Theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ, bàn chải đánh răng nên được thay sau mỗi 3 - 4 tháng hoặc sớm hơn nếu xuất hiện các dấu hiệu hư hỏng như lông bàn chải bị xòe, cong hoặc mòn.
Dù vậy, Iwonka T. Eagle, giám đốc chương trình sau đại học về vệ sinh nha khoa và Phó Giáo sư lâm sàng tại Khoa Nha chu và Y học Răng miệng thuộc Trường Nha khoa Đại học Michigan, cho rằng phần lớn mọi người đều sử dụng bàn chải lâu hơn thời gian được khuyến nghị. Theo bà, nếu không còn nhớ lần cuối thay bàn chải là khi nào thì đó thường là dấu hiệu cho thấy đã đến lúc cần thay mới.
Tiến sĩ Lee Weisbard, chủ phòng khám Weisbard Dental ở Greenwood Village, bang Colorado, cũng có chung nhận định. Theo bà, nhiều người chỉ thay bàn chải khoảng 6 tháng/lần. Tuy nhiên, tại phòng khám của bà, bệnh nhân luôn được nhắc rằng bàn chải nên được thay sau mỗi 3 – 4 tháng để duy trì hiệu quả làm sạch.
VÌ SAO NÊN THAY BÀN CHẢI SAU MỖI 3 – 4 THÁNG?
Nhiều người cho rằng thay bàn chải đánh răng chủ yếu là để đảm bảo vệ sinh, vì bàn chải cũ có thể tích tụ vi khuẩn và các vi sinh vật gây hại. Tuy nhiên, theo các chuyên gia, lý do quan trọng nhất lại nằm ở việc bàn chải dần mất đi khả năng làm sạch sau một thời gian sử dụng.
Theo Phó Giáo sư Iwonka T. Eagle, lông bàn chải sẽ bị mòn theo thời gian. Càng sử dụng nhiều, đặc biệt khi chải răng quá mạnh, các sợi lông càng dễ bị tưa, cong hoặc xòe. Khi đó, chúng không còn tiếp xúc với bề mặt răng một cách hiệu quả như ban đầu, đặc biệt ở vùng sát viền nướu, khiến khả năng loại bỏ mảng bám giảm đáng kể.
Theo Tiến sĩ Ada Cooper, người phát ngôn tư vấn người tiêu dùng của Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ và là nha sĩ tại New York, việc mảng bám không được làm sạch hiệu quả trong thời gian dài có thể làm tăng nguy cơ sâu răng, viêm nướu và các bệnh nhiễm trùng trong khoang miệng.
Không chỉ làm giảm hiệu quả vệ sinh răng miệng, lông bàn chải đã cong hoặc xòe còn có thể gây tổn thương nướu, nhất là khi chải răng với lực quá mạnh. Những sợi lông bị mòn có thể cọ xát và làm trầy mô nướu, dẫn đến kích ứng, tụt nướu, thậm chí gây chảy máu.
Đối với bàn chải đánh răng điện, nguyên tắc thay thế cũng tương tự. Eagle khuyến nghị nên thay đầu bàn chải khoảng 3 tháng/lần hoặc sớm hơn nếu lông bàn chải đã mòn rõ rệt. Nhiều loại đầu bàn chải hiện nay còn được trang bị các sợi lông chỉ thị đổi màu sẽ nhạt dần khi đến thời điểm cần thay mới.
Mặc dù hiệu quả làm sạch là lý do chính để thay bàn chải, yếu tố vi khuẩn cũng không nên xem nhẹ. Theo Cooper, những sợi lông đã bị bẹt và bết thường giữ nước lâu hơn, đồng thời trở nên xốp hơn theo thời gian tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn bám và phát triển.
Một số nha sĩ khuyến nghị thay bàn chải sau mỗi lần bị bệnh. Tuy nhiên, theo Hiệp hội Nha khoa Hoa Kỳ, điều này thường không cần thiết nếu chỉ mắc cảm lạnh thông thường và sức khỏe nhìn chung vẫn ổn định.
Eagle cho biết, nhiều người cảm thấy yên tâm hơn khi thay bàn chải sau khi khỏi bệnh nhưng khả năng tự tái nhiễm từ chính chiếc bàn chải là rất thấp.
Dù vậy, để đảm bảo an toàn, Eagle và Tiến sĩ Lee Weisbard đều khuyên nên thay bàn chải sau khi mắc các bệnh nghiêm trọng như Covid-19 hoặc sau các bệnh nhiễm trùng trong khoang miệng, chẳng hạn viêm họng do liên cầu khuẩn.
Ngoài thời gian sử dụng, bàn chải cũng nên được thay ngay khi xuất hiện những dấu hiệu bất thường như có mùi hôi dù đã được làm sạch, cặn bẩn bám chặt giữa các sợi lông hoặc bị rơi vào nơi mất vệ sinh. Trong những trường hợp này, thay bàn chải mới là cách đơn giản để duy trì vệ sinh và bảo vệ sức khỏe răng miệng.
CÁCH BẢO QUẢN BÀN CHẢI ĐÁNH RĂNG ĐÚNG CÁCH
Việc bảo quản bàn chải đúng cách không chỉ giúp duy trì vệ sinh mà còn góp phần giữ cho bàn chải phát huy hiệu quả làm sạch trong suốt thời gian sử dụng khoảng ba đến bốn tháng.
Sau mỗi lần đánh răng, nên rửa kỹ bàn chải dưới vòi nước để loại bỏ hoàn toàn kem đánh răng, mảng bám và các cặn thức ăn còn sót lại trên lông bàn chải. Đây là bước đơn giản nhưng cần thiết để hạn chế sự tích tụ của vi khuẩn và giúp bàn chải luôn sạch sẽ trước lần sử dụng tiếp theo.
Theo Tiến sĩ Ada Cooper, bàn chải nên được đặt theo phương thẳng đứng ở nơi khô ráo, thông thoáng và để riêng, tránh tiếp xúc với bàn chải của người khác. Cách bảo quản này giúp lông bàn chải khô hoàn toàn giữa các lần sử dụng, từ đó giảm độ ẩm, ngăn chặn vi khuẩn phát triển.
Các chuyên gia cũng khuyến cáo không nên thường xuyên đậy nắp bàn chải hoặc cất trong hộp kín ngay sau khi sử dụng. Mặc dù nhiều người cho rằng cách làm này giúp giữ vệ sinh nhưng trên thực tế, môi trường kín và ẩm bên trong hộp lại tạo điều kiện thuận lợi cho vi khuẩn sinh sôi hơn so với việc để bàn chải tiếp xúc với không khí.
Tương tự, việc cất bàn chải trong ngăn kéo hoặc những nơi thiếu thông thoáng cũng không được khuyến khích vì làm hạn chế quá trình khô tự nhiên của lông bàn chải.
Trong trường hợp phải sử dụng nắp hoặc hộp đựng bàn chải khi đi du lịch, người dùng nên lấy bàn chải ra khỏi hộp ngay khi đến nơi và đặt ở vị trí khô ráo, thoáng khí. Điều này giúp hơi ẩm còn sót lại trên lông bàn chải bay hơi nhanh hơn, hạn chế nguy cơ vi khuẩn phát triển trong môi trường kín.
Duy trì thói quen thay bàn chải đúng thời điểm cũng quan trọng không kém việc đánh răng đều đặn mỗi ngày. Một chiếc bàn chải còn mới và được bảo quản đúng cách sẽ làm sạch răng hiệu quả hơn, góp phần giảm nguy cơ sâu răng, viêm nướu và các vấn đề răng miệng khác.
Với những người thường không nhớ thời điểm thay bàn chải, nên đặt lời nhắc trên điện thoại hoặc đánh dấu trên lịch điện tử. Một thao tác nhỏ nhưng có thể giúp hình thành thói quen chăm sóc răng miệng đều đặn và duy trì sức khỏe khoang miệng lâu dài.
