thay đổi rất nhiều, nhưng cảm giác rung động khi quay lại thì vẫn vẹn nguyên. Đó là thứ mà những chuyến du lịch nghỉ dưỡng thông thường không thể mang lại”, ông Hùng chia sẻ.
Không chỉ dừng lại ở làng quê hay những không gian sinh hoạt xưa cũ, nhiều du khách còn tìm đến các điểm đến lịch sử như một cách để chạm vào ký ức. Những di tích, bảo tàng, khu phố cổ hay các công trình đã đi cùng năm tháng mang lại cảm giác trầm lắng rất riêng. Ở đó, người ta không vội vàng chụp ảnh hay check-in, mà dành thời gian đi chậm, đọc từng dòng tư liệu, nghe lại những câu chuyện cũ và cảm nhận dấu vết của thời gian còn in trên từng bức tường, mái ngói.
Với nhiều du khách, đặc biệt là người trẻ, chuyến đi đến các địa danh lịch sử không còn khô cứng hay nặng tính học thuật khô khan mà là dịp để hiểu hơn về quá khứ, về những gì đã tạo nên hiện tại hôm nay. Chính sự lắng lại ấy khiến hành trình trở nên sâu sắc hơn, để mỗi chuyến đi không chỉ là rời khỏi nơi quen thuộc, mà còn là một lần nhìn lại và thấu hiểu cội nguồn của chính mình.
KIẾN TẠO CHO GIÁ TRỊ BỀN VỮNG
Việt Nam có lợi thế lớn để phát triển du lịch hoài niệm nhờ bề dày lịch sử, không gian làng quê đặc trưng, những đô thị cũ cùng các câu chuyện đời sống gắn với nhiều giai đoạn phát triển của đất nước. Tuy vậy, một số chuyên gia cho rằng, việc khai thác loại hình du lịch này hiện vẫn còn rời rạc, chủ yếu dừng lại ở những điểm tham quan đơn lẻ, chưa hình thành được các sản phẩm có sự kết nối xuyên suốt và đủ chiều sâu để giữ chân du khách lâu dài.
Theo đó, đánh thức du lịch hoài niệm cần bắt đầu từ việc kể lại câu chuyện của vùng đất bằng chính con người và sinh hoạt đời thường. Đó có thể là một con phố cũ được gìn giữ đúng tinh thần xưa, một chuyến tàu chậm xuyên qua các miền ký ức, hay một làng quê được bảo tồn nhịp sống truyền thống thay vì bê nguyên các mô hình du lịch hiện đại. Khi du khách được sống trong không gian ấy, chạm vào ký ức bằng trải nghiệm thật, cảm xúc hoài niệm sẽ tự nhiên hình thành.
Bên cạnh đó, việc kết hợp du lịch hoài niệm với các sản phẩm văn hóa như ẩm thực, âm nhạc, thủ công truyền thống và ký ức đô thị có thể tạo nên sức hút bền vững. Thay vì xây dựng những điểm check in mang tính trình diễn, các địa phương cần chú trọng giữ lại những giá trị nguyên bản, để quá khứ không trở thành “bối cảnh”, mà là một phần sống động của hiện tại.
Theo chị Lê Thu Trang, hướng dẫn viên du lịch tại Hà Nội, du lịch hoài niệm mang giá trị nhân văn sâu sắc cho cả hiện tại và tương lai.
“Khi con người quay về với ký ức, họ có xu hướng trân trọng hơn những giá trị văn hóa, gia đình và cộng đồng. Nếu được khai thác đúng hướng, du lịch hoài niệm không chỉ tạo ra giá trị kinh tế mà còn góp phần bảo tồn di sản và kết nối các thế hệ,” chị Trang nói.
Trong một thế giới ngày càng nhanh và nhiều bất định, có lẽ điều mà du khách hôm nay tìm kiếm không chỉ là những điểm đến mới, mà còn là cảm giác được thuộc về. Và trong hành trình đó, quá khứ không còn nằm phía sau, mà trở thành điểm tựa cảm xúc cho những chuyến đi mang ý nghĩa lâu dài.
