Sự chuyển biến trong tư duy tiêu dùng và yêu cầu khắt khe từ các nhà đầu tư quốc tế đang đẩy thị trường bất động sản Việt Nam vào giai đoạn "chuyển mình xanh". Nhưng để đi nhanh và bền vững, cần nhiều hơn là nhận thức, đó là hệ sinh thái hỗ trợ từ chính sách, tài chính đến nguồn lực tư vấn chuyên môn.
Ở Việt Nam, dữ liệu người tiêu dùng và thị trường bất động sản cũng cho thấy sự chuyển mình rõ rệt. Theo khảo sát của Batdongsan.com.vn vào cuối năm 2024, có tới 86% người được hỏi bày tỏ mong muốn mua “nhà xanh” (“green home”), và 88% sẵn sàng trả thêm nếu sản phẩm đáp ứng các tiêu chí môi trường.
Tuy nhiên, theo thông tin từ Bộ Xây dựng, Việt Nam hiện có khoảng 300 công trình xanh được công nhận theo các hệ tiêu chuẩn khác nhau, và quốc gia đang xếp thứ 28 thế giới về số lượng các tòa nhà đạt chứng nhận LEED.
Thực tế cho thấy, với 300 dự án bất động sản xanh là chưa nhiều so với xu hướng xanh hoá hiện nay. Để tìm hiểu rõ hơn về vấn đề này, Tạp chí Thương gia đã có buổi trao đổi cùng đại diện Hội đồng Công trình xanh Việt Nam (VGBC)
Theo số liệu của Bộ Xây dựng, Việt Nam hiện mới có khoảng 300 công trình xanh được công nhận. So với tiềm năng và tốc độ đô thị hóa, con số này có phải là quá khiêm tốn? Điều gì cần thay đổi để thúc đẩy nhanh hơn tiến trình “xanh hóa” thị trường bất động sản Việt Nam?
Đúng là con số này còn khiêm tốn, nhưng lĩnh vực công trình xanh vẫn còn khá mới mẻ. Con số 300 công trình ở đây là các dự án đã được chứng nhận, trong khi số lượng tòa nhà được chứng nhận thực tế cao hơn nhiều, bởi một dự án có thể bao gồm nhiều tòa nhà.
Chẳng hạn, Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC) đã chứng nhận 793 tòa nhà trong 88 dự án. Nếu Việt Nam thực sự xem xét việc “xanh hóa” lĩnh vực này, chiến lược kết hợp giữa thói quen tiêu dùng và khuyến khích các nhà đầu tư xây dựng công trình xanh là hết sức cần thiết.
Cuối cùng, chỉ khi có sự kết hợp giữa nhu cầu mạnh mẽ từ phía khách hàng và các ưu đãi tài chính cho nhà đầu tư, thì lĩnh vực này mới có thể phát triển mạnh mẽ. Xu hướng này đã đang được hình thành.
Bên cạnh đó, việc tận dụng chuyên môn từ VGBC là tổ chức đại diện chính thức tại Việt Nam của Hội đồng Công trình Xanh Thế giới (WGBC) sẽ mang lại cơ hội cho cả nhà đầu tư và cơ quan quản lý trong việc nắm bắt các thực hành quốc tế tốt nhất về công trình xanh, xác định và dán nhãn chính xác cho các vật liệu xây dựng “xanh”, đồng thời ưu tiên sử dụng các sản phẩm này trong ngành xây dựng.
Hiện nay, nhu cầu của người tiêu dùng Việt Nam đối với bất động sản xanh đang tăng mạnh, tuy nhiên số lượng dự án xanh vẫn còn rất hạn chế. Theo ông/bà, đâu là rào cản lớn nhất khiến các chủ đầu tư vẫn còn dè dặt với “cuộc chơi” này?
Tóm gọn trong một từ “tài chính”, các nhà phát triển bất động sản cần nhìn thấy lý do rõ ràng để đầu tư vào công trình xanh.
Đối với những doanh nghiệp xây dựng cho chính mình, chẳng hạn như trường học hay nhà máy, việc đưa ra quyết định này tương đối dễ dàng. Thực tế đã cho thấy nhiều trường học và nhà máy sẵn sàng chi thêm từ 1% thậm chí đến 12% chi phí xây dựng ban đầu, và dự án không chỉ thu hồi vốn nhờ tiết kiệm năng lượng chỉ sau vài năm mà còn cả những lợi ích khác như sức khoẻ, tiện ích, tiện nghi... cho người sử dụng trực tiếp công trình.
Tuy nhiên, ở lĩnh vực nhà ở, nhiều chủ đầu tư lại không sẵn sàng bỏ thêm chỉ khoảng 1,5–2% chi phí xây dựng, mức tăng rất khiêm tốn nhưng đủ để giúp hầu hết các dự án nhà ở đạt chuẩn “xanh”, bởi họ lo ngại không thể chuyển phần chi phí này sang cho người mua.
Trong khi đó, các dự án thương mại lại có xu hướng lựa chọn công trình xanh nhiều hơn, nhờ khả năng thu hút khách thuê sẵn sàng trả mức giá cao hơn cho văn phòng xanh, một phần lý do là vì nhiều tập đoàn đa quốc gia có yêu cầu nội bộ bắt buộc thuê văn phòng xanh, xu hướng này ngày càng phổ biến trên thế giới.
Chính vì vậy, việc nâng cao nhận thức của người mua về lý do họ “cần” công trình xanh là vô cùng quan trọng. Từ lợi ích tiết kiệm năng lượng, cải thiện sức khỏe, cho đến trách nhiệm chung trong việc xanh hóa môi trường sống.
Đồng thời, nếu có thể, các cơ quan chức năng nên đưa ra cơ chế khuyến khích các chủ đầu tư dự án nhà ở và thương mại áp dụng tiêu chuẩn xanh và ưu tiên sử dụng vật liệu xanh trong xây dựng.
Nhiều người cho rằng, việc phát triển công trình xanh không chỉ là trách nhiệm với môi trường mà còn là cơ hội tài chính. Mong ông/bà nêu quan điểm của mình về nhận định trên?
Chắc chắn là như vậy. Như đã đề cập, việc xây dựng công trình xanh mang lại tiềm năng to lớn trong việc tiết kiệm năng lượng. Chỉ sau vài năm, chủ đầu tư có thể thu hồi phần chi phí tăng thêm và từ đó hưởng lợi tài chính lâu dài nhờ tiết kiệm năng lượng.
Người sử dụng cuối cùng, chẳng hạn như người mua căn hộ, cũng sẽ được hưởng lợi từ việc giảm chi phí năng lượng khi lựa chọn căn hộ hoặc ngôi nhà xanh. Do đó, người mua nên cân nhắc khoản tiết kiệm dài hạn này để đưa ra quyết định chọn những dự án được xây dựng theo tiêu chuẩn xanh.
Chính vì vậy, các chủ đầu tư có nhiều tiềm năng trong việc thu hút khách hàng am hiểu nếu quảng bá đúng và đủ cho dự án xanh của mình. Hiện nay, các tiêu chuẩn “công trình xanh” như LOTUS không chỉ đơn thuần là một lợi thế tiếp thị, mà theo xu thế còn trở thành yếu tố gần như bắt buộc đối với cả người sử dụng cuối cùng và chủ đầu tư nhằm quảng bá dự án một cách hiệu quả, đồng thời nâng cao nhận thức của khách hàng.
Trong bối cảnh các tiêu chuẩn ESG đang trở thành yêu cầu bắt buộc trong phát triển bền vững, ông/bà nhận định thế nào về vai trò của các chính sách nhà nước, cũng như khung pháp lý hiện hành trong việc khuyến khích hoặc hỗ trợ phát triển bất động sản xanh tại Việt Nam?
Vai trò của Chính phủ là hết sức quan trọng, vừa trong việc xây dựng khuôn khổ pháp lý và chính sách hỗ trợ phát triển bất động sản xanh tại Việt Nam, vừa trong việc khuyến khích các chủ đầu tư triển khai công trình xanh.
Hội đồng Công trình Xanh Việt Nam (VGBC) đang tích cực tham gia vào quá trình này, đồng thời tư vấn các thực hành tốt nhất về công trình xanh từ Hội đồng Công trình Xanh Thế giới (WGBC).
Với tư cách là đại diện duy nhất của WGBC tại Việt Nam, VGBC có sứ mệnh đưa các tiêu chuẩn quốc tế vào thị trường trong nước thông qua hệ thống LOTUS. Thực tế, LOTUS hiện là hệ thống đánh giá công trình xanh phù hợp với các quy chuẩn xây dựng của Việt Nam, đồng thời cũng là hệ thống quốc tế phù hợp nhất cho thị trường trong nước.
VGBC đang triển khai nhiều hoạt động nhằm xây dựng và thúc đẩy các tiêu chuẩn xanh. Đặc biệt, VGBC đang phối hợp với Viện Vật liệu Xây dựng (VIBM) để phát triển hệ thống đánh giá vật liệu xây dựng xanh.
Vì vậy, chúng tôi mong muốn Chính phủ khuyến khích tăng cường hợp tác giữa đơn vị nhà nước với các tổ chức như VGBC và khối tư nhân để góp phần đưa Việt Nam tiến nhanh hơn tới mục tiêu phát thải ròng bằng “0” (Net Zero Carbon).
Xin cảm ơn Hội!
