Trong bối cảnh ngày càng nhiều người trẻ trăn trở về tích luỹ và bài toán sở hữu tài sản lớn, câu chuyện mua ô tô, một biểu tượng của tiện nghi và đẳng cấp, đang được đặt lên bàn cân với nhiều góc nhìn thực tế hơn.
Không chỉ dừng lại ở giá mua ban đầu, những chi phí “nuôi xe” âm thầm cùng khoản phí cơ hội và khấu hao theo thời gian đang khiến không ít người phải suy nghĩ lại rằng liệu chiếc ô tô là nhu cầu thiết yếu hay chỉ là một khoản tiêu sản cần cân nhắc kỹ trước khi xuống tiền?
CHUYỆN MUA Ô TÔ THỜI NAY
Xe ô tô, vật tiêu sản rất nên cân nhắc. Lúc rảnh mình cũng hay lướt mạng, có khá nhiều bạn trẻ trăn trở việc tích luỹ, mong muốn có một căn nhà.
Một số khác mong muốn gia tăng phần tích luỹ, nhiều khi sốt ruột đến độ “hiện em có 800 triệu đồng hai vợ chồng dành dụm sau 4 năm, muốn sau 2 năm thành 2 tỷ đồng” ngay bên dưới thu hút khá nhiều ý kiến.
Mình đã rất nhiều lần nhắc đến việc mua chiếc xe ô tô hay những vật tiêu sản khác cùng bạn bè, người thân quen. Nhưng số người chịu lời khuyên không nhiều bởi giấc mơ ô tô với người Việt ta lớn quá.
Mình đã lùi thời gian mua xe lại sau hơn 6 năm, dù có lý do nhưng nghĩ lại thấy vẫn còn quá sớm khi sở hữu nó vì nhu cầu thực sự quá ít. Chủ yếu là có khả năng/điều kiện thì mua cho bằng bạn bè. Có xe rồi đi đâu vài kilomet cũng lôi ra.
Đó là gần 20 năm trước, chứ đường sá bây giờ… Haizzz
Quay lại chi phí cho một chiếc xe:
Để “nuôi” xe thì không khó gồm tiền nhiên liệu, chỗ gửi xe, chi phí bảo dưỡng, bảo trì, phí đường bộ cùng các rủi ro khi tham gia giao thông, va chạm, bị phạt vi phạm.
Nhưng hai thứ lớn nhất thì ít người nghĩ tới là phí cơ hội của khoản mua xe, khấu hao hàng năm. Đây lại là hai khoản lớn nhất nhì.
Một bài toán nhỏ. Chiếc xe mới khoảng 700 triệu đồng. Phí cơ hội mỗi năm 60 triệu đồng (tạm tính lãi gửi 8,6%). Khấu hao theo tuổi xe những năm đầu hơn 50 triệu đồng và giảm dần.
Gửi xe đêm và đi làm, đi chơi 22 – 25 triệu đồng. Nhiên liệu xăng dầu 20 triệu đồng (cho mức sử dụng 12.000km/năm, giá xăng 22.000 đồng). Bảo dưỡng, bảo trì, phí khác từ trên 5 triệu đồng.
Giá trị chiếc xe cao hơn, chi phí sẽ tăng thêm đáng kể. Chưa kể đến mức chi tiêu cao lên rất nhiều khi có ô tô, vì bạn đang chuyển qua từ chế độ tích lũy sang hưởng thụ.
Nếu thấy rất cần, rất muốn thì cần một vài yếu tố để hạn chế chi phí. Thứ nhất, mua loại xe cơ bản đủ đi với khoản ít nhất như 1 chiếc xe hạng A, B loại tiết kiệm nhất từ 250 – 450 triệu đồng (Wigo, City hay xe điện nhỏ).
Thứ hai, mua xe qua sử dụng loại 3 - 5 tuổi để bớt giai đoạn khấu hao cao nhất. Dùng tiếp 3 – 5 năm sau đổi xe.
Thứ ba, chỉ mua khi nhu cầu đi trên 2 người nhiều, mỗi năm cần đi trên 7.000 - 8.000 km. Thứ tư, có chỗ đậu xe tại nhà hoặc gần nhà không phải trả phí.
Cuối cùng là tiền mua xe có sẵn không vay, chỉ chiếm dưới 30% tiền có sẵn dự phòng không tính tài sản lớn như nhà cửa. Nhìn vào các con số bạn sẽ tự hiểu nên mua xe ở thời điểm nào nhỉ.
Ý này mình nói sau cùng, chiếc xe có rất nhiều lợi ích và cũng khá cần với các gia đình có trên 4 - 5 người. Nó đáp ứng nhu cầu hưởng thụ và thể hiện của con người, an toàn hơn xe máy.
Nếu xét thấy mình đủ khả năng và không cần tích luỹ thêm nhiều, đủ và thừa khả năng “nuôi” xe thì ta cứ mua thôi.
Mua xe điện với chính sách sạc miễn phí cũng là một cách giảm chi phí. Nhưng hệ lụy của xe điện cũng không ít, chẳng hạn mất thời gian chờ sạc, khấu hao cao, hay lỗi vặt, không tiện khi đi xa, nhanh lỗi “mốt”.
Chọn xe xăng loại 3 - 4 tuổi với mức tiêu hao nhiên liệu thấp, xe lành ít hỏng vặt cũng là lựa chọn rất nên.
NGƯỜI TIẾC, NGƯỜI HÀI LÒNG
Trước ý kiến xoay quanh việc nên hay không nên sở hữu ô tô phía bên trên, nhiều ý kiến từ người trong cuộc đã mang đến những góc nhìn đa chiều.
Trong đó, có người cho rằng ô tô chỉ thực sự “đáng tiền” khi phục vụ trực tiếp cho công việc và tạo ra thu nhập, còn nếu chỉ để đi lại đơn thuần thì cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa chi phí và lợi ích.
“Một bài viết rất hay. Kim cương quan điểm với bác viết bài. Tuy nhiên, trong bài thiếu một yếu tố đó là nhu cầu mua xe với mục đích gì? Mua để đi làm, để phục vụ công việc, làm công cụ tăng thu nhập (ví dụ chạy Grab, vận tải khách, du lịch...) thì không tính là hưởng thụ. Lúc này người ta sẵn sàng đánh đổi các loại khấu hao trên. Còn nếu mua chỉ để làm phương tiện đi lại thuần túy, thì nên cân nhắc”.
Không ít câu chuyện thực tế lại cho thấy, việc mua xe khi nhu cầu chưa rõ ràng có thể dẫn đến những tình huống dở khóc dở cười, thậm chí trở thành nguyên nhân gây mâu thuẫn trong gia đình.
“Nhà em mua xe từ 5 - 6 năm trước nhưng số lần đi xe đếm trên đầu ngón tay. Lại sinh thêm chuyện mỗi lần đi đâu lại cãi nhau đi xe gì. Chồng em không muốn đi ô tô còn em thì hay muốn đi vì em nghĩ sao mua ô tô rồi mà không đi thì mua làm gì.
Rồi sinh thêm chuyện là không có nhu cầu đi nhiều mà xe để không sợ hư xe nên cuối tuần đi cafe gần nhà em cũng ráng xách xe đi. Giờ cứ động tới cái ô tô là vợ chồng lại cãi nhau. Nếu biết mua xe về mà cứ không đi như thế thì em thà để tiền đó gửi ngân hàng còn hơn”.
Ở góc độ tài chính, một số ý kiến đặt ra những phép tính cụ thể, so sánh giữa chi phí sở hữu xe và các phương án sử dụng tiền hiệu quả hơn như gửi tiết kiệm hay đầu tư sinh lời.
“Tùy điều kiện kinh tế, nếu chiếc xe bằng 10% tổng giá trị tài sản (không nợ) của bạn thì mua cũng được, 10 - 20% thì cân nhắc, lớn hơn 20% thì không nên. Giả sử 600 triệu đồng với xe hạng B, gửi tiết kiệm 6% một năm được 36 triệu đồng, 36 triệu đồng đó bạn đi taxi 1 năm cũng khá ổn rồi.
Chưa kể chi phí nuôi xe, khả năng bị phạt giao thông khi bạn tự lái. Nếu bạn có kênh đầu tư, 600 triệu đồng sau 1 - 2 năm bạn có thể nhân đôi. Mọi thứ nên cân nhắc được hơn, tầm này xăng và lãi suất lên cao”.
Tuy vậy, cũng có quan điểm cho rằng khi đã đủ khả năng tài chính, ô tô đơn giản là phương tiện phục vụ cuộc sống.
“Thật ra do bạn chưa đủ tiền để mua xe và nuôi xe thôi. Khi mua xe rồi mới thấy cái xe nó là phương tiện di chuyển hàng ngày như che nắng, che mưa, bảo vệ cả gia đình. Nên rất đáng với đồng tiền bỏ ra. Tiền kiếm ra được cũng để phục vụ cuộc sống, nếu cứ toan tính thì tốt nhất mua vàng cất vào két đừng tiêu đến tiền”.
Nhiều người thừa nhận từng đắn đo rất lâu giữa việc mua nhà hay mua xe nhưng sau khi sở hữu ô tô, họ nhận ra sự tiện lợi và cảm giác an tâm mà phương tiện này mang lại là điều không dễ thay thế.
“Nói chung tiền của ai thì người đó tiêu, suy nghĩ của mỗi người là khác nhau. Bản thân mình cũng rất muốn mua ô tô sớm, nhưng thấy còn bất lực vì vẫn muốn có nhà cửa ổn định và tích lũy được một khoản rồi mới mua xe.
Sau khi mua xe rồi mới thấy nó tiện lợi thật sự, vợ con đi đâu cũng cảm thấy an tâm, an toàn hơn và nó giống như một cái “lá chắn” che chở cho mình khi ra đường. Nếu mà cứ đắn đo, so đo quá về chi phí nuôi xe thì tốt nhất nên đi bộ”.
Bên cạnh đó, có những gia đình sử dụng xe không thường xuyên nhưng vẫn đánh giá cao giá trị của nó trong những dịp cần thiết, đặc biệt với gia đình đông người hoặc thường xuyên di chuyển xa.
“Mình lại không hối hận khi mua xe. Nhà mình mua xe để thỉnh thoảng cuối tuần cho con về quê, cho con đi chơi, mưa rét thì đưa đón con học thêm buổi tối còn bình thường mình hay đi xe máy thôi. Mình ít sử dụng xe, cả một năm đi khoảng 5.000km , nhưng mình thấy nó rất đáng, nhất là đối với gia đình đông con 3 đứa và ở hơi xa xa nhà ông bà. Tiền kiếm ra trước tiên phải để phục vụ nhu cầu cuộc sống, mình chỉ tiếc là đã không mua sớm hơn. Trước đây mình cũng cứ ngần ngừ vì nghĩ mua xe là tiêu sản nhưng mua rồi mới thấy tiêu sản nhưng rất đáng để mua”.
Ngoài ra, với không ít người, ô tô không chỉ là tài sản hay tiêu sản, mà còn được xem như một “lá chắn” bảo vệ, nơi họ sẵn sàng chi trả để đổi lấy sự an toàn và yên tâm cho những người thân yêu.
“Đối với mình thì chiếc xe nó đơn giản là công cụ để phục vụ gia đình mình đi lại, đảm bảo an toàn cho chồng mình khi đi làm, đảm bảo an toàn cho cả gia đình khi di chuyển trên đường. Nên cái phần chi phí bỏ ra cho cái xe mình không coi là tiêu sản mà mình coi nó như là chi phí bảo vệ gia đình giảm bớt rủi ro! Nhà mình 4 người, mình mua mỗi cái xe 500 triệu đồng. Năm nay dư dả tiền, chồng bảo đổi xe khác cho to rộng hơn nhưng mình thấy tự nhiên tốn thêm tiền cũng chỉ đáp ứng bằng đấy nhu cầu nên không đổi”.
