Nhà văn hoá Lê Hồng Dương - Người lưu giữ hồn quê Kinh Bắc

Trong 20 năm (1963-1983), nhà văn hóa Lê Hồng Dương đã để lại dấu ấn sâu đậm trong đời sống văn hóa địa phương bằng tư duy quản lý có tầm nhìn, sự trân trọng đối với các giá trị truyền thống...

03698e376bdeeb80b2cf.jpg

Nhân Ngày Di sản văn hóa Việt Nam 23/11 và kỷ niệm tròn 80 năm Hội nghị Văn hóa toàn quốc lần thứ nhất (1946–2026), ngày 12/11, Viện Nghiên cứu, Bảo tồn và Phát huy Văn hóa dân tộc phối hợp với Liên hiệp các Hội Văn học Nghệ thuật Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương với Di sản văn hóa dân tộc”. Đây cũng là dịp nhìn nhận, đánh giá những đóng góp của một nhà quản lý văn hóa tâm huyết, có công lao lớn trong phục hồi, bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa Kinh Bắc.

HAI MƯƠI NĂM TẬN TÂM VỚI VĂN HOÁ HÀ BẮC

Nhà văn hóa Lê Hồng Dương (1921–2003), quê Đọ Xá, Bắc Ninh, đã trải qua nhiều cương vị công tác chính trị, quân sự và tuyên huấn trước khi đảm nhiệm trọng trách đứng đầu ngành Văn hóa Hà Bắc. Trong 20 năm làm Trưởng ty, từ năm 1963 đến năm 1983, ông để lại dấu ấn sâu đậm trong đời sống văn hóa địa phương, đặc biệt ở công tác sưu tầm, nghiên cứu, phục hồi và trao truyền di sản.

Giữa những năm chiến tranh và thiếu thốn, Lê Hồng Dương đã cùng cộng sự kiên trì tìm đến làng quê, gặp gỡ nghệ nhân, tập hợp cán bộ chuyên môn, tổ chức nghiên cứu và xây dựng lực lượng kế cận. Ông quan tâm cả nhiệm vụ văn hóa phục vụ đời sống đương thời lẫn những công việc lâu dài, giúp gìn giữ vốn quý có nguy cơ thất truyền. Nhờ đó, đã làm hồi sinh dân ca Quan họ và tranh dân gian Đông Hồ; sau này đều được công nhận là Di sản Văn hóa phi vật thể của nhân loại.

168f5935a3dc23827acd.jpg
Hội thảo quy tụ các nhà nghiên cứu, nhà quản lý văn hóa, văn nghệ sĩ cùng những người từng gắn bó với hoạt động bảo tồn di sản văn hóa Kinh Bắc

Với Quan họ, đóng góp nổi bật của Lê Hồng Dương là tạo điều kiện để việc sưu tầm, nghiên cứu và truyền dạy được tiến hành có tổ chức. Ông chú trọng tìm người am hiểu nghề, mời nghệ nhân dạy hát, tuyển chọn diễn viên, hỗ trợ cán bộ khảo cứu và khuyến khích trao đổi khoa học. Việc xây dựng Đội Quan họ, sau phát triển thành Đoàn Quan họ, ra đời tháng 1/1969, gắn với vai trò tổ chức, chỉ đạo của ông cùng sự đóng góp của Nguyễn Đức Siêu, nghệ nhân Nguyễn Đức Sôi và đội ngũ cán bộ, diễn viên.

Đối với tranh Đông Hồ, ông có công rất lớn trong khôi phục hoạt động sản xuất, quảng bá và xuất khẩu tranh, giúp các nghệ nhân tiếp tục giữ nghề. Theo hồi ức của nghệ nhân Nguyễn Hữu Hoa, năm 1967, Lê Hồng Dương cùng cán bộ Ty Văn hóa về địa phương bàn việc phục hồi nghề tranh; cử cán bộ bám cơ sở, hỗ trợ nguyên liệu và kết nối tiêu thụ qua hệ thống phát hành sách. Sự đồng hành ấy giúp những bản khắc, kỹ thuật in và kinh nghiệm làm tranh tiếp tục được thực hành, trao truyền trong các gia đình.

Lê Hồng Dương là người chỉ đạo và tổ chức triển khai viết sách Địa chí Hà Bắc. Đây cũng là cuốn Địa chí cấp tỉnh/ thành đầu tiên trong cả nước, hiện được lưu giữ tại nhiều Quốc gia trên thế giới như: Hoa Kỳ, Anh, Pháp, Nhật Bản, Úc, Singapore… Năm 1978 ông được UNESCO tặng Bằng Danh Dự “vì những đóng góp xuất sắc trong việc giữ gìn các truyền thống âm nhạc có giá trị nghệ thuật và văn hoá to lớn”.

HƠN 30 THAM LUẬN LÀM SÁNG RÕ MỘT SỰ NGHIỆP

Hội thảo đã thu hút, tiếp nhận 35 tham luận của các nhà khoa học, nhà quản lý văn hóa và các văn nghệ sĩ có uy tín. Các bài viết tập trung khảo cứu cuộc đời, sự nghiệp, tư duy quản lý và những đóng góp của Lê Hồng Dương đối với di sản văn hóa dân tộc, nhất là Quan họ và tranh dân gian Đông Hồ.

Theo sự chỉ đạo của UBND thành phố Bắc Ninh, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch đã tổ chức cho Nhà hát Dân ca Quan họ Bắc Ninh xây dựng chương trình và trình diễn Di sản văn hóa phi vật thể Dân ca Quan họ Bắc Ninh, để phục vụ Hội thảo. Đồng thời, Ban Quản lý di tích Bắc Ninh cũng tổ chức trưng bày, giới thiệu và thực hành Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ tại Hội thảo, để các đại biểu tham dự có thể trải nghiệm thực tế.

dd85b4fd5114d14a8805.jpg
Đại biểu dự hội thảo

Thông qua tư liệu, hồi ức nhân chứng và các góc nhìn chuyên môn, hội thảo hướng tới làm rõ cách ông tập hợp người tài, trân trọng nghệ nhân, chăm lo đào tạo và đưa chủ trương bảo tồn vào công việc cụ thể. Những đóng góp về nghiên cứu, biên soạn, xuất bản và xây dựng lực lượng văn hóa địa phương cũng là nội dung cần được tiếp tục nhận diện đầy đủ.

Việc đánh giá công lao Lê Hồng Dương được đặt trong sự gắn bó với các thế hệ nghệ nhân, cộng sự và cộng đồng đã sáng tạo, gìn giữ di sản. Qua đó, hội thảo góp thêm căn cứ cho việc nghiên cứu lịch sử văn hóa Hà Bắc, đồng thời gợi mở kinh nghiệm quản lý: lắng nghe chuyên môn, tin cậy người làm nghề và chăm lo điều kiện để di sản được tiếp nối trong đời sống.

VINH DANH NGƯỜI CÓ CÔNG GÌN GIỮ DI SẢN

Cũng trong khuôn khổ sự kiện này, Ban tổ chức còn giới thiệu tập ký chân dung “Nhà văn hóa Lê Hồng Dương – Người lưu giữ hồn quê Kinh Bắc” của hai tác giả Cao Thâm – Thái Hà. Theo Nhà văn Đặng Vương Hưng - người viết lời tựa cho cuốn sách, cho biết: Tác phẩm có sự đóng góp trí tuệ và công sức của hàng chục người cùng thời, từng là cán bộ thuộc quyền quản lý của cố Trưởng ty Lê Hồng Dương.

aceb4ecdab242b7a7235.jpg

Với những công lao và cống hiến bền bỉ trọn đời, ông Lê Hồng Dương xứng đáng được tôn vinh là một Danh nhân văn hóa của Bắc Ninh. Sự ghi nhận ấy có ý nghĩa tri ân người đi trước, đồng thời giúp thế hệ hôm nay hiểu thêm trách nhiệm của người quản lý đối với văn hóa quê hương.

Từ việc tập hợp, đối chiếu tư liệu và đánh giá đóng góp, hội thảo hướng tới kiến nghị các cơ quan chức năng thành phố Bắc Ninh nghiên cứu hình thức vinh danh xứng đáng, trong đó có việc đặt tên Lê Hồng Dương cho công trình công cộng phù hợp tại địa phương. Đề xuất cần được xem xét trên cơ sở hồ sơ khoa học, ý kiến chuyên môn, sự đồng thuận của cộng đồng và quy định hiện hành.

Việc tổ chức hội thảo cũng góp phần lưu giữ tư liệu, ký ức về một thế hệ cán bộ văn hóa đã tận tụy với di sản. Những kinh nghiệm từ cuộc đời Lê Hồng Dương tiếp tục có ý nghĩa đối với công tác bảo tồn hôm nay, khi người dân, nghệ nhân và người trẻ cần được tạo điều kiện để cùng gìn giữ, thực hành và phát huy văn hóa dân tộc.

Xem thêm

Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam là một trong những địa điểm sẽ miễn phí khách tham quan vào ngày 24/11

Miễn phí tham quan tại nhiều bảo tàng, di tích trên toàn quốc trong Ngày Văn hóa Việt Nam

Việc miễn phí tham quan vào ngày 24.11 hằng năm góp phần tạo điều kiện để đông đảo người dân tiếp cận, tìm hiểu các giá trị văn hóa, lịch sử, di sản và thiên nhiên; đồng thời lan tỏa ý nghĩa của Ngày Văn hóa Việt Nam, khuyến khích cộng đồng tham gia các hoạt động hưởng thụ và trải nghiệm văn hóa...

Ảnh minh hoạ

Nhiều hoạt động chào mừng Ngày Văn hóa Việt Nam trên cả nước

Với sự đa dạng về hình thức, chuỗi sự kiện không chỉ góp phần tôn vinh những giá trị văn hóa truyền thống, quảng bá di sản dân tộc mà còn lan tỏa tinh thần đại đoàn kết, khơi dậy niềm tự hào và ý thức trách nhiệm của mỗi người dân trong gìn giữ, phát huy bản sắc văn hóa Việt Nam...

Có thể bạn quan tâm

Việt Phủ Thành Chương: Kỳ tích của niềm tin

Việt Phủ Thành Chương: Kỳ tích của niềm tin

25 năm nhìn lại, thật có nhiều điều để viết về nơi này. Không phải chỉ là những điều mà người ta thường nói về một công trình mới ra đời, mà là những điều chỉ có thể nhìn thấy sau 25 năm hiện hữu, những điều được đúc kết sau một phần tư thế kỷ...

Trưởng BTC – Hoa hậu Đại sứ Toàn cầu Hạnh Nguyên, Trưởng BGK – Ca nhạc sĩ Ngọc Sơn (Chủ tịch Topstar Entertainment tại Việt Nam), Phó Trưởng BGK – NSND Vương Duy Biên (Nguyên Thứ trưởng Bộ Văn hoá, Thể thao và Du lịch) và Hoa hậu Nhân ái – Hoa hậu Thương hiệu Việt Nam 2024 Nguyễn Thị Thủy thực hiện nghi thức trao giải cho nàng tân hậu. Photo: Team Bình Nguyễn

Hoa hậu Nhân ái – Hoa hậu Thương hiệu Việt Nam 2026 Đặng Thị Mỹ Phước và hành trình đưa yến sào vươn ra thế giới

Chung kết Hoa hậu Thương hiệu Việt Nam 2026 – Miss Brand Business 2026 khép lại với danh hiệu Hoa hậu Nhân ái gọi tên thí sinh Đặng Thị Mỹ Phước (SBD 241, Nghệ An). Ngoài ra, cô còn nhận một giải phụ Người đẹp Áo dài. Hiện cô đang là chủ thương hiệu Yến sào Yên Triều.

Penthouse rộng lớn tại TP.HCM của ca sĩ Ngô Kiến Huy

Penthouse rộng lớn tại TP.HCM của ca sĩ Ngô Kiến Huy

Sau nhiều năm miệt mài làm nghề và kinh doanh, Ngô Kiến Huy đang tận hưởng thành quả trong một không gian sống được thiết kế theo đúng cá tính, ưu tiên sự tiện nghi, riêng tư và kết nối với thiên nhiên...