Theo chia sẻ của ông Ganesh Ramani, Tổng giám đốc công ty sản xuất thức ăn thú cưng Mars Pet Nutrition China, ngành chăm sóc thú cưng của Trung Quốc đang phát triển với tốc độ nhanh nhất trên thế giới, khi quá trình nâng cấp về tiêu dùng và công nghiệp vốn mất 5 - 7 năm tại các thị trường trưởng thành nay được rút ngắn xuống chỉ còn 1-2 năm ở Trung Quốc.
“Những thay đổi mà chúng ta chứng kiến trên toàn cầu diễn ra với một tốc độ nhất định, nhưng ở Trung Quốc, chúng diễn ra nhanh hơn nhiều. Các mốc thời gian đều được rút ngắn”, ông Ramani nói bên lề sự kiện Pet Fair Asia lần thứ 28 được tổ chức tại Trung tâm Triển lãm Quốc tế Mới Thượng Hải, với sự tham gia của hơn 2.600 đơn vị trưng bày từ toàn bộ chuỗi cung ứng phục vụ ngành thú cưng.
Tốc độ phát triển này đến từ chuỗi cung ứng toàn diện, môi trường bán lẻ có mức độ số hoá cao và ảnh hưởng mạnh mẽ của mạng xã hội. Bên cạnh đó, yếu tố quan trọng nhất là làn sóng gia tăng người nuôi thú cưng tại quốc gia tỷ dân.
“Người tiêu dùng Trung Quốc có lẽ nằm trong nhóm khách hàng khó tính nhất thế giới. Họ rất chú ý đến những thông tin ở mặt sau bao bì, nghiên cứu thành phần, công thức, cách chế biến và quy trình sản xuất, đồng thời tìm kiếm bằng chứng xác thực cho những tuyên bố của doanh nghiệp”, ông Ramani nói, đồng thời cho rằng cách tiêu dùng lý tính này sẽ buộc ngành phải nâng cao tiêu chuẩn và loại bỏ những doanh nghiệp tham gia thị trường mang tính đầu cơ.
Quan điểm này tương đồng với những quan sát từ Royal Canin, một thương hiệu đồ ăn thú cưng khác thuộc công ty Mars Pet Nutrition. Bà Xu Juan, Tổng giám đốc Royal Canin China cho biết thị trường thú cưng Trung Quốc đã hoàn tất quá trình chuyển đổi từ số lượng sang chất lượng trong 3 thập kỷ qua, phát triển từ việc nuôi động vật để trông nhà sang thú cưng với nhu cầu cơ bản, sau đó là nâng lên các yêu cầu cao cấp và hiện nay hướng tới sức khỏe, tuổi thọ lâu dài.
AI NÂNG CẤP CHẤT LƯỢNG SẢN PHẨM
Theo Sách trắng ngành thú cưng Trung Quốc năm 2026 (Báo cáo tiêu dùng), số lượng chó và mèo được nuôi tại các khu vực đô thị của Trung Quốc đạt 126 triệu con vào năm 2025, thúc đẩy thị trường tiêu dùng thú cưng lên 312,6 tỷ nhân dân tệ (khoảng 45,4 tỷ USD). Thị trường được dự báo tiếp tục mở rộng lên 405 tỷ nhân dân tệ vào năm 2028.
Những tiến bộ đáng kể trong trí tuệ nhân tạo (AI) đang thúc đẩy sự xuất hiện của các giải pháp chăm sóc thú cưng thông minh và có tính cá nhân hóa cao. Triển lãm ONE Pet Show lần thứ 6 vừa kết thúc tại Trung Quốc đã giới thiệu thêm nhiều danh mục sản phẩm ứng dụng AI, từ máy cho ăn và bình nước thông minh đến vòng cổ và các thiết bị chuyên dụng theo dõi sức khỏe.
Nổi bật trong số những dòng sản phẩm mới là chiếc máy cho ăn tự động được tích hợp công nghệ nhận diện khuôn mặt thú cưng của thương hiệu Petkit. Chức năng này cho phép đăng ký nhận diện thú cưng để mỗi khi chúng tiến lại gần, máy sẽ phân phối một lượng thức ăn cụ thể đúng với chế độ ăn riêng của từng thú cưng. Bên cạnh đó là hệ thống bình nước có thể nhận diện từng thú cưng và lưu hồ sơ lượng nước uống riêng; khay vệ sinh thông minh cung cấp khả năng nhận diện khuôn mặt, theo dõi độ pH trong nước tiểu và tải dữ liệu sức khỏe lên hệ thống, tạo nên một hệ sinh thái chăm sóc thú cưng toàn diện ứng dụng AI.
Phân khúc chăm sóc sức khoẻ cũng nhận được sự chú ý lớn. Chẳng hạn như chiếc vòng cổ thông minh dành cho thú cưng có thể liên tục theo dõi mức độ hoạt động, thời gian ngủ và nhịp tim. Các thuật toán AI phân tích dữ liệu này, hỗ trợ đánh giá sức khỏe sớm. Cảnh báo về những bất thường như mức độ hoạt động giảm đột ngột hoặc thay đổi bất thường trong giấc ngủ cho phép chủ nuôi can thiệp chủ động và phòng ngừa trước những vấn đề có thể xảy ra.
Vượt ra ngoài việc cho ăn tự động và theo dõi sức khỏe, các ứng dụng AI ngày càng hướng tới khả năng đồng hành và tương tác từ xa, mở ra thêm nhiều khả năng cho lĩnh vực chăm sóc thú cưng thông minh. Ví dụ như điện thoại AI dành cho thú cưng và dây đeo du lịch thông minh. Thương hiệu Letapet, thuộc công ty công nghệ di động đổi mới Ucloudlink, giới thiệu hai sản phẩm chủ lực là PetPhone và PetCam. Theo công ty, PetPhone tích hợp các tính năng liên lạc, an toàn và quản lý sức khỏe. Sản phẩm cho phép chủ nuôi tương tác từ xa với thú cưng thông qua thiết bị. Còn PetCam có thiết kế nhẹ, dễ dàng ghi lại hình ảnh từ góc nhìn thứ nhất của thú cưng khi chúng thực hiện các hoạt động thường ngày.
Cùng với số lượng người nuôi thú cưng gia tăng, các thành phố trên khắp Trung Quốc cũng đang nhanh chóng học cách thích ứng, khi trung tâm mua sắm, nhà hàng, khách sạn và công viên thân thiện với thú cưng ngày càng phổ biến tại một số thành phố. Sự bùng nổ này cũng đang làm thay đổi lĩnh vực vận tải và dịch vụ công. Trung Quốc đã triển khai thí điểm dịch vụ vận chuyển thú cưng trên một số tuyến đường sắt cao tốc vào năm 2025. Đến đợt cao điểm đi lại dịp Tết Nguyên đán năm 2026, dịch vụ này đã được mở rộng tới 110 nhà ga và 170 đoàn tàu, giúp các gia đình dễ dàng đi lại cùng những những vật nuôi đồng hành.
NHU CẦU CHI TIÊU ĐA DẠNG CHO THÚ CƯNG
Thị trường thú cưng tại Trung Quốc cũng đang tạo ra những cơ hội kinh doanh mới cho các doanh nhân và chủ doanh nghiệp nhỏ trong nhiều lĩnh vực đa dạng.
Trong một gian hàng chụp chân dung thú cưng ở Triển lãm Thú cưng miền Tây Trung Quốc tổ chức tại thành phố Lan Châu, bà Wang Xiaoqin, 58 tuổi, chăm chú theo dõi một chuyên viên chải chuốt cho chú chó Maltese của mình, trong khi nhiếp ảnh gia điều chỉnh ánh sáng và phông nền. “Tôi thường chỉ dùng điện thoại để chụp ảnh cho chó của mình. Đây là lần đầu tiên nó có một bức chân dung chính thức. Cảm giác chuyên nghiệp và ý nghĩa hơn”, bà Wang nói.
Đối với nhiều người nuôi thú cưng Trung Quốc như bà Wang, chi tiêu cho vật nuôi hiện đã vượt xa những nhu cầu cơ bản như thức ăn và vệ sinh.
Tại Lan Châu, một người dân địa phương họ Liu gần đây đã mở cửa hàng thức ăn tươi cho thú cưng, cung cấp các bữa ăn được chế biến theo yêu cầu với thịt gà, thịt vịt, hải sản, khoai tây, cà rốt và nhiều nguyên liệu khác. “Thức ăn tươi cho thú cưng có mùi thơm hơn, chứa nhiều nước hơn và dễ tiêu hóa, hấp thu hơn”, ông Liu nói. Mỗi suất có giá từ 12 đến 22 nhân dân tệ, những bữa ăn này ngày càng được các chủ nuôi trẻ tuổi ưa chuộng khi họ tìm kiếm chế độ dinh dưỡng chất lượng cao hơn cho vật nuôi.
Ở một khu vực khác của Triển lãm Thú cưng, doanh nhân họ Pan giới thiệu xưởng may quần áo cho thú cưng, nơi bà lựa chọn vải theo sở thích của khách hàng và may trang phục riêng cho từng con vật. Những mô hình kinh doanh này phản ánh sự phát triển của xu hướng chăm sóc thú cưng chu đáo hơn theo phong cách gia đình.
Ding Xiao, người làm việc trong lĩnh vực bánh dành cho thú cưng, cho biết nhu cầu đối với bánh và các sản phẩm bánh nướng dành cho vật nuôi tăng lên qua từng năm. “Thú cưng không còn chỉ là động vật. Chúng giống những thành viên trong gia đình hơn. Chúng mang lại sự an ủi và đồng hành, và điều đó khiến chủ nuôi tìm kiếm những sản phẩm tinh tế, chi tiết hơn”, bà Ding nhấn mạnh.
Mối liên kết về cảm xúc này cũng đang duy trì nhu cầu trong những phân khúc nhạy cảm hơn của thị trường. Tại triển lãm Lan Châu, Wang Yue, người làm việc trong lĩnh vực tang lễ cho thú cưng, trưng bày các loại bình đựng tro cốt, đồ lưu niệm bằng nỉ len thủ công và đồ trang trí bằng pha lê. “Những sản phẩm này giúp những thú cưng đã qua đời vẫn có thể ở bên chủ nhân theo một cách khác”, bà nói, đồng thời cho biết doanh số các sản phẩm tưởng niệm thú cưng đã tăng lên khi Tết Thanh minh đến gần.
Theo bà Xu Juan, Tổng giám đốc Royal Canin China, thống kê cho thấy có khoảng 20 triệu thú cưng đã bước vào độ tuổi cao niên (trên 7 tuổi đối với chó mèo thông thường và trên 5 tuổi đối với chó giống lớn được xem là bắt đầu bước vào giai đoạn cao niên). Dự kiến đến năm 2040, một nửa số thú cưng của Trung Quốc sẽ là thú cưng cao tuổi và đây cũng chính là một trong những yếu tố quan trọng có tác động đến toàn nền kinh tế thú cưng trong thời gian tới.
