Trong bối cảnh ngày càng nhiều người trẻ lựa chọn hoặc buộc phải đối diện với khả năng sống độc thân lâu dài, câu chuyện chuẩn bị tài chính cho tương lai không còn là điều xa vời.
CHỦ ĐỘNG TÍNH ĐƯỜNG TÀI CHÍNH CHO CUỘC SỐNG ĐỘC THÂN
Một người phụ nữ sinh năm 1991 với nền tảng tài chính khá vững vàng đã thẳng thắn chia sẻ mong muốn tìm được bạn đồng hành. Đồng thời cũng chủ động xây dựng một phương án dự phòng là sống độc thân một cách trọn vẹn, an toàn và hạnh phúc nếu duyên chưa tới.
“Chuẩn bị tài chính cho cuộc sống độc thân. Chào anh chị, mình là nữ, mình sinh năm 1991, độc thân, mình rất muốn tìm được người đồng hành. Cả 2 cùng chia sẻ buồn vui, cùng trải nghiệm khám phá thế giới, cùng nhau già đi.
Nhưng trong trường hợp tìm không được thì mình cũng muốn có kế hoạch dự phòng là sẽ sống độc thân một cách chất lượng, hạnh phúc, khỏe mạnh, an toàn.
Hiện mình có một miếng đất ở quê tầm 1 tỷ đồng, một căn hộ chung cư ở Sài Gòn tầm 3 tỷ đồng (đang trả góp 1 tỷ đồng), thu nhập hiện tại 100 triệu đồng/tháng, có mua bảo hiểm nhân thọ 10 triệu đồng/năm (được 7 năm). Công ty có đóng bảo hiểm y tế cho mình.
Mình muốn hỏi là mình cần chuẩn bị tài chính tối thiểu bao nhiêu để về sau nếu không có chồng/con thì vẫn đủ an toàn? Và có cần mua thêm bảo hiểm gì nữa không?”.
Từ bài toán cá nhân ấy, câu hỏi đặt ra không chỉ là có bao nhiêu là đủ mà còn là làm sao để dòng tiền vận hành bền vững. Một góc nhìn thực tế cho rằng, điều cốt lõi nằm ở việc tài sản có thể tạo ra thu nhập ổn định, đủ chi trả cho nhu cầu sống trong tương lai.
“Dòng tiền từ tài sản đáp ứng đủ nhu cầu tiêu dùng của bạn trong tương lai là được. Ví dụ bạn dự kiến tiêu một năm 600 triệu đồng thì bạn cần có căn nhà cho thuê được 50 triệu đồng/tháng”.
Tuy nhiên, chỉ dựa vào bất động sản là chưa đủ để tạo nên một lá chắn tài chính vững chắc. Nhiều ý kiến khuyến nghị nên mở rộng danh mục đầu tư, kết hợp giữa các tài sản sinh lời. Song song đó, bảo hiểm bệnh hiểm nghèo cũng được nhấn mạnh như một lớp bảo vệ cần thiết trước những rủi ro y tế ngày càng khó lường.
“Theo mình nên mua thêm bảo hiểm bệnh hiểm nghèo, danh mục tài sản nên cơ cấu, thêm tài sản tạo dòng tiền/có tăng trưởng (chứng khoán, chứng chỉ quỹ) và tài sản trú ẩn (vàng)”.
Ở góc độ hoạch định dài hạn, một số phân tích cụ thể hơn đã đưa ra các kịch bản tài chính cho tuổi nghỉ hưu.
“Chào chị, với mức thu nhập hiện tại của chị là khá cao so với mặt bằng chung. Và em giả định mức thu nhập này sẽ luôn tăng tăng hoặc ổn định theo thời gian.
Nếu chị muốn nghỉ hưu sớm ở độ tuổi 55 và sống tiếp thêm 25 năm nữa thì với mức sống thoải mái như hiện tại chị có 2 phương án.
Thứ nhất, chi phí hiện tại 33 triệu đồng/tháng thì 55 tuổi tổng cần có 22 tỷ đồng. Thứ hai, chi phí hiện tại 50 triệu đồng/tháng thì đến 55 tuổi, tổng cần có 34 tỷ đồng (lạm phát 4%/năm).
Bây giờ chị tìm một kênh đầu tư nào đó tỷ suất sinh lời trung bình 9% gửi vào đều đặn mỗi năm từ đến 25 – 40 triệu đồng/năm.
Về góc độ bảo hiểm nhân thọ thì em thấy với mức phí đóng 10 triệu đồng/năm, chị đang được bảo vệ sinh mạng khoảng dưới 1 tỷ đồng. Như vậy cũng khá phù hợp do chị không có trách nhiệm nhiều với chồng/con, cha mẹ sau này.
Nhưng để đảm bảo một tuổi già thịnh vượng thì nên mua thêm quỹ bệnh hiểm nghèo chi trả tiền mặt từ 500 triệu đồng đến 1 tỷ đồng tùy vào chi phí điều trị hiện tại ở Việt Nam. Đây là góc nhìn của một người làm bảo hiểm nhân thọ 9 năm, hy vọng góp một chút ý tưởng đến chị”.
Không ít ý kiến cũng đặt lại vấn đề về hiệu quả của các hợp đồng bảo hiểm hiện hữu. Đồng thời, việc sử dụng bảo hiểm như một công cụ tích lũy dài hạn, kết hợp kỷ luật tài chính, được xem là cách giúp giảm thiểu tác động từ biến động của các kênh đầu tư khác.
“Bảo hiểm nhân thọ 10 triệu đồng/năm nghe nó có vẻ không tương xứng mức thu nhập, mà 7 năm rồi giờ cũng có nhiều sản phẩm mới hơn trên thị trường, có khi còn rẻ hơn nữa. Cơ cấu đầu tư của bạn có vẻ chỉ có bất động sản, có thể mua thêm bảo hiểm nhân thọ làm lớp phòng vệ cơ bản cho rủi ro và tích luỹ chắc chắn nhất. Tuổi già linh hoạt rút tiền ra tiêu, khi trẻ thì đóng tiền kỷ luật, tránh các gió bão biến động của các loại hình đầu tư. Thêm bảo hiểm bệnh hiểm nghèo nữa nha”.
Bên cạnh những tính toán tài chính, câu chuyện độc thân còn chạm đến yếu tố cảm xúc và lựa chọn lối sống. Có người cho rằng mức thu nhập cao giúp cuộc sống độc thân trở nên thoải mái hơn, ít ràng buộc. Nhưng về lâu dài, nhu cầu kết nối và sẻ chia vẫn là điều khó thay thế.
“Hướng đi của em là chuẩn bài rồi đấy. Thực ra lương tầm này công nhận độc thân là sướng. Vướng bận con cái vào nhiều thứ mệt lắm. Nhưng về sau lại cần gia đình cuộc sống mới thêm nhiều niềm vui. Tìm được người phù hợp khá là khó đó em. Cứ vạn sự tùy duyên đi”.
Dẫu vậy, một quan điểm khác nhấn mạnh rằng, dù có gia đình hay không, việc chuẩn bị cho tương lai vẫn cần bắt đầu từ những nền tảng căn bản. Thậm chí, việc dành một khoản nhỏ để mở rộng cơ hội tìm kiếm bạn đời cũng được xem như một phần của kế hoạch sống trọn vẹn.
“Thực ra có chồng hay không có chồng thì theo mình việc chuẩn bị là như nhau. Thứ nhất là sức khỏe, nên học về dinh dưỡng và dành thời gian tập luyện. Khỏe là có tất cả. Muốn già thì cũng phải khỏe mới thọ, chứ lưng chừng xuân đã bệnh tật đầy người, sống thọ làm sao được. Giờ sống thọ mới là điều chúng ta thua các cụ ngày xưa.
Thứ hai là tích sản tạo ra dòng tiền thụ động khi không còn sức lao động. Bất động sản cho thuê, tiền tiết kiệm, một chút vàng... Thứ ba là bảo hiểm y tế.
Thứ tư là dự trù quỹ cho 15 năm cuối đời trong viện dưỡng lão. Kể cả có con thì tương lai xu thế vẫn là sống trong viện dưỡng lão. Cuối cùng là dành khoảng 20 triệu đồng để cho dịch vụ mai mối. Vẫn cần tìm bạn đồng hành, tìm được thì tốt mà. Một cuộc sống tốt đẹp vẫn có thể tốt đẹp hơn nếu có một người đồng hành tử tế”.
Ở góc nhìn của một người cùng tuổi, việc phân bổ tài sản theo tỷ lệ linh hoạt giữa tiền mặt, vàng, chứng khoán và bất động sản được đề xuất như một chiến lược cân bằng.
“Ui bằng tuổi mình và cũng thích độc thân. Mình nghĩ chia tài sản thành các mục gồm tiền mặt và vàng 25%, chứng khoán và cổ phiếu quỹ 25%, bất động sản 50% (một căn ở và một căn cho thuê, có dòng tiền đều là ổn).
Tùy mức sống cơ bản nhưng tầm 30% tổng thu nhập thôi. Còn lại cứ tích lũy và chia cho các mục thì chừng 15 - 20 năm nữa tìm tri kỷ cùng nhau đi vòng quanh thế giới là đẹp”.
BAO NHIÊU LÀ ĐỦ ĐỂ SỐNG MỘT MÌNH ĐẾN CUỐI ĐỜI?
Trong bối cảnh ngày càng nhiều người lựa chọn hoặc chuẩn bị cho khả năng sống độc thân lâu dài, việc hoạch định tài chính không còn dừng ở tiết kiệm đơn thuần mà trở thành một chiến lược dài hạn.
Các nghiên cứu trong lĩnh vực tài chính cá nhân cho thấy chất lượng của kế hoạch tài chính cá nhân có vai trò then chốt trong việc đảm bảo sự ổn định khi về già, đặc biệt khi hệ thống an sinh xã hội chịu nhiều áp lực từ già hóa dân số .
Một trong những phương pháp phổ biến để xác định quy mô tài sản cần thiết là quy tắc 4%. Theo nguyên tắc này, tổng tài sản nên gấp khoảng 25 lần chi tiêu hàng năm để có thể rút ra một cách bền vững trong thời gian nghỉ hưu.
Dù chỉ mang tính tham chiếu, cách tiếp cận này vẫn được sử dụng rộng rãi trong các mô hình lập kế hoạch hưu trí tại nhiều quốc gia phát triển.
Tuy nhiên, tích lũy tài sản không thể phụ thuộc vào một nguồn duy nhất. Các thị trường tài chính thường lấy những chỉ số như S&P 500 làm chuẩn tham chiếu cho hiệu suất đầu tư dài hạn. Qua đó nhấn mạnh vai trò của tài sản tăng trưởng trong việc chống lại lạm phát.
Việc kết hợp giữa tài sản tạo dòng tiền, tài sản tăng trưởng và tài sản phòng thủ được xem là cấu trúc cơ bản giúp duy trì sự ổn định tài chính trong dài hạn.
Bên cạnh đó, rủi ro y tế là yếu tố có thể làm đảo lộn toàn bộ kế hoạch tài chính nếu không được chuẩn bị từ sớm. Theo WHO, chi phí chăm sóc sức khỏe là một trong những nguyên nhân lớn dẫn đến khó khăn tài chính của cá nhân trên toàn cầu, đặc biệt ở nhóm người cao tuổi. Điều này lý giải vì sao bảo hiểm y tế và bệnh hiểm nghèo ngày càng được xem là thành phần thiết yếu trong chiến lược tài chính dài hạn.
Ở giai đoạn cuối đời, áp lực tài chính tiếp tục gia tăng khi nhu cầu chăm sóc dài hạn trở nên rõ rệt hơn. Báo cáo của OECD cho thấy chi phí chăm sóc dài hạn tại nhà hay tại các cơ sở chuyên biệt đều có xu hướng tăng cùng với tuổi thọ và mức độ phụ thuộc của người cao tuổi. Đồng thời, sự suy giảm của mô hình gia đình truyền thống cũng khiến việc phụ thuộc vào chăm sóc không chính thức ngày càng khó khăn hơn.
Dù vậy, tài chính không phải là yếu tố duy nhất quyết định chất lượng cuộc sống khi về già. Nghiên cứu kéo dài hàng chục năm của Đại học Harvard đã chỉ ra rằng các mối quan hệ xã hội chất lượng là yếu tố dự báo mạnh mẽ nhất cho một cuộc sống khỏe mạnh và hạnh phúc lâu dài, thậm chí quan trọng hơn nhiều chỉ số sức khỏe hay mức thu nhập.