Không ít quán cà phê, nhà hàng coi âm nhạc là "gia vị" để tạo nên bản sắc riêng. Từ những giai điệu nhẹ nhàng phát suốt cả ngày đến các playlist được chọn lọc theo từng khung giờ, âm nhạc đã trở thành một phần của trải nghiệm khách hàng. Tuy nhiên, cùng với việc các quy định về bản quyền được siết chặt, "gia vị" ấy cũng đang trở thành áp lực mới đối với nhiều cơ sở kinh doanh.
Những ngày gần đây, thông tin "từ 1/7, các quán cà phê, nhà hàng không được mở nhạc nếu chưa trả phí bản quyền" thu hút sự quan tâm của công chúng. Song, trong khi thực tế nghĩa vụ chi trả tiền bản quyền khi sử dụng âm nhạc trong hoạt động kinh doanh đã được quy định từ trước.
Theo Luật Sở hữu trí tuệ và Nghị định 17/2023/NĐ-CP, các cơ sở kinh doanh sử dụng âm nhạc phục vụ khách hàng đã có trách nhiệm thực hiện nghĩa vụ về bản quyền. Điểm thay đổi từ ngày 1/7 là mức phí được điều chỉnh theo mức lương cơ sở mới.
Cụ thể, Nghị định 134/2026/NĐ-CP quy định tiền bản quyền hằng năm được tính theo công thức mức lương cơ sở nhân với hệ số điều chỉnh. Khi mức lương cơ sở tăng lên 2,53 triệu đồng/tháng từ ngày 1/7, mức phí bản quyền cũng tăng theo.
Đang kinh doanh một quán cà phê trên phố Tô Hiệu (Hà Nội), anh Tuấn cho biết bản thân hoàn toàn ủng hộ việc thu phí bản quyền âm nhạc tại các cơ sở kinh doanh.
"Âm nhạc gần như là một phần của quán. Khách không chỉ đến uống cà phê mà còn muốn tận hưởng không gian. Một playlist phù hợp có thể khiến họ ở lại lâu hơn hoặc quay lại nhiều lần. Vì vậy, nếu việc trả phí giúp bảo vệ quyền lợi của người sáng tạo thì tôi thấy điều đó là hợp lý", anh Tuấn nói.
Tuy nhiên, theo anh Tuấn, điều khiến nhiều chủ quán băn khoăn không phải là việc có phải trả tiền hay không mà là cách thực hiện.
"Hiện có khá nhiều thông tin nhưng chưa thống nhất. Tôi vẫn chưa rõ cần đăng ký ở đâu, thủ tục như thế nào, mức phí được tính ra sao hay những nền tảng nào được phép sử dụng. Nếu có hướng dẫn cụ thể thì các chủ quán sẽ dễ thực hiện hơn", anh Tuấn chia sẻ.
Trên trang Facebook cá nhân, LeTrinh - một người am hiểu trong lĩnh vực F&B cho rằng việc các quán cà phê phải trả tiền bản quyền khi mở nhạc từ YouTube hay Spotify không phải là câu chuyện mới.
Việc chi trả tiền bản quyền là điều hợp lý bởi người sáng tạo cần được hưởng thành quả từ tác phẩm của mình. Khoản phí mà người dùng trả cho YouTube Premium hay Spotify chỉ phục vụ nhu cầu nghe nhạc cá nhân, không đồng nghĩa với việc được sử dụng âm nhạc cho mục đích kinh doanh.
"Âm nhạc được phát để phục vụ khách hàng là một phần của hoạt động thương mại, vì vậy việc thực hiện nghĩa vụ bản quyền là cần thiết", LeTrinh nêu quan điểm.
Đề cập đến cách xử lý tranh chấp bản quyền tại Mỹ, anh LeTrinh cho biết theo tìm hiểu của mình, các tranh chấp liên quan đến bản quyền âm nhạc chủ yếu được giải quyết theo cơ chế dân sự. Khi phát hiện hành vi xâm phạm, chủ sở hữu quyền hoặc đơn vị được ủy quyền sẽ thu thập chứng cứ và khởi kiện ra tòa, còn cơ quan nhà nước chỉ can thiệp trong những trường hợp thuộc phạm vi quản lý theo quy định của pháp luật.
Anh LeTrinh chia sẻ, việc bảo vệ quyền tác giả là cần thiết, nhưng quá trình thực thi cũng cần minh bạch để các cơ sở kinh doanh dễ tiếp cận thông tin và thực hiện đúng quy định.
Theo quy định hiện hành, các cơ sở kinh doanh phải trả tiền bản quyền khi âm nhạc được phát công khai để phục vụ khách hàng và việc sử dụng đó gắn với hoạt động kinh doanh, thương mại. Ngược lại, những trường hợp chỉ nghe nhạc cho mục đích cá nhân, không phát trong không gian kinh doanh, sử dụng tác phẩm đã hết thời hạn bảo hộ hoặc các bản nhạc miễn phí bản quyền, có giấy phép sử dụng thương mại hợp lệ sẽ không thuộc diện phải chi trả.
Có thể nói, việc điều chỉnh mức phí từ ngày 1/7 không tạo ra một nghĩa vụ mới mà chỉ thay đổi cách tính chi phí theo mức lương cơ sở. Với nhiều quán cà phê, nhà hàng, âm nhạc vẫn là "gia vị" giúp tạo nên bản sắc và giữ chân khách hàng. Nhưng từ nay, "gia vị" ấy cũng cần được đưa vào bài toán chi phí để vừa tuân thủ pháp luật, vừa bảo đảm quyền lợi của người sáng tạo.
Điều 33 của Nghị định 134/2026/NĐ-CP ngày 6/4/2026, sửa đổi Nghị định 17/2023/NĐ-CP quy định công thức tính tiền bản quyền hàng năm cho các cơ sở kinh doanh có sử dụng âm nhạc: Tiền bản quyền/năm = Mức lương cơ sở x Hệ số điều chỉnh.
Hệ số điều chỉnh với quán cà phê và cơ sở giải khát được tính theo diện tích sử dụng. Với diện tích đến 15m², hệ số cơ bản là 0,35. Cứ mỗi m² tăng thêm từ 15m² đến 50m², hệ số tăng thêm 0,04 mỗi m². Trên 50m², mỗi m² tăng thêm chỉ tính 0,02.
Đối với các quán cà phê, nhà hàng và không gian thương mại, chi phí được tính dựa trên diện tích sử dụng thực tế, nhưng không vượt quá 20 triệu đồng mỗi năm cho một địa điểm kinh doanh.
Các mức trên áp dụng đầy đủ cho Hà Nội và TP.HCM. Ở các địa bàn khác, mức phí được nhân thêm hệ số đô thị: đô thị loại I áp dụng 80% khung giá, đô thị loại II là 50% (giảm so với mức 60% trong nghị định cũ), đô thị loại III là 20%, và vùng sâu vùng xa chỉ 10%.
