Sáng 2/3, thị trường tài chính toàn cầu mở cửa trong một trạng thái hoàn toàn khác sau khi Mỹ và Israel tiến hành các cuộc tấn công nhằm vào Iran. Phản ứng đầu tiên đến từ vàng.
Kim loại quý này “bốc đầu” lên 5.390 USD/ounce ngay đầu phiên, trước khi điều chỉnh nhẹ nhưng vẫn neo ở vùng giá cao. Một số dự báo thậm chí cho rằng nếu căng thẳng tiếp tục leo thang, giá vàng có thể tiến sát mốc 5.600 USD/ounce trong thời gian tới.
Diễn biến này không nằm ngoài quy luật quen thuộc. Trong mọi giai đoạn bất ổn địa chính trị, vàng gần như luôn là nơi trú ẩn đầu tiên của dòng tiền. Khi rủi ro gia tăng, nhà đầu tư có xu hướng thu hẹp vị thế ở tài sản rủi ro và chuyển sang tích trữ kim loại quý.
Lịch sử cho thấy mô hình này lặp lại nhiều lần. Trong Chiến tranh Vùng Vịnh năm 1991, vàng tăng 4,2% ngay tuần đầu, mở rộng lên 12,8% trong ba tháng trước khi chốt năm ở mức tăng khoảng 6,3%. Khi chiến tranh Iraq nổ ra năm 2003, giá vàng tăng 2,1% trong ngắn hạn, đạt 8,4% theo quý và 15,7% cả năm.
Xung đột Israel – Gaza năm 2014 ghi nhận mức tăng 1,8% tuần đầu, 5,2% theo quý và 11,2% cả năm. Đáng chú ý nhất là căng thẳng Mỹ – Iran năm 2020, khi vàng bật tăng 3,4% tức thời, 9,1% sau ba tháng và tới 24,6% cho cả năm.
Làn sóng tăng giá quốc tế nhanh chóng lan sang Việt Nam. Chỉ trong ngày 2/3, giá vàng trong nước tăng khoảng 3,9 triệu đồng/lượng, tiệm cận mốc 191,2 triệu đồng/lượng từng ghi nhận trước đó. Nhu cầu mua tăng vọt khiến một số cửa hàng khan hiếm vàng nhẫn, vàng miếng và phải giới hạn số lượng bán ra.
Trong báo cáo mới công bố, ông Heng Koon How, Trưởng bộ phận Chiến lược Thị trường thuộc Khối Nghiên cứu Thị trường và Kinh tế toàn cầu của Ngân hàng UOB, nhận định rằng dù biến động ngắn hạn còn lớn, xu hướng trú ẩn dài hạn của vàng vẫn bền vững.
Đại diện ngân hàng UOB cho biết các ngân hàng trung ương tiếp tục mua ròng, trong khi nhà đầu tư cá nhân gia tăng tích trữ vàng vật chất. Theo đánh giá của UOB, căng thẳng tại Iran càng củng cố động lực này.
Trên cơ sở đó, UOB nâng dự báo giá vàng lên 5.400 USD/ounce trong quý 2, 5.600 USD/ounce quý 3, 5.800 USD/ounce quý 4 năm nay và có thể đạt 6.000 USD/ounce vào quý 1/2027.
Ở góc nhìn trong nước, ông Nguyễn Minh Tuấn, CEO AFA Capital, cho rằng mỗi khi thị trường đối diện biến cố lớn như chiến tranh, dòng tiền thường rời bỏ tài sản rủi ro để tìm đến kênh phòng thủ, qua đó đẩy giá vàng tăng mạnh. Tuy nhiên, ông lưu ý xu hướng tiếp theo sẽ phụ thuộc đáng kể vào phản ứng của Iran và mức độ lan rộng của xung đột.
Theo ông Tuấn, nếu các bên sớm quay lại bàn đàm phán, xung đột chỉ kéo dài trong thời gian ngắn và các tuyến vận tải chiến lược như eo biển Hormuz vẫn được đảm bảo thông suốt, tâm lý thị trường có thể nhanh chóng ổn định. Khi đó, giá vàng nhiều khả năng hạ nhiệt hoặc đi ngang sau nhịp tăng mạnh ban đầu.
Trong kịch bản trung lập, nếu xung đột kéo dài vài tháng đến một năm nhưng không mở rộng thành đối đầu quy mô lớn, vàng có thể duy trì ở vùng giá cao và biến động theo từng diễn biến quân sự. Ngược lại, nếu xung đột lan rộng với sự tham gia của nhiều cường quốc, thị trường tài chính toàn cầu sẽ chịu áp lực đáng kể và nhu cầu phòng thủ có thể tiếp tục đẩy vàng lên những vùng giá mới.
Tuy vậy, ông Nguyễn Minh Tuấn nhấn mạnh vàng không nên được nhìn nhận đơn thuần như một công cụ đầu cơ theo tin tức. Theo ông, đây phải là một phần trong chiến lược phân bổ tài sản đa lớp. Nhà đầu tư không nên chờ đến khi chiến sự bùng phát mới xếp hàng mua vàng, bởi khi đó chi phí vốn thường đã ở mức cao.
“Không phải cứ đến khi xảy ra xung đột hay thời điểm căng thẳng nhất chúng ta mới vội vàng xếp hàng đi mua vàng. Khi thị trường biến động, điều cần thiết là giữ sự kiên định. Vàng đã là tài sản phòng thủ thì phải được đưa vào danh mục với một tỷ trọng rõ ràng và mua tích lũy đều đặn, thay vì chờ sự kiện xảy ra rồi mới chạy theo”, ông Tuấn nhấn mạnh.
Trong khi đó, VPBank Securities (VPBankS) cũng có báo cáo cập nhật nhanh về tác động của cuộc tấn công nhằm vào Iran. Theo đơn vị này, chiến dịch vẫn đang diễn ra và tiềm ẩn nguy cơ lan rộng trong khu vực.
Về phản ứng thị trường, VPBankS cho biết vàng đã tăng gần 2% ngay sau sự kiện và tăng khoảng 22% trong hai tháng đầu năm 2026 – mức mạnh nhất kể từ năm 2012, phản ánh nhu cầu trú ẩn ở mức cao. Đơn vị này dự báo vàng có thể xuất hiện nhịp “gap up” khi thị trường mở cửa tuần tới trong bối cảnh rủi ro địa chính trị gia tăng.
Theo đánh giá kỹ thuật, giá vàng có thể tiếp tục hướng tới vùng kháng cự 5.429 – 5.734 USD/ounce nếu căng thẳng chưa hạ nhiệt.
