Diễn biến tỷ giá USD/VND trong những tháng đầu năm 2026 đang phản ánh rõ sự giằng co giữa các yếu tố hỗ trợ trong nước và áp lực bên ngoài ngày càng gia tăng.
Sau giai đoạn hạ nhiệt vào cuối năm trước, thị trường ngoại hối bước vào năm mới với trạng thái tương đối ổn định, nhưng nhanh chóng đảo chiều khi các biến số vĩ mô toàn cầu thay đổi.
Trong báo cáo mới đây của Chứng khoán KB Việt Nam (KBSV), các chuyên gia phân tích cho biết, xu hướng hạ nhiệt của tỷ giá USD/VND từ cuối năm trước tiếp tục được duy trì trong nửa đầu quý 1/2026 (tỷ giá liên ngân hàng giảm 1,6% so với cùng kỳ năm trước) nhờ nhu cầu với VND gia tăng trước kỳ nghỉ Tết Nguyên Đán, dòng kiều hối chảy về nước, và chỉ số DXY điều chỉnh về vùng thấp hơn (quanh vùng 96–97 điểm).
Tuy nhiên, trạng thái “dễ thở” này không kéo dài lâu. Bước ngoặt xuất hiện từ cuối tháng 2, khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông leo thang, kích hoạt tâm lý phòng vệ rủi ro trên thị trường tài chính toàn cầu. Dòng tiền nhanh chóng dịch chuyển về các tài sản trú ẩn an toàn như đồng USD và trái phiếu kho bạc Mỹ, kéo chỉ số DXY bật tăng trở lại lên vùng 99–100 điểm.
Không chỉ vậy, giá dầu tăng mạnh trong bối cảnh xung đột đã làm gia tăng áp lực lạm phát tại Mỹ, qua đó thu hẹp dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang (Fed). Hệ quả là áp lực lên tỷ giá USD/VND gia tăng rõ rệt.
Tính từ thời điểm xung đột bùng phát đến hết quý 1, tỷ giá USD/VND trên thị trường liên ngân hàng và tỷ giá trung tâm lần lượt tăng thêm 282 đồng và 58 đồng.
Dù vậy, nếu đặt trong tương quan với nền cao cuối năm 2025, mức biến động này vẫn được xem là tương đối kiểm soát. Tại thời điểm kết thúc quý 1, tỷ giá liên ngân hàng chỉ tăng nhẹ 0,1%, lên mức 26.340 VND/USD, trong khi tỷ giá trung tâm ở mức 25.102 VND/USD.
Đáng chú ý, Ngân hàng Nhà nước đã chủ động can thiệp thông qua việc duy trì mặt bằng lãi suất liên ngân hàng ở mức vừa đủ cao, kết hợp hút ròng liên tiếp qua kênh OMO trong tháng 3, đồng thời triển khai bán ngoại tệ kỳ hạn 180 ngày có hủy ngang với tổng quy mô hơn 2 tỷ USD dự trữ ngoại hối.
Trên thị trường tự do, diễn biến thậm chí còn “nhạy” hơn trước các cú sốc vĩ mô. Tỷ giá chợ đen đã lập đỉnh lịch sử trong hai phiên cuối quý 1, chạm mức 28.080 VND/USD, tương đương mức tăng 4,7% từ đầu năm.
Một trong những yếu tố đáng chú ý là chênh lệch giá vàng trong nước và thế giới nới rộng lên 20–30 triệu đồng/lượng, qua đó kích thích hoạt động đầu cơ và nhập lậu vàng, gián tiếp tạo áp lực lên nhu cầu USD và đẩy tỷ giá tự do leo thang.
Không chỉ các tổ chức phân tích, lãnh đạo nhiều ngân hàng cũng đưa ra những cảnh báo về diễn biến phức tạp của tỷ giá trong năm nay.
Tại Đại hội đồng cổ đông thường niên 2026, Tổng giám đốc ACB Từ Tiến Phát cho biết, diễn biến địa chính trị đã khiến tỷ giá có xu hướng tăng trở lại. Ngay sau khi xảy ra xung đột, tỷ giá đã tăng hơn 1% dù đã có xu hướng giảm trong tháng 1.
Trong khi đó, ông Lê Quang Trung, Giám đốc Khối Nguồn vốn và ngoại hối, ngân hàng VIB dự báo khả năng Fed giảm lãi suất trong năm nay là khá thấp, từ đó, tạo áp lực lên lãi suất và tỷ giá tại Việt Nam.
Dòng vốn quốc tế có xu hướng quay lại Mỹ, đặc biệt trong bối cảnh lĩnh vực công nghệ tại Mỹ đang thu hút mạnh dòng tiền. Thực tế, trong 3 tháng đầu năm, khối ngoại đã rút ròng hơn 30.000 tỷ đồng khỏi thị trường Việt Nam.
“Điều này cũng tạo áp lực lên tỷ giá, buộc Việt Nam phải duy trì mức lãi suất đủ hấp dẫn để giữ dòng vốn. Tỷ giá có thể biến động khoảng 3 - 5% trong năm 2026 với áp lực lớn nhất trong 9 tháng đầu năm”, ông nhận định.
Trong báo cáo phân tích vĩ mô mới công bố, Chứng khoán Vietcombank (VCBS) cho rằng áp lực tỷ giá nhiều khả năng tiếp diễn trong quý 2/2026 dựa trên một số yếu tố chính.
Thứ nhất, trong môi trường địa chính trị bất định, dòng vốn toàn cầu có xu hướng dịch chuyển sang các tài sản an toàn như vàng, USD và trái phiếu Chính phủ Mỹ, qua đó hỗ trợ chỉ số DXY tăng trong ngắn hạn.
Thứ hai, thị trường vẫn kỳ vọng Fed duy trì lãi suất ở mức 3,5%–3,75% trong các kỳ họp FOMC quý 2 và không còn dư địa giảm lãi suất trong năm 2026, tiếp tục củng cố sức mạnh của đồng USD.
Bên cạnh đó, giá dầu thế giới neo cao khiến các doanh nghiệp đầu mối xăng dầu và điện lực gia tăng nhu cầu ngoại tệ phục vụ nhập khẩu, trong khi chênh lệch giá vàng trong nước cao hơn thế giới khoảng 20% cũng góp phần duy trì nhu cầu USD để nhập khẩu vàng. Trên cơ sở đó, VCBS dự báo VND có thể giảm giá khoảng 3–5% so với USD trong năm 2026.
Ở góc nhìn tích cực hơn, các chuyên gia từ KBSV dự báo tỷ giá USD/VND sẽ duy trì xu hướng tăng ổn định trong khoảng 2,5–3%, thấp hơn đáng kể so với mức tăng của năm 2025. Nền tảng của dự báo này đến từ sự hội tụ của nhiều yếu tố vĩ mô tích cực.
Động lực đầu tiên đến từ xu hướng hạ nhiệt của chỉ số DXY vào nửa cuối năm khi các xung đột địa chính trị dần lắng dịu, kết hợp với việc duy trì chênh lệch lãi suất VND-USD ở trạng thái dương giúp thiết lập một "rào cản tự nhiên" vững chắc chống lại các hoạt động đầu cơ ngoại tệ.
Bên cạnh đó, thị trường tài chính kỳ vọng sẽ đón nhận một cú hích lớn từ sự kiện nâng hạng lên thị trường mới nổi thứ cấp của FTSE Russell vào tháng 9/2026, qua đó kích hoạt dòng vốn từ các quỹ ETF và quỹ chủ động quốc tế đổ vào Việt Nam với quy mô dự kiến từ 3 - 9 tỷ USD.
Sức mạnh của đồng nội tệ còn được củng cố bởi làn sóng tái cấu trúc chuỗi cung ứng toàn cầu, nơi Việt Nam tiếp tục là điểm đến chiến lược của dòng vốn FDI, đặc biệt là trong lĩnh vực công nghệ cao, nhóm ngành vốn nằm trong diện ưu tiên loại trừ áp thuế từ Mỹ.
Cuối cùng, vai trò điều tiết linh hoạt của Ngân hàng Nhà nước thông qua các công cụ nghiệp vụ như bán ngoại tệ kỳ hạn và hoán đổi ngoại tệ sẽ là chốt chặn quan trọng giúp ổn định thanh khoản và kiểm soát tâm lý thị trường, đảm bảo tỷ giá vận hành nhịp nhàng trong kịch bản tăng trưởng chung.
Dù vậy, KBSV cũng lưu ý một số rủi ro tiềm ẩn. Trong đó, giá vàng có thể quay lại vùng đỉnh đầu năm (khoảng 5.200–5.400 USD/ounce), kéo theo nhu cầu nhập khẩu vàng gia tăng. Đồng thời, định hướng nới lỏng cung tiền nhằm hỗ trợ tăng trưởng kinh tế cũng có thể tạo thêm áp lực lên tỷ giá.