Áp lực điều chỉnh và thanh khoản suy yếu đang phủ bóng thị trường chứng khoán trước Tết Nguyên đán, song nhiều yếu tố nền tảng và quy luật mùa vụ vẫn nuôi dưỡng kỳ vọng vào một nhịp phục hồi khi dòng tiền quay trở lại sau kỳ nghỉ.
THỊ TRƯỜNG CHỨNG KHOÁN BƯỚC VÀO NHỊP NGHỈ NGƠI TRƯỚC TẾT
Sau khi chinh phục vùng đỉnh quanh 1.920 điểm, thị trường chứng khoán Việt Nam đã bước vào nhịp điều chỉnh mạnh và kéo dài hơn dự kiến. Chỉ trong ba tuần liên tiếp, VN-Index mất khoảng 163 điểm, tương đương mức giảm hơn 8,5%, đưa chỉ số rời xa vùng hưng phấn đầu năm và quay trở lại trạng thái thận trọng rõ rệt.
Diễn biến này không đến từ một cú sốc đơn lẻ, mà là hệ quả cộng hưởng của nhiều yếu tố bất lợi xuất hiện cùng lúc, từ bên ngoài cho tới nội tại thị trường.
Ở bình diện quốc tế, tâm lý nhà đầu tư toàn cầu đang chịu sức ép đáng kể. Giá nhiều kim loại quý bất ngờ sụt giảm mạnh, trong khi nhóm cổ phiếu công nghệ vốn hóa lớn – từng là trụ cột dẫn dắt thị trường – đối mặt với áp lực bán gia tăng.
Nguyên nhân xuất phát từ những lo ngại ngày càng rõ ràng về hiệu quả đầu tư vào lĩnh vực trí tuệ nhân tạo, khi kỳ vọng tăng trưởng cao bắt đầu bị đặt lại trong bối cảnh chi phí vốn chưa hạ nhiệt. Những rung lắc này nhanh chóng lan tỏa sang các thị trường mới nổi, trong đó có Việt Nam, khiến dòng tiền quốc tế trở nên dè dặt hơn.
Trong nước, bức tranh tiền tệ cũng không hoàn toàn yên ả. Lãi suất liên ngân hàng qua đêm có thời điểm tăng vọt lên tới 17,25%/năm, trước khi hạ nhiệt về vùng 9,5–10%/năm.
Dù được giới chuyên môn đánh giá là căng thẳng mang tính thời vụ – xuất phát từ chênh lệch tăng trưởng tín dụng và huy động, cùng nhu cầu tiền mặt tăng cao trước Tết Nguyên đán – nhưng biến động mạnh của lãi suất ngắn hạn vẫn đủ để tạo áp lực tâm lý lên thị trường chứng khoán. Trong bối cảnh đó, nhà đầu tư có xu hướng ưu tiên phòng thủ, hạn chế mở vị thế mới.
Cùng lúc, khối ngoại duy trì trạng thái bán ròng khi đồng USD hồi phục và dòng vốn toàn cầu tiếp tục rút khỏi khu vực châu Á. Áp lực chốt lời cũng xuất hiện rõ nét ở nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn, đặc biệt là các doanh nghiệp nhà nước sau giai đoạn tăng nóng kéo dài.
Việc VN-Index đánh mất mốc hỗ trợ tâm lý 1.800 điểm đã trở thành “chất xúc tác” kích hoạt lực bán chủ động từ nhiều nhà đầu tư trong nước, khiến đà giảm lan rộng hơn.
Theo đánh giá của nhiều công ty chứng khoán, điểm đáng chú ý nhất trong nhịp điều chỉnh lần này là sự suy giảm mạnh của thanh khoản. Dòng tiền co hẹp phản ánh rõ trạng thái thận trọng và tâm lý chờ đợi đang chiếm ưu thế.
Trong ngắn hạn, việc mở vị thế mua mới được nhìn nhận là tiềm ẩn rủi ro cao, khi xu hướng giảm vẫn chưa thực sự bị phá vỡ. Không loại trừ khả năng VN-Index sẽ tiếp tục rung lắc mạnh khi tiến sát các vùng hỗ trợ quan trọng, đặc biệt là khu vực quanh 1.690 điểm.
Tuy vậy, cũng có quan điểm cho rằng chính vùng điểm này có thể trở thành “điểm tựa” cho một nhịp hồi kỹ thuật tương đối nhanh, nếu lực bán suy yếu và dòng tiền bắt đầu quay trở lại.
Trong kịch bản đó, nhà đầu tư được khuyến nghị tránh tâm lý hoảng loạn bán tháo khi thị trường giảm sâu, đồng thời chủ động duy trì sức mua để sẵn sàng tham gia khi chỉ số kiểm định thành công các vùng hỗ trợ then chốt.
HIỆU ỨNG ĐẦU XUÂN VÀ KỲ VỌNG PHỤC HỒI
Nhìn rộng hơn, các yếu tố bất lợi ngắn hạn đang tạm thời lấn át những tín hiệu tích cực mang tính nền tảng. Dữ liệu kinh tế vĩ mô tháng 1 cho thấy bức tranh kinh tế Việt Nam vẫn khá khả quan, tạo tiền đề cho mục tiêu tăng trưởng GDP cả năm.
Trên phương diện chính sách, Thông tư 08/2026/TT-BTC được xem là bước hoàn thiện quan trọng, góp phần cải thiện khả năng tiếp cận của nhà đầu tư nước ngoài và gia tăng cơ hội nâng hạng thị trường trong thời gian tới.
Xét theo diễn biến dòng tiền, sự phân hóa giữa các nhóm ngành ngày càng rõ rệt. Một số lĩnh vực vẫn duy trì trạng thái tích cực như dệt may, logistics, sản xuất và phân phối điện, hóa chất và bảo hiểm.
Ngược lại, nhóm chứng khoán dù đã điều chỉnh đáng kể nhưng vẫn chưa hình thành đáy rõ ràng. Áp lực tiêu cực tập trung mạnh hơn ở nhóm bất động sản dân cư, trong khi nhóm ngân hàng – đặc biệt là các ngân hàng quốc doanh – đã chiết khấu sâu và được kỳ vọng có thể xuất hiện nhịp hồi trong ngắn hạn.
Về mặt kỹ thuật, yếu tố mùa vụ tích cực của tháng 2 dường như bị phá vỡ khi chỉ trong tuần giao dịch đầu tiên, VN-Index đã giảm hơn 4%. Chỉ số hiện đã đánh mất các đường trung bình động quan trọng và quay trở lại vùng tích lũy cũ. Vùng hỗ trợ ngắn hạn được xác định quanh 1.720–1.725 điểm, đóng vai trò then chốt trong việc xác định xu hướng kế tiếp.
Xét về hành vi thị trường, giai đoạn cận Tết Nguyên đán thường chứng kiến sự suy giảm thanh khoản. Thống kê cho thấy trong 9/11 năm kể từ 2015, thanh khoản hai tuần trước Tết thấp hơn so với tháng liền trước, dù biên độ điều chỉnh nhìn chung không quá lớn. Tâm lý hiện thực hóa lợi nhuận để nghỉ lễ khiến thị trường dễ rơi vào trạng thái đi ngang, đây được xem là yếu tố mùa vụ nhiều hơn là rủi ro mang tính hệ thống.
Lịch sử cũng cho thấy triển vọng tích cực hơn thường xuất hiện trong giai đoạn sau Tết, đặc biệt khi năm trước đó thị trường đạt hiệu suất cao. Phần lợi nhuận tích lũy từ năm 2025 – với mức tăng trên 40% – đang đóng vai trò như một “bộ đệm tâm lý”, giúp nhà đầu tư tự tin giữ vị thế và sẵn sàng giải ngân khi cơ hội xuất hiện. Ngược lại, sau những năm thị trường đi ngang hoặc giảm điểm, tâm lý phòng thủ thường chiếm ưu thế, khiến lực cầu sau Tết yếu và dễ tổn thương.
Trong báo cáo chiến lược mới cập nhật, Chứng khoán VNDirect nhận định rằng trong ngắn hạn, VN-Index có thể tiếp tục chịu áp lực điều chỉnh và kiểm định vùng hỗ trợ quanh 1.766 điểm (±10 điểm), khi dòng tiền suy yếu trước kỳ nghỉ Tết.
Tuy nhiên, trong trung hạn, dòng tiền được kỳ vọng sẽ cải thiện và quay trở lại thị trường sau kỳ nghỉ, qua đó hỗ trợ VN-Index tăng trở lại và hướng lên vùng kháng cự gần nhất quanh 1.940 điểm (±10 điểm).
Theo VNDirect, giai đoạn cận Tết phù hợp để thị trường bước vào trạng thái tái cân bằng, chuẩn bị cho nhịp vận động tiếp theo khi thanh khoản và tâm lý nhà đầu tư ổn định hơn.
Theo một chuyên gia chứng khoán phân tích, diễn biến tích cực trước và sau Tết đã trở thành một quy luật lặp lại nhiều năm trên thị trường chứng khoán Việt Nam. Dòng tiền nhàn rỗi, tiền thưởng, tiền “lì xì” đầu năm cùng tâm lý hứng khởi cho một chu kỳ đầu tư mới thường tạo lực đẩy cho thị trường. Ông ví điều này tương tự “hiệu ứng tháng Giêng” trên thị trường chứng khoán thế giới.
Ngoài ra, kỳ nghỉ Tết cũng là giai đoạn “trống thông tin”, khi doanh nghiệp hiếm khi công bố tin xấu. Nếu thị trường quốc tế diễn biến tích cực trong thời gian Việt Nam nghỉ lễ, VN-Index thường có xu hướng tăng mạnh trở lại trong những phiên giao dịch đầu năm để bù đắp.
Từ góc độ chiến lược, chuyên gia cho rằng việc giải ngân một phần trong 5 phiên cuối trước Tết thường mang lại lợi thế về giá, do áp lực bán rút tiền tiêu Tết của số đông.
Với xác suất 75% tăng điểm trong 10 phiên sau Tết, chiến lược nắm giữ cổ phiếu qua Tết – không sử dụng margin quá cao – được đánh giá có độ tin cậy cao trong lịch sử. Giai đoạn từ phiên thứ 5 đến thứ 10 sau Tết thường là thời điểm phù hợp để hiện thực hóa lợi nhuận khi hiệu ứng khai xuân đạt đỉnh.
Tổng thể, trong bối cảnh thanh khoản thấp và biến động ngắn hạn gia tăng, nhà đầu tư được khuyến nghị giữ tâm lý bình tĩnh, tránh để các nhịp rung lắc ngắn ngày chi phối quyết định.
Thay vì đứng ngoài hoàn toàn, những phiên điều chỉnh sâu có thể được xem là cơ hội tích lũy cổ phiếu cơ bản tốt, hưởng lợi từ chính sách kinh tế mới, tạo lợi thế về giá và chuẩn bị cho nhịp hồi phục khi thị trường bước vào chu kỳ giao dịch đầu Xuân.
