Cuộc sống của các gia đình ngoại thành với con nhỏ ngày càng chịu áp lực tài chính khi chi phí sinh hoạt và nuôi dưỡng trẻ tăng cao. Nhiều gia đình phải cân nhắc từng khoản chi, từ sữa, bỉm, học phí đến tiền thuê giúp việc, trong khi thu nhập lại bấp bênh.
CÁCH GIA ĐÌNH NGOẠI THÀNH CÂN ĐỐI NGÂN SÁCH
Theo đó, một bà mẹ trẻ ở ngoại thành Hà Nội đã chia sẻ câu chuyện “thắt lưng buộc bụng” của gia đình 4 người, mong nhận được lời khuyên từ cộng đồng về cách cân đối tài chính khi thu nhập bấp bênh nhưng chi phí nuôi con nhỏ ngày một tăng.
“Vợ chồng mình có 2 bé nhỏ, sống ở ngoại thành Hà Nội. Bé lớn mình cho đi lớp rồi, bé nhỏ sắp tới sẽ thuê giúp việc để chăm bé mình đi làm.
Hiện tại kinh tế khá eo hẹp, con bé và việc làm ăn bấp bênh nên mình đang cố gắng tiết kiệm. Dưới đây mình liệt kê các khoản gia đình phải tiêu, trước đây mình tiêu theo cảm tính, rất hoang nên giờ phải căn từng khoản mình thấy khó.
Mình xin kinh nghiệm của các gia đình đã tiết kiệm thành công ạ. Và mọi người thấy có khoản nào tiết kiệm hơn được nữa không ạ?”.
Theo bảng chi tiêu, mỗi tháng, tiền sữa cho các bé hết khoảng 1,8 triệu đồng, còn chi phí bỉm rơi vào khoảng 1,25 triệu đồng. Học phí của bé là 2,3 triệu đồng, trong khi các khoản điện, nước và mạng tổng cộng khoảng 2 triệu đồng. Ngoài ra, gia đình còn phải trả phí dịch vụ cố định là 301.000 đồng.
Chi tiêu cho ăn uống chiếm phần khá lớn, với khoảng 5 triệu đồng tiền đồ ăn gia đình, chưa kể thêm khoảng 1,5 triệu đồng để mua đồ ăn riêng cho các con. Các khoản liên quan đến sức khỏe như tiêm phòng trung bình khoảng 2 triệu đồng mỗi tháng và chi phí quần áo cho con vào khoảng 700.000 đồng.
Bên cạnh đó, gia đình cũng dự trù khoảng 2 triệu đồng cho các khoản phát sinh. Sắp tới, khi thuê thêm giúp việc để hỗ trợ chăm bé nhỏ, chi phí này sẽ là khoảng 7 triệu đồng mỗi tháng. Tổng cộng, các khoản chi tiêu hiện tại của gia đình vào khoảng 25.851.000 đồng mỗi tháng.
Trước bài toán tài chính với tổng chi tiêu mỗi tháng lên tới hơn 25 triệu đồng, nhiều ý kiến cho rằng người mẹ nên cân nhắc lại việc đi làm nếu mức thu nhập chỉ khoảng 12 triệu đồng, bởi chi phí thuê người chăm con có thể “ăn mòn” gần hết thu nhập.
“Nếu thu nhập bạn có 12 triệu đồng thì khuyên nên ở nhà chăm con rồi bán online. Làm tiếp thị liên kết tháng kiếm thêm còn hơn, trừ khi muốn ra ngoài cho đầu óc thoải mái, không ai chăm con tốt bằng mình cả, này khuyên thật”.
Từ kinh nghiệm cá nhân, một người mẹ khác chia sẻ góc nhìn thực tế khi từng chấp nhận dành phần lớn thu nhập để thuê người chăm con trong giai đoạn ngắn, nhằm duy trì công việc và tránh rủi ro thất nghiệp về sau.
“Mình lương 10 triệu đồng chấp nhận thuê người đến chăm bé lương 6,5 triệu đồng được 8 tháng, bé 14 tháng cho đi học, mặc dù làm online ở nhà nhưng không thể vừa chăm vừa làm được vì nếu nghỉ việc lớn tuổi khó xin lại. Nếu bạn cần công việc thì chấp nhận trong 8 – 10 tháng thuê người đến chăm cho yên tâm, giờ ở nhà chăm sau không tìm được việc thì còn mệt nữa, không phải ai cũng có duyên bán hàng online. Một chút chia sẻ của bản thân để bạn có thêm góc nhìn”.
Cũng sống ở ngoại thành Hà Nội, một phụ huynh đưa ra phương án tiết kiệm hơn khi tận dụng các nhóm trông trẻ tại nhà với chi phí thấp, đồng thời tối giản nhiều khoản chi tiêu cho con bằng cách mua sắm theo năm và tận dụng đồ cũ.
“Không phải thuê nhà nên thuê giúp việc như vậy là ổn rồi bạn. Vấn đề chỉ là thu nhập bạn thôi ạ. Mình cũng sống ở ngoại thành Hà Nội. Lúc con nhỏ (5,5 tháng tuổi) mình gửi nhóm trẻ (sáng ẵm con tới nhà bà trông, chiều ẵm về), bà thu 100.000 đồng/ngày, tháng tầm 2,4 – 2,8 triệu đồng. Mình không thuê giúp việc vì hai vợ chồng đi làm không ăn trưa ở nhà. Hai bạn lớn học tiểu học, sáng bố đưa đi, chiều tự đi bộ về cùng bạn.
Quần áo cho con mình mua theo năm. Tầm 2 triệu đồng/bé/năm. Bé nhỏ dùng lại của bé lớn. Mình thấy 4 người chi tiêu vậy khá ổn. Chỉ là khu vực của bạn thuê giúp việc giá đó họ có làm lâu dài không? Bạn có quan sát được con không? Nếu giúp việc là người quen sẽ an tâm hơn. Nhà mình 5 người, thuê nhà, cũng giống tầm đó”.
Trong khi đó, một số ý kiến đi vào chi tiết từng khoản, cho rằng chi phí bỉm hiện tại khá cao và hoàn toàn có thể cắt giảm bằng cách lựa chọn các sản phẩm hợp túi tiền hơn, trong khi quần áo trẻ nhỏ không nhất thiết phải mua mới liên tục.
“Em thấy khoản bỉm hơi nhiều, bác có thể mua bỉm rẻ xíu. Chưa đến 200.000 đồng/bịch. Quần áo thì không phải tháng nào cũng mua. Thuê giúp việc nếu bác làm lương 10 triệu đồng trở xuống thì em nghĩ cố chăm bé lớn thêm xíu nữa rồi gửi lớp sẽ đỡ được khoản thuê giúp việc. Còn lương cao hơn thì thuê giúp việc cũng được”.
Ở góc nhìn thận trọng hơn, có người đề xuất giảm mạnh một số khoản cố định như bỉm, điện nước hay chi phí tiêm chủng dịch vụ, khuyến khích tận dụng các chương trình tiêm miễn phí để giảm áp lực tài chính.
“Bạn giảm tiền bỉm còn 600.000 đồng, điện nước mạng 1 triệu đồng, quần áo con tăng xin hoặc mua đồ rẻ thôi vì con nhanh lớn. Vắc-xin không nhất thiết phải tiêm hết các loại dịch vụ, chỉ nên tiêm các mũi miễn phí ở phường và có thể phát sinh một ít thôi (hãy tìm hiểu thêm tác hại của vắc-xin). Khoảng 15 - 18 tháng cho đi lớp sẽ cắt giảm được tương đối”.
Phân tích sâu hơn về bảng chi tiêu, một bình luận nhận định phần lớn các khoản là khó cắt giảm nhưng vẫn có thể “co kéo” bằng cách điều chỉnh học phí hoặc kiểm soát các khoản chi không phát sinh thường xuyên như quần áo hay đồ ăn riêng cho con.
“6 khoản đầu với khoản cuối mình thấy cố định rồi thì khó vén, có vén thì vén khoản học phí cho con vì nếu thuê giúp việc rồi thì không cần học thứ 7, bố mẹ đi làm thì cho ở nhà với giúp việc. Còn mấy khoản còn lại thì không phải tháng nào cũng chi ra như vậy. Ví dụ tiêm cho con thì tháng tiêm tháng không, phát sinh cũng vậy.
Quần áo cho con cũng có thể tiết kiệm được, không có gì đi đâu thì không nhất thiết mua đồ mới. Mua đồ thêm cho con thì chắc cũng không đến 1,5 triệu đồng vì như nhà mình gia đình ăn gì con ăn nấy, thi thoảng mới mua thêm đồ ngoài ví dụ cá hồi thôi. Vậy tính ra nếu bạn căn lại thì có thể tiết kiệm thêm 1 tháng được 2 triệu đồng nữa đó”.
Trái với quan điểm tiết kiệm tối đa, một ý kiến khác cho rằng mức chi tiêu hiện tại đã ở mức cơ bản, không phải hoang phí và việc nuôi con nên đảm bảo sự đầy đủ thay vì quá khắt khe cắt giảm mọi khoản.
“Ui có thế nào tiêu thế đó thôi, mình cũng chẳng phải là tiêu hoang phí, chi phí như này quá là cơ bản rồi, mỗi người một tiêu chuẩn sống khác nhau, bé nhỏ 1,5 tuổi cho đi lớp là giảm đi tiền giúp việc. Ngày trước nhà mình 2 vợ chồng thu nhập có 15 - 16 triệu đồng mình vẫn nuôi 2 bạn nhỏ cỡ này (không mất tiền giúp việc). Quan điểm của mình sống là phải đủ đầy, ai muốn sống khổ sống tằn tiện thì kệ họ”.
QUẢN LÝ CHI TIÊU KHOA HỌC CHO GIA ĐÌNH CÓ CON NHỎ
Trước áp lực chi tiêu ngày càng lớn, các gia đình có con nhỏ được khuyến nghị thiết lập lại cách quản lý tài chính theo hướng khoa học thay vì chỉ “thắt lưng buộc bụng” cảm tính.
Theo UNICEF, chi tiêu cho trẻ nhỏ thường tăng mạnh trong những năm đầu đời, đặc biệt ở các khoản thiết yếu như dinh dưỡng, chăm sóc sức khỏe và giáo dục sớm. Việc ưu tiên ngân sách cho nhu cầu cốt lõi của trẻ là nguyên tắc hàng đầu, thay vì cắt giảm đồng đều tất cả các khoản.
Các chuyên gia của OECD gợi ý áp dụng mô hình phân bổ ngân sách theo tỷ lệ để cân đối chi tiêu gia đình.
Cụ thể, 50 – 60% dành cho chi phí thiết yếu như ăn uống, nhà ở, học phí, điện nước, 20 – 30% cho các khoản linh hoạt như mua sắm, giải trí và các chi phí phát sinh, tối thiểu 10% nên được dành cho tiết kiệm và quỹ dự phòng.
Áp dụng nguyên tắc này giúp các gia đình dự đoán và kiểm soát tốt hơn các khoản chi tiêu hàng tháng, đồng thời giảm áp lực tài chính.
Bên cạnh việc phân bổ ngân sách, việc duy trì quỹ dự phòng từ 3 – 6 tháng chi tiêu được xem là chiến lược quan trọng để ứng phó với các rủi ro đột xuất như ốm đau, mất việc hoặc chi phí chăm sóc trẻ bất ngờ.
Tuy nhiên, một sai lầm phổ biến là cố gắng cắt giảm tất cả các khoản chi, cách hiệu quả hơn là phân biệt rõ đâu là chi phí cứng và đâu là chi phí có thể tối ưu. Ví dụ, các khoản như học phí, tiền nhà hay chăm sóc y tế cơ bản khó cắt giảm, trong khi bỉm, quần áo, đồ ăn ngoài hay dịch vụ không thiết yếu hoàn toàn có thể điều chỉnh.
Ngoài ra, cân đối tài chính gia đình có con nhỏ cần được xem xét theo chiều dài hạn. Quyết định về việc đi làm hay ở nhà chăm con không chỉ ảnh hưởng đến ngân sách hiện tại mà còn tác động đến khả năng thu nhập trong nhiều năm sau.
Đảm bảo nguồn thu ổn định, kết hợp với kế hoạch chi tiêu rõ ràng và ưu tiên nhu cầu thiết yếu, sẽ tạo nền tảng vững chắc giúp gia đình duy trì cuộc sống đầy đủ và hạn chế áp lực tài chính khi nuôi con nhỏ trong bối cảnh chi phí sinh hoạt ngày càng gia tăng.
